Jesus Trail og Jerusalem 2019

31/10/2019

Frå vandringa på Jesus Trail. Foto: Inger Bakke Berge 2019

Eg var tidlegare i haust på ein elleve dagars tur i Israel og dei palestinske områda. Inger og eg var reiseleiarar for gruppa som deltok på turen Jesus Trail og Jerusalem 2019.

Det er ei spesiell oppleving å oppleva eit land og kulturen der til fots. Me ser andre ting enn når me er i bil eller buss. Me kjenner lukter, treff menneske, ser blomar og tre på nært hald. Vandringa på Jesus Trail, ei merka turløype i Galilea, har derfor blitt ein viktig del av programmet på mange av turane våre. Jesus Trail går i eit terreng der Meisteren sjølv gjekk.

På slike turar har eg ansvar for forkynning og undervisning, saman med dei ulike guidane som me samarbeider med. Eg syns det er flott å få formidla bibelkunnskap som er «jordfesta» i den bibelske geografien og historia. Det neste bildet er tatt i ein slik formidlingssituasjon, på Hattins Horn. Her er det flott utsikt over store delar av Galilea. På bildet skimtar me Gennesaretsjøen langt nede i bakgrunnen.

På Hattins Horn. Foto: Inger Bakke Berge 2019

Det var nå fjerde gongen me gjekk denne turen, med litt ulike variantar frå gang til gang. Me budde på kristne arabiske gjestehus og på jødiske kibbutzhotell. Det israelske samfunnet er verkeleg samansett!

Dagane i Jerusalem og området rundt byen inneheldt også mange besøk på stadar og i kyrkjer som er knytt til den bibelske historia. På det neste bildet står eg på det flotte utsiktspunktet på Oljeberget, med Jerusalem bak meg.

På Oljeberget. Foto: Inger Bakke Berge 2019

Me fekk også oppleva Yom Kippur, den store forsoningsdagen, i Jerusalem. Dette er ein viktig heilagdag i den jødiske kalenderen og då stansar heile det jødiske israelske samfunnet opp. Me kan f eks gå midt i gata i det som elles er travelt trafikkerte vegar.

Stille gater i Jerusalem under Yom Kippur. Foto: Arne Berge 2019

Her er eit kort resyme av programmet på denne turen:

  1. Reisedag
  2. Morgonbad i Middelhavet. Deretter reise til Nasaret med Nazareth Village og kyrkjebesøk i Bebudelseskyrkja. Nokre tok også turen innom den gresk-ortodokse St. Gabriels kyrkje.
  3. Vandring på Jesus Trail frå Nasaret via Zippori National Park til Kana.
  4. Vandring på Jesus Trail frå Kana til Kibbutz Lavi.
  5. Vandring på Jesus Trail frå Kibbutz Lavi over Hattins Horn, innom Nebi Shueib, ned Duedalen til Magdala. Transport til Kibbutz Ginosar.
  6. Morgon på Mount of Beatitudes. Busstur ned Jordandalen, innom Qasr-al-Yahud  (Jesu dåpsstad etter tradisjonen) og vidare til Jerusalem.
  7. Vandring omkring i Jerusalem, hovudsakleg i Gamlebyen der me gjekk gjennom dei fire kvartera; det armenske, det jødiske, det muslimske og det kristne kvarteret. Me var ved Vestmuren, me gjekk delar av Via Dolorosa, og me besøkte Golgata og Jesu grav i Gravkyrkja. Me var også i Gravhagen i Aust-Jerusalem; der hadde me nattverdgudsteneste.
  8. Besøk på Caspari Center, Den Norske Israelsmisjons studie- og ressurssenter i Jerusalem. Deretter besøk i holocaustmuseet Yad Vashem. Så drog me til den eldste delen av Jerusalem; Davidsbyen. Her gjekk dei fleste av oss gjennom Hiskias tunnell og dei andre interessante tunnellane. Me kom opp til Jerusalem Archaelogical Park og såg på gater frå Jesu tid og dei store trappene på sørmuren av tempelplassen. Lysshowet The Night Spectacular om kvelden.
  9. Utsiktspunkt på Oljeberget, kyrkja Dominus Flevit og vidare ned bakkane til  Getsemane med Alle Nasjonars kyrkje. Samling i den avlukka hagen. Deretter buss til Qumran ved Dødehavet der Dødehavsrullane blei funne. Dagen blei avslutta med bading i Dødehavet.
  10. Dagstur til Betlehem. Me besøkte Det Palestinske Bibelselskapet, og var deretter i Fødselskyrkja som er bygd over Jesu fødestad. På ettermiddagen var me på «hyrdemarkene» og konsentrerte oss om koss me skal forstå forteljinga om Jesu fødsel.
  11. Reisedag tilbake til Norge.

Pilegrimsvegen Via Podiensis i Frankrike

13/07/2019

Pilegrimsvegen i retning Santiago de Compostela, frå Le Puy-en-Velay til Saint-Jean-Pied-de-Port

Pilegrim, Frankrike 703

Det er mange som går på pilegrimsvandring til Santiago de Compostela. Dei fleste begynner i den franske byen Saint-Jean-Pied-de-Port like ved Pyreneane eller ein stad langs caminoen i Spania. Men det er også eit nett av pilegrimsvegar gjennom Frankrike og for så vidt heile Europa, og mange av desse samlar seg i Saint-Jean-Pied-de-Port der dei går saman i retning den berømte Camino Francés gjennom Nord-Spania til Santiago.

Eg har nyleg avslutta ei etappevis vandring på Via Podiensis, pilegrimsvegen som går frå Le Puy til Saint-Jean. Bildet over er tatt eit tidlegare år nær landsbyen Faycelles. Her er det flott utsikt over Lot-dalen. Turane har gått saman med Inger, kona mi. Me vil gjerne anbefala andre å legga ut på ei lengre pilegrimsvandring, og start gjerne i Le Puy-en-Velay! Om ein ikkje har høve til å ta alt i eitt, er det fullt mogleg å gå turen etappevis slik me gjer det, – og bruka feriar i fleire år på prosjektet.

Dette kartet viser dei viktigaste pilegrimsvegane i Frankrike, frå Paris, Vézelay, Le Puy og Arles (kart: Wikimedia Commons).

573px-Chemins-Saint-Jacques-PM-en-France_fr.svg

Slike turar består av masse friluftsliv, god mat, opne kyrkjer, kaffipauser, kontakt med andre pilegrimar, besøk i mange små landsbyar langs vegen, spennande vertshus og (meir eller mindre) kontakt med vertskapet der me overnattar. Ei lang pilegrimsvandring inneheld sjølvsagt både slit og gode opplevingar, men absolutt mest av det siste. Me syns det er ei herleg form for friluftsliv!

Via Podiensis er ca 740 km lang. Me delte vandringa på 36 dagsetappar på ca 20 km, fordelt på fire feriar. Det opplevdes absolutt som å nå eit foreløpig mål å koma til den flotte pilegrimsbyen Saint-Jean-Pied-de-Port, men det endelege målet er sjølvsagt Santiago de Compostela. Vegen vidare går over Pyreneane og gjennom Nord-Spania. I Saint-Jean var me halvvegs på vegen til Santiago, som er ca 1500 km lang frå Le Puy. Inger og eg fekk også med oss dei første dagsetappane av caminoen i Spania, før me reiste heim for denne gongen.

Det var mange høgdepunkt undervegs, ikkje minst knytt til interessante stadar me overnatta. Sjølv syns eg gamle befesta småbyar er veldig fascinerande, f eks Auvillar og Navarrenx. Vandringa i fjellområdet Massif Central den første veka etter Le Puy var også flott.

Det er mogleg å finna overnattingsstadar i alle standardar, frå enkle pilegrimsherberge (Gîte communal) til hotell. Me har brukt heile spekteret, men overnatta mest på såkalla Chambres d´hôtes, det vil seia små private vertshus. Dette er gjerne gamle hus som er renovert i ein personleg stil. Her kunne me normalt få halvpensjon, og middagen var då ofte saman med vertskapet.

Den mest minneverdige overnattinga var nok heime hos Rose-Marie og Rainer A. Jehle i mellomalderbyen Morlanne. Rainer er tysk kunstnar som har budd lenge i Frankrike. Me var dei einaste gjestane og fekk ein heilaften saman med dette flotte paret. Rainer har eit prosjekt som Inger fekk bli med på; han gir pilegrimane som bur der eit lite kunstverk som han ønsker skal berast synleg på pilegrimsvegen. Derfor kallar han dette med eit smil for ei vandreutstilling! Det han ønsker tilbake, er bilde av kunsten på vegen og helst også ute i naturen på heimstaden vår. Det blei ein del bilde av bildet undervegs, blant anna det som kjem under her. Og etter at me kom heim, har me vore på Orrestranda og tatt bilde av kunsten i sanddynane her på Jæren.

IMG_0673

«Vandreutstilling». Foto: Arne Berge 2019

Her er nokre glimt frå Saint-Jean-Pied-de-Port:

IMG_0785

Jakobsporten inn til Saint-Jean-Pied-de-Port. Foto: Arne Berge 2019

IMG_0789

Av 57.881 registrerte pilegrimar i byen i 2018, kom 196 frå Norge

IMG_0794

Saint-Jean-Pied-de-Port. Foto: Arne Berge 2019

IMG_0288

Kyrkjebesøk i Saint-Jean-Pied-de-Port. Foto: Inger Bakke Berge 2019

Eg har skrive nokre notat frå dei tidlegare turane her på bloggen:


Vinpresse i Zippori

11/06/2018
IMG_4099

Frå sisternene i Zippori. Foto: Arne Berge 2017

Eg har fleire gonger dei siste åra vore innom utgravingane etter den historiske byen Zippori/Sepphoris i Galilea, blant anna som viktig plass for ein lang og god pause når eg går pilegrimsvandring på Jesus trail. Sjå bilde av landskapet her.

Nå les eg om eit nytt arkeologisk funn på staden; det er funne restar etter to interessante vinpresser frå bysantinsk tid. Arkeologen som uttaler seg, meiner dette er eit teikn på omfattande vinhandel i byen i denne perioden (4. til 7. hundreår). Funna er gjort nede i dei store sisternene like utanfor byen. Eg har tidlegare skrive om desse sisternene her: Sisternene i Zippori.

Her kan du lesa ein artikkel i The Times of Israel (10.06.2018) om funnet og sjå bilde av vinpressene:

Unique Byzantine-era winepresses unearthed in roofed water cistern in Tzippori.

The only examples of their kind discovered to date, they are a testament to a flourishing wine trade in the interfaith city

Zippori / Sepphoris har ei rik historie gjennom forskjellige historiske epoker. Herodes Antipas bygde den opp på nytt som hovudstad i riket sitt på Jesu tid. Og artikkelen i The Times of Israel omtaler den bysantinske tida i byen slik: «Tzippori was home to a flourishing mixed pagan, Christian and Jewish community during the 4th-7th centuries CE.»

(via PaleoJudaica)

Oppdatering desember 2018:

Relatert tema i denne artikkelen i Times of Israel:

At Zippori pool where Judah Hanasi may have bathed, a rare tiny pagan bull found.

Archaeologists believe they can connect a peculiar Talmudic story about the Sanhedrin head questioning the need for a fast day to a recently excavated site in a national park


Bildeserie frå Jesus Trail

28/05/2017

Eg kom i går (27.05.2017) heim frå ein ny flott vandretur i Galilea. I tida fram mot turen laga eg ein bildeserie frå tidlegare vandringar i dette landskapet. Eg avsluttar nå serien med ei oversikt over bilda.

Den merka løypa Jesus Trail går frå Nasaret til Kapernaum. Det siste bildet i serien er tatt frå Arbelfjellet og viser terrenget fram mot Kapernaum.

Her er bilda frå tidlegare turar på Jesus Trail:

  1. Klar for vandring i Galilea
  2. Morgonlys over Nasaret
  3. Kulturlandskap i Galilea
  4. Galileas Mona Lisa
  5. Kana i Galilea
  6. Bryllaupskyrkja i Kana
  7. Turutstyr på Jesus trail
  8. Jesus på fjellet Hattins horn?
  9. På Hattins horn
  10. Utsikt frå Hattins horn
  11. Jetros grav i Galilea
  12. Opp mot Arbelfjellet
  13. Johannesbrødtreet
  14. Utsikt over Ginosar

Turutstyr på Jesus trail

20/02/2017

Bilde #7 frå vandringa på Jesus trail

Galilea 2012 301

Kva slags turutstyr brukar me viss me skal gå fottur i Galilea? Det spørsmålet har eg fått frå folk som syns det ville vera fint å vera med på pilegrimsvandring på Jesus trail. Og koss er terrenget?

Terrenget på Jesus trail er stort sett veldig lett; mykje grusvegar og elles gode stiar. Dessverre også noko asfalt. Det er lett å finna fram; løypa er godt merka. Dette bildet er frå dag 2 på Jesus trail, mellom Kana og Kibbutz Lavi. Den fire dagar lange turen går gjennom landbruksområde og småbyar, skog, hei og fjell. Dei brattaste motbakkene er faktisk i gamlebyen i Nasaret, der me går oppover i trappar mellom gamal bebyggelse. Når me går oppom Arbelfjellet, er det ein bratt sti ned i Duedalen med fantastisk utsikt over Gennesaretsjøen.

Eg har gått mykje på fjellstøvlene mine, som på bildet her. Men etter at dette bildet blei tatt i 2012, har eg gått over til lettare midi-tursko. Det er også fullt mogleg å gå i gode joggesko, for terrenget er normalt heilt tørt bortsett frå om vinteren.

Eg likar å gå med stavar når eg går lengre turar. Men det er det jo dei færraste som gjer. Og om ein ikkje har gått med stavar på turar i Norge, er det neppe nokon grunn til å gjera det på Jesus trail.

Sjølv om det er varmt, bør ein ha med seg klær som dekker skuldrane og knea. Dette fordi me er innom heilage stadar for ulike religionar. Elles er dagstursekk, vatn, solbriller og noko å ha på hovudet viktig turutstyr. Altså ikkje noko spesielt i forhold til andre turar.

Sjå oversikt over heile bildeserien her.


Eitt av mange vakre kapell

16/06/2016

IMG_2978.jpg

Kapellet Sainte Germaine de Baradieu er eitt av dei mange flotte kapella me var innom på pilegrimsvandringa i Frankrike. Kapellet ligg ca 10 km før Condom.

Dette kapellet ligg inne i ein skuggefull hage. Det er ein god pauseplass, anten ein er ute etter sol eller skugge. Me hadde fint ver denne dagen, men det var ikkje varmare enn at me syns det var godt å sitja i sola i grasbakken utanfor hagemuren.

Kapellet er visstnok frå 12.-13. hundreår og det er bygd over restar av eit tidlegare kloster som blei øydelagt av normannarane. Det er fint restaurert med mange vakre detaljar både innandørs og utandørs.

IMG_2975.jpg

IMG_2980.jpg

Saman med eit oppslag med ein historisk tekst knytt til staden (dessverre bare på fransk), fann eg denne skissa over kapellet med hage og kyrkjegard.

IMG_2977.jpg

IMG_2979.jpgMe har lært oss at det normalt er vatn å finna på ein kyrkjegard, og her var det som vanleg (heldigvis) merka med Eau Potable – drikkbart vatn.

IMG_2984.jpg

Eg tar med enda eit par av bilda våre frå denne staden. Utanfor hagemuren var det flott med fargerike blomar. Og då me la ut på vandringa vidare, stod eit kors i vegkanten og forkynte lågmælt om Han som er kyrkja sin herre.

IMG_2985.jpg

IMG_2986.jpg


Pilegrim i Le Gers

03/06/2016

IMG_2919.jpg

Le Gers er eit landleg og tynt befolka distrikt i sørvest-Frankrike. Her er det mykje jordbruk. Inger og eg gjekk årets etappe av pilegrimsvegen til Santiago de Compostela ved pinsetider, og me brukte snaue seks dagar på å gå gjennom Departement du Gers, frå den vakre landsbyen St. Antoine til småbyen Barcelonne-du-Gers.

The Gers is often referred to as amongst the least densely populated, or most rural, areas in all of Western Europe. (Sitert frå Wikipedia 02.06.2016)

Me las ein stad at den lokale leiinga i Le Gers har lagt ekstra mykje arbeid i å laga gode stigar der pilegrimsruta GR65 følgjer større vegar. Det stemmer! Me har derfor gått relativt lite på asfalt desse dagane. Me sende mang ein venleg tanke til bøndene som har avsett jord til stigen, ofte inne i kanten av åkrar og eng, jfr det første bildet. Håper dei har fått kompensasjon for dette!

Me gjekk gjennom enorme område med vinranker. Her blir det mykje druer seinare i år. Det neste bildet viser litt av ein vingard, med eit gamalt steinkors som stod i vegkanten.

IMG_2987Mange av landsbyane og småbyane var herlege stadar der me gjerne kunne hatt meir tid. Som eksempel viser eg nokre bilde frå St. Antoine, ein flott idyll. Vegen inn i landsbyen gjekk gjennom ein gamal portal.

IMG_2904

Her i St. Antoine hadde me lang pause med den gode kombinasjonen kyrkjebesøk og kafebesøk. Me sikra oss påfyll og nye krefter med mat, kaffi, kald drikke og nokre pinsetankar frå Henrik Syse si bok Med andakt.

IMG_2905Rundt oss låg det gamle og flotte hus, som dette på det neste bildet.

IMG_2907Overnattingsstadane våre låg i landsbyar og småbyar som alle var mindre enn Bryne. Dei viktigaste småbyane var Lectoure, Condom, Eauze og Nogaro. Då me kom fram til Aire-sur-l´Adour der denne etappen av vandringa vår slutta, var me også så vidt komne ut av Le Gers.

Departement du Gers, eller Le Gers, er merka av på dette Frankrikekartet. Som du ser, nærmar me oss Pyreneane og Spania. Det er bare litt meir enn ei vekes vandring igjen. Den turen blir tidlegast neste år. Men eg har framleis meir å fortelja frå årets etappe på pilegrimsvegen. Det kjem derfor meir ein annan dag 🙂

 

Gers-Position.svg

Kart: Wikipedia


%d bloggarar likar dette: