Johannesbrødtreet

08/05/2017

Bilde #13 frå vandringa på Jesus trail

Johannesbrødtreet

Johannesbrødtre, Arbelfjellet. Foto: Arne Berge

Dette Johannesbrødtreet står på toppen av Arbelfjellet. Det har ei spektakulær plassering. Rett bak treet er det stupbratt fjellside. Her på Arbelfjellet er det flott utsikt over Ginosarsletta og Gennesaretsjøen.

Oppdatering etter besøk på staden i mai 2017: Treet er nå dessverre borte. Det skal ha vore i så dårleg tilstand at det måtte hoggast ned. Men rota står truleg igjen og det vil kanskje veksa fram eit nytt tre på same staden.

Treet har fått namn etter Døyparen Johannes, som skal ha hatt belgane som føde i ørkenen. Eg har også lese ein teori om at belgfruktene i likninga om sonen som kom heim («den bortkomne sonen»), kom frå dette treet:

Han ønskte berre å få metta seg med dei belgfruktene som grisene åt, men ingen gav han noko. (Luk 15,16)

Ordet karat har samanheng med dette treet (hebr: חרוב, eng: carob tree). Frøa skal ha konstant vekt og dei blei i gamal tid brukt som vekteining, – kalla ein karat.

Johannesbrødtreet er eit tre i erteblomstfamilien. Les meir om treet i Store Norske Leksikon.

Sjå oversikt over heile bildeserien her.


Opp mot Arbelfjellet

04/05/2017

Bilde #12 frå vandringa på Jesus trail

På veg opp mot Arbelfjellet.

Dette bildet viser den gode stien og den vakre naturen på veg opp mot Arbelfjellet. Dette er ein del av den merka løypa Jesus trail, som går frå Nasaret til Kapernaum.

Den djupe dalen til venste heiter Duedalen. Den går ned til Ginosarsletta ved Gennesaretsjøen. Turgruppa på bildet er på veg opp på fjellet, og skal så gå ned ein bratt sti til Duedalen. Det er også mogleg å følga dalen direkte nedover mot Gennesaretsjøen.

Sjå oversikt over heile bildeserien her.


Utsikt frå Hattins horn

03/04/2017

Bilde #10 frå vandringa på Jesus trail

Galilea 2012 388

Dette bildet viser utsikta frå Hattins horn mot Arbel og Gennesaretsjøen.

Den store og åpne dalen framfor oss heiter Arbeldalen. Landsbyen Moshav Arbel ligg på høgda i bakgrunnen, i bakkene opp mot Arbelfjellet (på høgre side av den markerte og bratte dalen). Gennesaretsjøen er så vidt synleg i bakgrunnen.

Frå Hattins horn går pilegrimsløypa Jesus trail går ned til jordbruksområdet som me ser. Før me kjem dit passerer me ein drusisk heilagdom. Stien går til venstre for dette jordbruksområdet og ned Arbeldalen. Vidare går turen opp til Moshav Arbel, der ein kan overnatta i gode gjestehus.

Etter overnattinga i Moshav Arbel kan ein velga om ein vil gå over Arbelfjellet eller ned Duedalen, den markerte dalen i bakgrunnen på bildet. Eg har gjort begge delar, og kjem tilbake med bilde frå desse stadane seinare i bildeserien.

Sjå oversikt over heile bildeserien her.


Josefus: Gennesaret

26/09/2013

Utsikt, Arbelfjellet 2012Området rundt Gennesaretsjøen var kjerneområdet for Jesu verksemd. Dette var eit området med viktige naturressursar for menneska i Galilea på denne tida (og seinare), både når det gjaldt jordbruk og fiske.

På bildet ser eg ut over Gennesaretsjøen. Bildet er tatt på toppen av Arbelfjellet.

Den jødiske historikaren Josefus skreiv ei begeistra skildring av dette landskapet i Den jødiske krig. Boka blei skriven på 70-talet e. Kr, altså ca ein generasjon etter at Jesus levde her. Sjølv om Josefus sikkert tar litt hardt i, får me eit inntrykk av dei rike  naturressursane i området, som er frodig og flott også i dag.

Josefus skriv:

Langs Genesaretsjøen strekker det seg et vidunderlig naturskjønt landskap med samme navn. Jorden er så fruktbar at det ikke er den plante som ikke kan vokse her, og innbyggerne dyrker da også alt mulig. Klimaet er slik at det passer for de forskjelligste slags vekster. Nøttetrær, som er spesielt avhengige av kjølige vintre, finnes her i store mengder, likeledes palmer, som trenger varme, og dessuten fiken- og oliventrær, som helst skal ha middeltemperatur. Man kunne kalle det naturens ærgjerrighet dette å tvinge gjennom en forening av motsetninger på ett sted og å skape sunn strid mellom årstidene, som prøver å overgå hverandre i å sette sitt preg på egnen. De spesielle klimatiske forhold medfører ikke bare at landet produserer en mengde forskjelligartede frukter, men også at sesongen varer så lenge. Vindruer og fiken, for å nevne noen av de edleste produktene, kan nemlig høstes kontinuerlig i 10 måneder, mens de øvrige modnes litt etter litt året rundt. I tillegg til ideell temperatur nyter landet godt av det næringsrike vannet fra en kilde som lokalbefolkningen kaller Kafernaum. Det er noen som har ment at denne er en gren av Nilen siden her finnes en fiskeart som ligner den i sjøen ved Aleksandria, nemlig korakinos (fotnote: en 50 cm lang sort, ålelignende fisk). Landskapet langs sjøen med samme navn har en lengde på 30 stadier og en bredde på 20. Det var alt om denne egnens naturlige beskaffenhet.

(Josefus: Den jødiske krig. Tredje bok. Kapittel X.8. Omsett frå gresk av Bente Lassen. Aschehoug. Oslo 2002)


Duedalen i Galilea

03/12/2012

Notat frå Jesus trail VI

Turen på stig ned Duedalen frå Moshav Arbel til Ginosarsletta ved Gennesaretsjøen var eitt av dei mange høgdepunkta på fotturen vår langs Jesus trail i sommar. For ein snau månad sidan gjekk eg denne delen av Jesus trail på ny og hadde også då ei fin oppleving av staden.

Frå Duedalen 2012. Foto: Arne BergeDuedalen er godt synleg frå Gennesaretsjøen og frå Ginosarsletta. Den ligg rett under det markerte Arbelfjellet. Biletet under viser dette fjellet frå sjøen. Det mindre fjellet i midten av biletet er Nitaifjellet. Duedalen forsvinn innover mot venstre mellom desse fjella.

Arbelfjellet og Duedalen sett frå Gennesaretsjøen. Foto: Arne Berge 2012I tidlegare tider var denne dalen ein naturleg og viktig ferdselsveg mellom områda nord for sjøen, der Kapernaum ligg, og områda lenger vest i Galilea, der Nasaret og Kana ligg. Det er altså freistande å gjenta det eg med entusiasme har skrive minst éin gong tidlegare: Her gjekk Jesus! (her)

Nå er det nok slik her som så mange andre stadar; 2000 år med slam frå elva, steinras frå fjellsida og generell naturleg kompostering i naturen gjer at stigen i dag neppe ligg på same nivå som på Jesu tid. Men eg reknar med at den går på omtrent same staden. Det er rett og slett ikkje så mange alternativ.

Eg tar med eit par bibelsitat om Jesu vandringar i dette området:

Då Jesus fekk høyra at Johannes var sett i fengsel, drog han tilbake til Galilea. Han flytte frå Nasaret og busette seg i Kapernaum, ved sjøen, i Sebulons og Naftalis land. (Matt 4,12-13)

Dette var det første teiknet Jesus gjorde; det var i Kana i Galilea. Han openberra sin herlegdom, og læresveinane hans trudde på han. Sidan drog han ned til Kapernaum saman med mor si, brørne sine og læresveinane sine, og der vart dei verande nokre dagar. (Joh 2,11-12)

Galilea 2012 491 rStigen passerer landsbyen Wadi Hamam nedst i dalen. Staden har sidan 1948 vore befolka av beduinar og har ca 1300 innbyggjarar. Eg reknar med at det er ei lenke mellom dette (arabiske?) bynamnet og namnet Duedalen. George Adam Smith skreiv: «On the Wady el-Hamam, which, true to its name, shelters numberless wild blue-grey doves …» (The Historical Geography of the Holy Land,  fotnote side 289). Er det nokon arabiskkyndige som kan bekrefta dette?

Sjå tidlegare notat frå turen:

Oppdatering I:

Eg har fått tilbakemelding på mail frå ei som kan arabisk, – og til orientering kan eg seia at det er ei viktig kjelde i dalen. Men eg har ikkje fått sjekka om den er varm.

Ordet hamam med tydelig h i begynnelsen og lang andre-a betyr ’due’. I flertall er ordet hama’im (’duer’) (Hans Wehr 1980: 203).

Hvorfor roten hamma som i alle deklinasjoner betyr ’å varme opp’ eller ’å bade’ (10.dekl.) har gitt ord til ’duer’, skulle jeg gjerne likt å vite. Dette er interessant på et generelt grunnlag.

Men også interessant er det å spørre: fins det varme kilder i Duedalen? Ordet for ’bad’ er hammam, med lang andre-a. Men uten vokalisering og andre tegn skrives de to ordene nøyaktig likt, h m A m.

Jeg så at den gamle historikeren og reisende skrev tydelig at det var pga av duene i Duedalen, at den ble kalt slik. Men man kan jo undres?

Oppdatering II:

Sjå også artikkelen The Enduring Symbolism of DovesBible History Daily, februar 2013.

 


%d bloggarar likar dette: