Ny guidebok om tempelhøgda

28/03/2015

jerusalem-the-temple-mount-a-carta-field-guide

Denne veka fekk eg tilsendt den rykande ferske guideboka om tempelhøgda i Jerusalem. Eg hadde bestilt boka frå forlaget, slik at eg skulle få den så snart som mogleg. Boka blir omtalt slik:

JERUSALEM—THE TEMPLE MOUNT is the first modern guide  to the Temple Mount for visitors of all religions. (…) The authoritative text of JERUSALEM: THE TEMPLE MOUNT contains priceless information and is richly documented with detailed maps, plans and stunningly evocative reconstructive illustrations. An artistic masterpiece in itself, this important addition to the scant literature on the Temple Mount will be equally appreciated by Jerusalem residents, tourists and armchair travellers.

Eg har så vidt begynt å bla i boka. Ho ser svært interessant ut. Her er mykje informasjon, gode foto og ikkje minst: flotte teikningar i kjent Ritmeyer-stil. Den som vil gjera seg kjent med teikningane hans, kan følga bloggen Ritmeyer Archaeological Design. Eg ser fram til å lesa boka, og ikkje minst til å ha den med meg neste gong eg skal til Jerusalem!

Sist gong eg var oppe på tempelplassen, var på ein studietur i 2013. Då var eg med i ei gruppe som fekk omvisning av ein muslimsk guide, faktisk også inne i Al-Aqsa-moskéen og Klippedomen. Det var ei spesiell oppleving; omvisninga handla bare om islam og muslimsk kulturhistorie, og guiden gav ikkje uttrykk for at han kjente til noko jødisk tempel på staden! Det er i den samanhengen interessant at den forrige guideboka til tempelhøgda, gitt ut av The Supreme Moslim Council i 1925, visstnok tydeleg stadfesta samanhengen tilbake til Salomos tempel (her).

Tempelhøgda er viktig for tre religionar; jødedomen, islam og kristendomen. Her stod Salomos tempel i kongetida (Det gamle testamentet). Her stod Det andre tempelet (Herodes´ tempel) på Jesu tid. Og her var det naturlege sentrum i Jerusalem for Jesus og disiplane, når dei var i byen i samband med dei store høgtidene. I dag er staden prega av muslimsk kultur og arkitektur. Erling Rimehaug skreiv nyleg om staden i Vårt Land, i ein serie om viktige stadar der religionar møter kvarandre: Steiner med hellige spor.

Det er mange kjente bibeltekstar som viser til at Jesus ofte heldt seg på tempelplassen når han var i Jerusalem. Men det er også mange mindre kjente “overgangsavsnitt” som ikkje blir lagt merke til på same måte. Eg skriv dette laurdag før palmesøndag. Derfor tar eg med eit slikt avsnitt som høver godt nå i tida før påske:

Dei leita etter Jesus, og medan dei stod på tempelplassen, sa dei til kvarandre: «Kva trur de? Kjem han ikkje til høgtida?» Overprestane og farisearane hadde gjeve påbod om at den som fekk vita kvar han var, skulle seia frå, så dei kunne gripa han. (Joh 11,56-57)

Sjå også tidlegare notat om staden, for eksempel desse: Klippedomen og Vestmuren.


Caspari Center 3/2015

26/03/2015

Caspari Center i Jerusalem har lagt ut den norske utgåva av sitt nyheitsbrev for mars 2015.

Tematisk tar dei denne gongen utgangspunkt i den jødiske høgtida Trea sitt nyttår og har fleire artiklar knytt til temaet tre og røter. Dei brukar dette til å fortelja om korfor Caspari Center er opptatt av å undervisa om den kristne trua sine jødiske røter.

Her er eit utdrag:

Trær for eksempel spiller en viktig rolle i Bibelen: fra Treet til kunnskap om godt og ondt i 1. Mosebok til Livets tre i Johannes’ åpenbaring, og midt i Bibelen finner vi mandeltreet hos profeten Jeremia. I Daniels bok og i Salmene finner vi trær som mer symbolske illustrasjoner – for ikke å glemme trærne i Jesu lignelser og i Paulus’ undervisning om oliventreet.

Et av de grafiske symbolene som Caspari senteret ofte bruker, er et tre. Hvorfor? Hadde det ikke vært like overbevisende ganske enkelt å ha bilder av klasserom, bøker eller lærere på våre kurs? Er det ikke et overforbruk av bilder av planter og trær?

Men det er noen biologiske fakta som ganske tydelig kan forbindes med utfordringer i Guds menighet i dag. Ingen forventer at det skal bli frukt på et tre som har fått røttene sine kappet av. Uten røtter: død. Slik vil det alltid være. Likevel finnes det kristne som tror at det ikke er nødvendig å kjenne kristendommens røtter. Erstatningsteologien overser det faktum at greinene som hungrer etter Gud, ikke får næring hvis det ikke er forbindelse til røttene.
Derfor må vi ha illustrasjoner som viser at røttene bærer greinene. Og derfor sørger Caspari senteret for undervisning om den kristne tros jødiske røtter. Vi trenger røtter, slik trærne gjør det.

Sjå også Caspari Center si heimeside: www.caspari.com


Helsing til kretsmøtet 2015

22/03/2015

Kretsårsmøte 22. mars 2015 i Den Norske Israelsmisjon, Stavanger krets

Her er helsinga eg som kretsstyreleiar har skrive til årsmeldinga:

Det er ei glede å kunna invitera til Kretsmøtet 2015. Den Norske Israelsmisjon vil i ord og handling vera med på å bringa evangeliet om Jesus Messias tilbake til det jødiske folket. Samtidig vil me gjerne bidra til større forståing i den kristne kyrkja for at trua har djupe jødiske røter. Dette er eit viktig og interessant arbeid å vera ein del av.

Høgdepunktet for meg i kretsarbeidet i 2014 var kontakten med Bridgebuilders. Konferansen var lokalisert til Strand, og i etterkant var deltakarane gjestar i kyrkjelydar og heimar i Stavanger, Sandnes og på Jæren. Kretsen hadde ikkje direkte ansvar for Bridgebuilders, men me var likevel sterkt involvert i dette viktige arbeidet. Avslutningssamlinga i ei fullsett Bryne kyrkje var ei sterk oppleving og ei av dei største DNI-samlingane i 2014, også om me ser det i eit nasjonalt perspektiv.

Bridgebuilders sitt arbeid for fred og forsoning er viktig for oss i Israelsmisjonen. Deltakarane er blitt utrusta til å vera sendebod for Kristus, – som fredsagentar i nærmiljøet sitt, i Israel og dei palestinske områda og her i Norge.

Det er viktig å følgja med i økonomien i organisasjonen vår. Kretsstyret ønskjer å bidra til at DNI kan arbeida målretta og godt, både utanlands, for eksempel i den spennande nysatsinga i Tel Aviv, og i arbeidet her heime. Det gleder meg at me i 2014 har hatt ei svært god utvikling når det gjeld testamentariske gåver. Det gir all grunn til å vera takknemleg! Samtidig er det urovekkjande at det er ein litt fallande kurve på dei faste personlege inntektene. Dette kan me gjera noko med, kvar på vår plass!

Årsmeldinga viser at det er stor aktivitet og ikkje minst mange dyktige medarbeidarar i kretsen. Kretsstyret har lagt vekt på å vidareføra arbeidet med undervisningssamlingar for ambassadørane og andre medarbeidarar. Me trur at me alle treng stadig påfyll av ny kunnskap og at me gjennom dette kan få eit stadig fornya engasjement for formålet vårt.

Nå har me begynt å sjå framover mot 2016, året då Stavanger krets kan markera sitt 100-års jubileum. Me trur det vil bli eit godt høve til å markera oss her i landsdelen og me håper jubileet vil føra til fornya glede og frimod i tenesta.


Iskapellet i Alta

15/03/2015

Iskapellet, Alta

I dag har eg vore på gudsteneste i eit veldig spesielt kyrkjerom: Iskapellet i Sorrisniva i Alta. Det var ei flott oppleving å koma dit.

Kapellet er ein del av Sorrisniva Igloo Hotel. Kvar vinter blir hotellet og kapellet bygd opp av snø og is, og brukt i nokre månadar før sommaren kjem og alt smeltar bort.

Eg blei mektig imponert av kva dei har fått til. Kapellet er innreia med altar av is, skulpturar av is, søyler av is, veggar og tak av snø. Temperaturen inne er visstnok alltid mellom minus fire og sju gradar.

Eg har funne litt informasjon om staden på nettsida der dei reklamerer for “vinterbryllup”. Sjeldan har vel det ordet passa betre.

BRYLLUP I ISKAPELLET, SORRISNIVA IGLOO HOTEL

Iskapellet ligger i Igloo Hotell, i Sorrisniva, ca 20 km fra Alta lufthavn. Ishotellet og kapellet bygges hvert år. Kapellet er godkjent av Biskopen i Nord-Hålogaland, og det lokale prestekontoret utfører vielser og gudstjenester her.

Iskapellet har en sentral plassering, integrert i ishotellet, men likevel er det en egen enhet klart avskilt fra resten av anlegget. Det er et intimt rom med spesiell akustikk, og som resten av hotellet er det utsmykket med vakre og svært dekorative is skulpturer.

Les meir

Sjå film og bilde frå staden her.

Generelt er eg ikkje så glad i koplinga mellom godkjente vigselsstadar og kommersiell verksemd. Men det at kyrkjelyden har ordinære gudstenester i dette kapellet, slik at staden ikkje blir eit reint vigselskapell, gjer at eg ser saka i eit anna lys.

Kapellet var så spesielt at eg blei veldig opptatt av sjølve rommet og staden. Men då gudstenesta begynte, var det likevel ikkje vanskeleg å vera med som deltakar. Det var ikkje bare rommet som fungerte bra, det gjorde også sjølve gudstenesta! Det var fullt hus, kanskje ca 50 deltakarar. Det var song ved ei gruppe frå Alta Tensing, friluftskonfirmantar som deltok og solid forkynning over søndagens tekst. Altså: heilt etter min smak. Og ikkje nok med det: Overraskande nok var presten ein gammal kjenning av meg (Øyvind Oksavik) frå tida då eg arbeidde i Norges KFUK-KFUM. Eit kjekt gjensyn!

Her er inngangen til hotellet og kapellet:

Iskapellet, Alta

(Oppdatert 16.03.2015)


Den litle bibelen

13/03/2015

Notat til søndagens tekst: Joh 3,11-16

Søndagens tekst inneheld den best kjente setninga i Bibelen. Bibelverset Joh 3,16 er kalla Den litle bibelen / Den vesle bibelen (eller om du heller vil ha det på bokmål: Den lille bibel). Eg kjenner ikkje til kven som først gav bibelverset dette namnet. Er det nokon som kan hjelpa meg med dette? Slik er den berømte setninga:

For så elska Gud verda at han gav Son sin, den einborne, så kvar den som trur på han, ikkje skal gå fortapt, men ha evig liv. (Evangeliet etter Johannes, kapittel 3, vers 16)

Det er mange sentrale bibelske tankar som er med i denne setninga: Guds kjærleik, Jesus som Guds Son, trua si tyding og håpet om evig liv. Med andre ord: Tru, håp og kjærleik. Så det kan godt forsvarast å sjå dette som eit samandrag av heile Bibelen. Likevel: Bibelen er jo mykje meir enn dette!

Setninga blei i 2014 kåra til årets “mest populære” bibelvers på nettet:

Elles inneheld teksten også anna interessant stoff:

Orda kjem i ein undervisande samtale mellom Jesus og Nikodemus (hebraisk: Naqdimon). Les meir i eit tidlegare notat: Nikodemus.

Jesus trekker linja tilbake til den gamle jødiske forteljinga om Moses og koparslangen i ørkenen. Han brukar dette som eit bilde på korfor han som Menneskesonen (ein tittel Jesus ofte brukte om seg sjølv), skulle bli “løfta opp” på ei stong / ein påle / eit kors / ein kross:

Og slik Moses lyfte opp ormen i øydemarka, slik må Menneskesonen lyftast opp, så kvar den som trur på han, skal ha evig liv.

Og her er forteljinga om Moses frå 4. Mosebok, kapittel 21, vers 6-9:

Då sende Herren serafslangar inn mellom folket. Dei beit israelittane, og mange av dei døydde.  7 Folket kom til Moses og sa: «Vi synda då vi tok til orde mot Herren og mot deg. Bed Herren at han må ta slangane bort frå oss!» Og Moses bad for folket.  8 Då sa Herren til han: «Lag deg ein serafslange og set han på ei stong! Alle som blir bitne, skal sjå opp på han. Då skal dei leva.» Moses laga ein koparslange og sette han på stonga. Og når nokon vart biten av ein slange og såg på koparslangen, fekk han leva.

Men altså: Er det nokon som kjenner bakgrunnen for omgrepet “Den litle bibelen”?


Gordons Golgata 2/2015

09/03/2015
Foto: Austen Dutton, febr 2015

Foto: Austen Dutton, febr 2015

Storm og vintervêr øydela i februar 2015 “nasen” på Gordons Golgata i Jerusalem. Dette er ei fjellklippe som kan minna om ei hovudskalle, like ved den såkalla Gravhagen nord for Gamlebyen og Damaskusporten.

Denne staden blir i nokre samanhengar presentert som ei alternativ lokalisering av Golgata og Jesu grav i forhold til den tradisjonelle i Gravkyrkja inne i Gamlebyen.

Eg trur ikkje at Gordons Golgata og Gravhagen (The Garden Tomb) er staden der Jesus døydde og stod opp. Dette er ikkje ein stad som har historia på si side. Men den tome grava i Gravhagen er likevel ein fin andaktsstad å besøka. På denne staden er det lett å tenkja: “Slik kan det ha vore ved Jesu grav!” Klippa som blir vist fram som Gordons Golgata, er mindre interessant.

Sjå bilde og les om Gordons Golgata og “nasen” på BiblePlaces Blog:

The recent storm and the resultant erosion suggests that the escarpment would have been greatly altered in the years since it was created by quarrying. I would consider it doubtful that anything like the skull-shape visible in recent years was known in the first century. Fortunately for those who prefer the Garden Tomb location, this has never been the primary support for its identification (les meir).


Pilegrimskyrkja i Magdala

25/02/2015
Foto: Helge Brunstad 2015

Foto: Helge Brunstad 2015

Eg besøkte nyleg Magdala Center. Dette er eit nytt katolsk pilegrims-senter ved Gennesaretsjøen. Her er det bygd ei vakker og enkel kyrkje som gjorde sterkt inntrykk på meg.

Kyrkja blei vigsla i 2014. Det er sjeldan det blir bygd kyrkjer i dette området, og eg tenkjer derfor at det er ei viktig hending. Ikkje minst er kyrkja viktig fordi den er bygd på ein stad som det er så naturleg å knyta til Jesu liv og verksemd.

Kyrkja heiter Duc in Altum (Legg ut på djupet). Uttrykket er henta frå Jesu ord då han talte til ei folkemengde frå båten til Simon Peter: Legg ut på djupet og set garna, så de kan få fisk (Luk 5,4). På latin: Duc in altum et laxate retia vestra in capturam.

Kyrkjerommet har eit altar som er forma som ein båt, og altartavla er ein stor glasvegg ut mot stranda og Gennesaretsjøen.

Ein brosjyre for prosjektet Magdala Center, omtaler kyrkja som “Duc in Altum” Spirituality Center og seier følgjande om intensjonane med bygget:

It will be a place for liturgical and sacramental prayer to help pilgrims understand and celebrate the events of Jesus´public ministry that took place in the area and it will also provide an environment for Ecumenical and Inter-faith dialogue.

I kyrkjerommet er det bilde av dei 12 disiplane. Forhallen er vigd til kvinnene som følgde Jesus. Rundt forhallen er det fire kapell med mosaikkunst frå ulike bibelforteljingar:

  • Mark 5,41 – dotter til Jairus
  • Matt 4,19 – dei første disiplane
  • Matt 14,30 – Peter går på vatnet
  • Luk 8,2 – Maria Magdalena

I underetasjen er det eit enkelt økumenisk kapell som ikkje er innvigd som katolsk kyrkjerom.

Pilegrimssenteret Magdala Center er framleis under oppbygging. Her er det i tillegg til kyrkja prosjektert hotell, restaurant, konferansesenter og multimediasenter. Og ikkje minst: Det er gjort svært viktige arkeologiske funn på staden.

Det er turkamerat Helge Brunstad har tatt dei flotte bilda frå kyrkja.

Foto: Helge Brunstad 2015

Foto: Helge Brunstad 2015


Følg

Få alle nye innlegg levert til Innboksen din.

Join 310 other followers

%d bloggers like this: