Landsmøte i Israelsmisjonen

Eg er på landsmøte i Israelsmisjonen nokre dagar. Møtet er i fjellbygda Oppdal rett nord for Dovre og har ca 250 deltakarar i alle aldrar. Av desse er me faktisk så mange som 16 frå Time kommune!

Tema for landsmøtet er Se Herrens gjerninger. Landsmøtet er ei blanding av sommarstemne og eit meir formelt møte, og inneheld først og fremst mykje sosialt liv og mange samlingar med forkynning og informasjon om misjons- og forsoningsarbeidet som organisasjonen støttar. Dessutan har me sjølvsagt våre formelle møte som høyrer til på eit landsmøte.

Det er rett og slett flott å vera her!

Eyvind Skeie gir ut salmebok

Salmediktar, forfattar, prest og bloggar Eyvind Skeie er i gang med å gje ut si eiga salmebok: 316 salmer og sanger. Eg ser fram til å kunna skaffa meg den boka. Han har skrive mange flotte salmetekstar og det skal bli spennande å sjå samlinga han har sett saman.

Produksjonen av boka har kome langt, og han omtaler prosjektet sitt slik på bloggen:

Det er jo galskap å utgi sin egen salmebok i vår tid. Men i eldre tider var det ikke så uvanlig. Både Dass, Kingo, Brorson, Gundtvig og andre av de store salmehelter utga egne salmebøker, som de delvis bekostet selv. Også prost Hauge (sønn av legmannshøvdingen), Wexels og de nynorske salmedikterne med Blix i spissen publiserte egne salmesamlinger eller bøker. Cathinka Guldberg har også navnet sitt på en salmebok. Med andre ord: jeg er i meget godt selskap. Så godt at det er litt skremmende og skummelt. (les meir)

Gaustatoppen

02 Gaustatoppen 001Juni 2007: Turen til Gaustatoppen var ei flott oppleving, sjølv om veret var i ustabilt lune i området den dagen. Me starta i sol, men møtte blant anna ein haglbyge på toppen. Det meste av tida var det heldigvis god sikt i alle høve i nokre retningar.

Frå parkeringsplassen er det ca 700 meter høgdeforskjell opp til toppen. Det blir sagt at ein kan sjå 1/6 av kongeriket herifrå. Så god var nok ikkje sikta då eg var der. Men imponerande var det likevel.

Den gamle turisthytta som ligg (nesten) på toppen er bygd i stein. Her blei det servert kaffi og nysteikte vaflar. Luksus!

07 Gaustatoppen 035På eit oppslag fann eg denne teksten:

Det folk lurer på:

Gaustatoppen Turisthytte ble bygd i 1893. Påbygget du nå står i ble oppført i 1998

Gaustatoppen Turisthytte har 9 sengeplasser – husk å forhåndsbestille (tlf 35 09 41 50)

Det Norske Meteorologiske Institutt foretok værobservasjoner fra 1924 til 1974 med fast observatør boende på toppen

Heisen inne i fjellet brukes til personell- og varetransport. Bygget i perioden 1954-1958 i samarb. NATO og Forsvaret

Tårnet fungerer som sender for tele, radio og GSM og ble bygget i 1970

Hytta ligger på ca 1850 m.o.h.

Toppunktet, Gaustatoppen (1883 m.o.h.) ligger 20-25 minutter fra hytta – følg T-merkete steiner forbi hytta

Forsvaret avviklet virksomheten på Gaustatoppen i 1995

Vertskapet bor på Gaustahytta i sesongen, som i 2003 varer fra 21. juni til 15. september

De fleste dagsturistene går fra Stavsro (1173 m.o.h.). De har med dette steget 700 høydemeter og gått ca 3,5 km

Korset på stien er et minne om en litauisk musiker som falt om her – han er ikke gravlagt ved korset

På en solskinnsdag i juli selges det 10-15 liter vaffelrøre

Oppslaget gav meg svar på mykje av det eg lurte på. Sesongen i 2003 var ikkje så viktig for meg, men det var godt at årets sesong var i gang nå. Dessutan kan eg opplysa at eg slapp å kjøpe vaffelrøre, vertskapet steikte heldigvis vaflar den dagen eg var der!

Det var god stemning på hytta, med eit hyggeleg vertskap, danske skuleelevar, hardbarka fjellfolk osv. Eg prata også med ein som arbeidde i tårnet ein periode i samband med utbygginga av det nye digitale bakkenettet.

Turen frå turisthytta og bort til det høgaste punktet var meir krevjande enn eg hadde tenkt meg. Me gjekk på ein egg av store steinar, og alt var glatt. Det var på dette tidspunktet haglbygen kom. Toreveret høyrde me bare i det fjerne. Der og då opplevde eg forresten eit merkeleg / ubehageleg fenomen. Det var som om lufta var fylt av elektrisitet. Når eg tok hetta over hovudet, blei den fylt av lyder som frå ei høgspentlinje. Vel, vel. Kanskje eg ein gong vil få ei forklaring på kva det var?

Oppdatering: I notatet Tur til Helberghytta har eg eit bilete som viser Gaustatoppen frå ein annan vinkel. Dette biletet viser tydeleg koss Gaustatoppen ruver over landskapet.

Rjukan

Rjukan_001 Herleg å vera på ferie igjen. I dag har Inger og eg pakka bilen og tatt ut på tur. Syklane er også med. Første stopp er Rjukan, ein liten og fascinerande by nede i ein trong dal.

Det er første gong eg er her. Naturen er bare heilt enorm! Dersom sikten er god, tar me ein tur opp på Gaustatoppen i morgon føremiddag. Fjellet er 1883 m.o.h. og det blir sagt at ein kan sjå 1/6 av Norge frå toppen! Men først skal me overnatta her i hytta (biletet) i Rjukan hytteby.

Intervju med Shmuel Aweida

Koss blir eigentleg messianske jødar, altså jødar som trur at Jesus er Messias, oppfatta i Israel?

Gjennom Caspari Center Media Review fekk eg i går tilsendt eit referat frå eit interessant lokalt intervju med pastor Shmuel Aweida. Shmuel er pastor i Beit Eliahu i Haifa. Dette er ein messiansk menighet som har nære kontaktar med Den Norske Israelsmisjon.

Det er inspirerande å oppleva Beit Eliahu. Her kan du lesa det eg tidlegare har skrive om denne menigheten, etter eit besøk i Haifa for to år sidan.

Slik blir intervjuet med Shmuel referert:

A reporter from the local Haifa paper Kol Bo (June 8) determined to investigate the «Messianic Jewish stronghold» in the city, and interviewed Shmuel Aweida, pastor of Beit Eliahu. Under the title «Messiah, Messiah» (taken from a popular Chasidic song), the article opened thus: ««We believe that the people of Israel are the chosen people, that the Land of Israel belongs to the people of Israel, and that God chose the people of Israel to be a light to the nations.» When these words are said in fluent, unaccented Hebrew, by Shmuel Aweida, 39, a Christian Arab born in Haifa, a graduate of a municipal school, they sound rather surrealistic.» The cause of this surrealism lies in the fact that – as the interviewer, Chana Tal, points out – Aweida hasn’t converted or become Jewish, but was born an Arab. Aweida’s love for Israel – both land and people – is expressed, in Tal’s words, «with a naturalness that arouses astonishment,» leading her to raise the rhetorical question: «Confusing, no?»

Hald fram med å lese «Intervju med Shmuel Aweida»

Sommartips

Eg er i ferd med å gå inn i sommarmodus. Det vil også bloggen bera preg av i tida framover. Kanskje vil eg skriva ting i seine kveldsstundar, kanskje ikkje. Time will show.

I mellomtida kan eg jo bringa vidare nokre sommartips frå den danske sida kristendom.dk.

"De fleste mennesker har en indre liste over ting, de gerne vil nå, steder, de gerne vil besøge og horisonter, de gerne vil have udvidet. Men i en travl og fyldt hverdag kan det være svært at få afprøvet nye oplevelser, tillagt sig nye vaner, læse meningsfyldte bøger eller dyrke naturen på nye måder. Dette er der i højere grad tid til i ferien, og for de fleste står afslapning, oplevelser og fællesskab øverst på listen over sommerferieønskerne.

Kristendom.dk har indsamlet ti gode sommertips til en inspirerende, udfordrende og horisontudvidende ferie. Læs listen som inspiration og vælg eventuelt én eller to idéer, som du vil fokusere på i din ferie. Klik videre på artiklens mange hyperlinks for uddybende inspiration. Du kan også finde på din helt egen overskrift for sommeren 2007."

Her er dei 10 tipsa til ein inspirerande sommar:

  1. Slap helt af
  2. Ud i naturen
  3. Nye toner
  4. Fokuser på Gud
  5. Gå off-line
  6. Dyr og annet kravl
  7. Opmuntringer
  8. Gode bøger til kufferten
  9. Turist i kirkelandskabet
  10. Under åben himmel

Den som vil ta med seg dei danske tipsa i fullstendig form, kan lesa meir her.

Skaparverkets dag

I dag har me markert Skaparverkets dag i kyrkjelyden vår, i tilknyting til FN sin miljøverndag som var tidlegare denne veka. Me let trua på at Gud er skaparen stå i sentrum og kom også inn på kva konsekvensar denne trua får når skaparverket er truga.

Me markerte dagen med å ha kyrkjelydstur til Friluftstunet Brekko, der Jæren Friluftsråd faktisk har bygd eit nydeleg kapell. Men denne gongen valde me å ha friluftsgudsteneste i tunet utanfor kapellet, med påfølgjande grilling, leik og god tid til drøs.

Me nytta mellom anna ei forbøn som er formulert av Ray Simpson. Han er leiar for det keltiske pilegrimsfellesskapet på Lindisfarne. Den keltiske tradisjonen legg stor vekt på skapartrua, og omsorg for skaparverket er eit av vegmerkene for det kristne livet i følgje Ray Simpson (les meir).

Her er forbøna:

Gud, du sår dine gåver over skaparverket med raus hand. Takk for blomstrane og det vedunderlege planteriket, for dyra med sitt rikelege mangfald, for sjøane, årstidene og alle dufter. La også oss med livet vårt få spegle noko av din herlegdom og di gåvmilde hand.

Vi ber at skaparverket blir halde oppe, at lufta får vere frisk og rein, at rikdommane på jorda ikkje blir øydelagde, og at heile verda framleis får vere vakker.

Evige Skapar, gjer oss til dine medarbeidarar, så jorda kan blomstre og alle som bur her, får hauste rikeleg. Vis oss korleis vi skal følgje din rytme i liv og arbeid, så vi tek vare på dei rike ressursane jorda eig. Hjelp oss å vise respekt for all skapning, behandle buskap og avling med varsemd.

Gi visdom og råd til alle som styrer og må ta viktige avgjerder, så vi tek vare på det sårbare miljøet.

Gode Skapar, høyr oss i din nåde.

Fred til landjorda og alt som veks der. Fred til havet og alt som sym der. Fred til lufta og alt som flyg der. Fred med Gud, han som kallar oss til teneste.

Gud og Skapar, du som lagar orden av kaos, gi oss fred. Frelsar, du som stilte stormen på sjøen, gi oss fred. Ande, du som sveiv over djupa, gi oss fred.

(Ray Simpson, Din rytme, di bøn, omsett av O.S. Bjørlykke, Verbum 2007. Omsett til nynorsk av Norunn Stendal Aksnes 2007)

Du finn meir stoff om Skaparverkets dag her.

«Eg skal i Oldkyrkja i kveld»

Denne artikkelen har eg skrive til Luthersk Kirketidende (nr 11, 2007). Avsnittet om Iznik/Nikea byggjer på det eg tidlegare har skrive om byen her på bloggen.

– ”Eg skal i Oldkyrkja i kveld”. Den dagen eg høyrde denne kommentaren frå ei kvinne i kyrkjelyden, forstod eg at studiegruppa vår rett og slett har fått namnet ”Oldkyrkja”. Dette er eit festleg namn, spesielt med tanke på at me i Bryne kyrkjelyd i over 25 år har drive eit ungdomsarbeid som heiter ”Ungkyrkja”!

Det heile begynte på ein kyrkjelydstur til Tyrkia i 2005. Hovuddelen av turen gjekk i apostlane sine fotspor i Efesos-området. Men me hadde også noko kyrkjehistorisk stoff om oldkyrkja og det bysantinske riket på programmet, med besøk i Iznik (Nikea) og Istanbul (Konstantinopel). I ettertid er det først og fremst besøket i det gamle Nikea som har skapt noko nytt i kyrkjelyden vår. Der og då kom ideen: kva om me kunne starta ei studiegruppe når me kjem heim til Bryne? Nokre av turdeltakarane hadde kome på sporet av noko dei ville vita meir om!

Då gruppa frå kyrkjelyden var i Iznik, hadde me samlingar i kyrkja Hagia Sophia og på stranda ved Izniksjøen. Hagia Sophia var samlingsstad for det sjuande og siste økumeniske konsilet i 787. Restane av kyrkja, som i si tid blei gjort om til moske, står nå som ein vakker og stille ruin i ein liten park i sentrum av byen. Og Senatspalasset, som romma det første kyrkjemøtet i 325, ligg i dag under vatn i Izniksjøen. Kultur- og naturforholda har verkeleg endra seg i løpet av ein periode på mest 1700 år, men begge stadane gav oss eit sterkt inntrykk av autentisitet.

Begge stadane las me den nikenske truvedkjenninga, vel vitande om at den ikkje blei ferdigformulert før i Konstantinopel i 381. Men eg var vel ikkje så langt frå sanninga då eg sa at kyrkjemøtet i 325 la mykje av grunnlaget for den flotte vedkjenninga? Og tankane gjekk; på den eine sida opplevde turdeltakarane at dei var i ein utkant i verda. På den andre sida sette dei ord på undringa over at denne byen var viktig nok til å vera vertskap for to av dei sju konsila i oldkyrkja! Her arbeidde høgt skolerte teologar med formuleringar om korleis kyrkja skulle forstå Bibelen, formuleringar som sidan har prega heile den verdsvide kyrkja. Me opplevde sterkt at me i vår tid er avhengige av arbeidet som desse tidlege kyrkjeleiarane gjorde. Deira finslipte formuleringar har sidan alltid vore forståingsnøkkel til inkarnasjonen sitt mysterium.

Ei tid etter turen inviterte nokre av turdeltakarane til den første samlinga i ei studiegruppe som også eg blei med i. Engasjementet deira smitta, og det blei faktisk slik at dei måtte setja grense for kor mange som kunne vera med. Gruppa arbeider med boka 21 kirkefedre av Peter Halldorf. Me har ei samling i månaden, og alle førebur seg med å lesa eit kapittel om ein av kyrkjefedrane. Ofte finn enkelte av deltakarane også fram anna stoff om den aktuelle personen. Så brukar me kvelden til å samtala om det me har lese. Me er opptekne av kyrkjefedrane sine liv og deira tankegang, og me blir også stadig fascinert av korleis Peter Halldorf trekkjer trådane til vår tid og gjer kyrkjefedrane aktuelle for oss. Samtidig er det mykje som undrar oss og som gjer at me får lyst til å finna ut meir.

Gruppa bruker Bøneboka som andaktsbok og me opnar samlingane med å lesa nokre bøner og (sjølvsagt!) den nikenske truvedkjenninga. Kveldane blir også avslutta med bøner frå Bøneboka.

Eg trur kyrkjefedrane og oldkyrkja blir opplevd som eit meir aktuelt tema i dag enn for få år sidan. Mi oppfordring til andre kyrkjelydar og andre prestar er å setja historia vår på dagsorden! Ver gjerne kreative! Det treng ikkje starta med ein kyrkjelydstur til Tyrkia, men for oss var det ein slik tur som sette det heile i gang.

Eg vil også seia noko om min rolle som prest i denne samanhengen. På turen til Tyrkia var eg ein av reiseleiarane, men i gruppa er eg nå ”bare” ein av deltakarane. Gruppa består av tolv personar med svært ulik utdannings- og yrkesbakgrunn, og eldsjelene som blei sette i brann i Nikea, har framleis både det organisatoriske og innhaldsmessige ansvaret. Alle har sitt å bidra med, og sjølvsagt har eg den faglege bakgrunnen med meg inn i fellesskapet.

Det er godt for ein kyrkjelyd å ha medlemer som har interesse for kyrkja sine røter. Og for mitt eige vedkomande vil eg seia det er eit privilegium å vera med i denne studiegruppa. Kveldane ”i Oldkyrkja” er inspirerande. Dei utfordrar meg både som prest og som menneske.

Treeiningssøndag

Det er Treeiningssøndag (bokmål: treenighetssøndag) i dag. Eg markerer dagen med å gjengje den nikenske truvedkjenninga, ein viktig tekst med tanke på den felles kristne trua på den treeine Gud: Far, Son og Heilagande.

Sjå også notatet Rubljov: Treeininga om det flotte ikonet Den heilage treeininga.

Her er den nikenske truvedkjenninga:

Vi trur på éin Gud, den allmektige Far, som har skapt himmel og jord, alt synleg og usynleg.

Vi trur på éin Herre, Jesus Kristus, Guds einborne Son, fødd av Faderen før alle tider, Gud av Gud, ljos av ljos, sann Gud av sann Gud, fødd, ikkje skapt, av same vesen som Faderen. Ved han er alt skapt. For oss menneske og til vår frelse steig han ned frå himmelen, og ved Den Heilage Ande og av Maria møy vart han menneske av kjøt og blod. Han vart krossfest for oss under Pontius Pilatus, Leid og vart gravlagd, stod opp tredje dagen etter Skriftene og fór opp til himmelen, sit ved høgre handa åt Faderen, skal koma att i herlegdom og døma levande og døde, og hans rike skal vera utan ende.

Vi trur på Den Heilage Ande, som er Herre og gjer levande, som går ut frå Faderen og Sonen, som vert tilbeden og æra saman med Faderen og Sonen, og som har tala gjennomprofetane. Vi trur på éi heilag, allmenn og apostolisk kyrkje. Vi vedkjennest éin dåp til forlating for syndene og ser fram til oppstoda av dei døde og eit liv i den komande verda.

Det er mange tekstar frå Bibelen som har det trinitariske perspektivet med. Eg syns den paulinske velsigninga er flott:

Herren Jesu Kristi nåde, Guds kjærleik og Den heilage andens samfunn vere med dykk alle! (2. Kor 13,13)

Sjå og Wikipedia sin artikkel om Den hellige treenighet.

Mjølk i Bibelen

Mjølkekartongen fortel meg at dagen i dag (01.06.2007) er Verdas mjølkedag, ein dag då me markerer at mjølk er ein internasjonal drikk som gjer godt for helsa. Teksten på kartongen fortel vidare at dagen er oppretta av FN og blir feira i store delar av verda. I nokre land delar dei ut mjølk og meieriprodukt til gatebarn, mens andre har mjølkeparadar og konkurransar i skulen.

Eg må innrømma at dette var noko eg aldri har høyrt om før. Men la gå, mjølk er både godt og sunt. Så ein internasjonal mjølkedag var ikkje det verste FN kunne finna på.

Eg reknar med at det er fritt fram for alle å markera dagen på sin måte, og då lar eg sjølvsagt denne bloggen markera det med litt stoff om kva me finn om mjølk i Bibelen!

Eit søk på bibelen.no fortel at me kan finna ordet mjølk 54 gonger i Bibelen. Dei fleste stadane handlar det rett og slett om vanleg mjølk. Men i eit par samanhengar blir ordet blir brukt som symbol for noko meir enn sjølve drikken.

Teksten vidare er oppdatert slik at bibelsitata er henta frå Bibel 2011.

Mjølk som symbol på naturressursane i det lova landet

I GT finn me i fleire tekstar uttrykket «mjølk og honning». Ordparet står som symbol på overfloden av naturressursar i landet som Gud hadde valt ut for Israelsfolket. Me møter uttrykket første gongen i 2. Mosebok 33,3 i forteljinga om då folket var på vandring i ørkenen med Moses som leiar. Det var ei lang og slitsom vandring, og staden dei var på veg til, blei skildra av Gud sjølv som eit land som fløymer med mjølk og honning.

Uttrykket kjem igjen i Moses sin avskjedstale til folket, i den viktige teksten i 5. Mosebok 6:

Høyr då, Israel! Legg vinn på å leva etter dei! Då skal det gå deg vel. De skal bli talrike, slik som Herren, dine fedrars Gud, har lova deg, i eit land som fløymer med mjølk og honning. (5. Mos 6,3)

Mjølk som symbol på den grunnleggjande kristne kunnskapen

I NT finn me eit par tekstar der ordet mjølk blir brukt som symbol for den enkle og grunnleggjande kristne kunnskapen, det som av og til blir kalla «barnelærdomen». Ordet blir då brukt i ein kritikk av kristne som burde ha vore meir mogne enn dei er, og som får høyra at dei framleis treng «mjølk» og ikkje kan ta imot «fast føde». Paulus brukar uttrykket i 1. kor 3,2, men den tydelegaste teksten finn me i Hebrearbrevet:

Etter så lang tid burde de sjølve vore lærarar, men de treng nokon som på nytt lærer dykk det første og grunnleggjande i Guds ord. De har vorte slike som treng mjølk, ikkje fast føde. For den som lever av mjølk, er eit spedbarn og skjønar seg ikkje på bodskapen om rettferd. Men fast føde er for dei fullvaksne, dei som ved å bruka sansane har øvd dei opp til å skilja mellom godt og vondt. (Hebr 5,12-14)

Til slutt: eit godt råd

Til slutt vil eg ta med ein tekst frå Ordtøka i GT. Her er ikkje ordet brukt i overført tyding. Nei, her er det snakk om mjølk som kan bli til smør. Og sjølv om det dreier seg om eit godt råd i ein alvorleg situasjon, syns eg at eg merkar ein humoristisk undertone i formuleringa:

Har du vore dum og gjort deg stor
eller tenkt på det,
så legg handa på munnen!

For trykk på mjølka gjev smør,
trykk på nasen gjev blod,
trykk på vreiden gjev strid. (Ordt 30,32-33)

Justin Martyr

Den katolske kyrkja markerer i dag minnedag for Justin Martyr, ein av dei apostoliske fedrane. Justin levde på 100-talet. Han er ein av dei eldste kjente kristne forfattarane etter dei som skreiv Det nye testamentet. Les den katolske kyrkja sin biografi om Justin her.

Sjå òg teksten Jeg gav min tilslutning til de kristnes sanne lære som gjengir tradisjonen om Justins martyrdød ca 165.