Kulturlandskap i Galilea

26/09/2016

Bilde #3 frå vandringa på Jesus trail

galilea-2012-182

Dette bildet viser kulturlandskapet nord for Nasaret. Her ser eg tilbake på byen der Jesus vaks opp. Det vil seia, på Jesu tid var Nasaret ein liten landsby på andre sida av den bebygde åskammen me ser i horisonten.

Etter å ha passert ein travel hovudveg i utkanten av Nasaret, går Jesus trail gjennom dette fredelege kulturlandskapet i retning Zippori national park. Denne delen av turen er ca 9 km. Her går me mest på grusvegar og stigar mellom dyrka mark og beiteområde.

Eg trur Jesus gjekk ofte i dette terrenget i oppveksten. Byen Sepphoris (det gamle greske namnet på Zippori) blei bygd på nytt av Herodes Antipas i desse åra. Her var det nok både arbeid å få og varer å få kjøpt. Seinare i livet heldt Jesus seg helst unna byane med gresk-romersk kultur, og han omtalte Antipas som “den reven” (Luk 13,32)!

Neste år inviterer Inger og eg på nytt til vandring på Jesus trail: I Jesu fotspor. Her blir det ein god kombinasjon av kulturhistorie, bibelhistorie og friluftsliv!


Stavangersk nynorsk

24/09/2016

Tore Renberg har skrive roman på nynorsk. Aftenbladet har i dag eit intervju med han, og her kjem gullkorna på rekke og rad. Eg syns det er flott kvar gong det blir fokusert på kor naturleg nynorsk er her i Rogaland, – inkludert i Stavanger.

Sjølv begynte eg å skriva nynorsk mens eg framleis var elev på Hetland vidaregåande skule i Stavanger. Sidan har eg mange gonger omtalt dette som ein sentral del av ungdomsopprøret mitt.

Eg hadde sjølvsagt hatt bokmålopplæring sidan eg begynte i 1. klasse. Den første interessa for nynorsk vakna i norskundervisninga, kanskje allereie på ungdomsskulen på Hinna. Eg orka likevel ikkje å ta det store spranget det ville vera å skifta hovudmål på vidaregåande. Men etter at eg var ferdig på Hetland, har eg skrive nynorsk. Det vil seia ein stavangersk nynorsk som ligg tett opp mot dialekten min.

Her er eit utdrag frå Jan Zahl sitt intervju med Renberg:

Nynorsk blei redninga då Tore Renberg stod fast i arbeidet med sin nye roman. “Du er så lys” måtte skrivast i eit språk som låg nærare både tanken og tunga.

(…)

Eg har alltid skrive med intensitet og glede, men her sat eg med ein tekst som var drit. Eg lurte på om eg hadde mista det.

Renberg har eit lyst grunngemytt. Han prøvde å halda dei mørke tankane borte, prøvde å vera konstruktiv, positiv, som ein annan næringslivsfyr, vakna ein morgon og tenkte han hadde løysinga.

– Eg begynte å skriva på dialekt. Det funka ikkje. Det blei bare sært og smalt.

Ny natt. Ny grubling. Finst det eit språk som ligg nærare tanken og tunga, eit språk som står til Jørgen, som formidlar det Renberg vil seia?

Jo. Eureka! Nynorsk!

– Eg begynte å skriva i jublande glede. Eg hadde endeleg funne verktyet som eigna seg for dette materialet. Det var som å bli ein førstegongsskrivande igjen. Det var ein fantastisk dag i dette forfattarskapet!

– Kan du nynorsk?

– Eg kan nynorsk slik ein stavangermann på heilt naturlig vis kan dette målet. Eg har hatt det på skulen, som sidemål, skreiv særoppgåve om Tarjei Vesaas. Men eg har hatt ein identitet som bokmålsbrukar.

Er ikkje dette eigentleg litt rart, kjære, eventuelle lesar? At nynorsk ikkje har (hatt) ei sterkare stilling i ein by som Stavanger? I Sandnes? Bergen? Lyttar du ærleg til korleis du sjølv snakkar, vil du høyra at språket ditt utan tvil ligg nærast nynorsk. Du seier “eg” og “ikkje”, bøyer substantiv og verb som ein nynorsking. Likevel har nynorsk blitt sett på som eit mindreverdig språk.

– I denne kulturen har eg vakse opp. Som litterært interessert menneske har eg jo fått med meg at det er masse flott litteratur på nynorsk. Men eg har aldri vore den fremste nynorsktilhengaren. På skulen følte eg at eg lærte eit språk som ikkje var vårt, seier Renberg.

– Kan det vera eit utslag av byarroganse – eller dårleg urban sjølvtillit – når vestlandsbyane har eit slikt syn på nynorsken?

– Ja. Det ligg ein historisk arv der, det reflekterer den gamle embetsmannsstatens agg mot landsmålet. Det har ikkje hjelpt at Stavanger har vore ein blå by, for Høgre har alltid vore ute etter nynorsken – som dei også er nå. Det er lite raust og framsynt, og eitt av Høgres minst sympatiske trekk, svarer Renberg, og legg til:

– Eg tek sjølvkritikk på korleis eg har sett på nynorsken – og det burde også Høgre gjera. Du kan ikkje diskvalifisera så mykje tenking som er gjort på dette språket, sjå ned på så mange som bruker nynorsk. Ein burde sjå den tospråklege situasjonen me har som eit potensiale, ikkje eit ork og eit slit.

Renberg noko har skjedd. Ikkje bare med hans eige forhold til nynorsken, men folks forhold til målet.

– Nå skriv me SMS på dialekt. Det same gjer me i sosiale medium. Det har blitt heilt naturleg for oss å skriva eit språk som ligg nærare tunga; nærare slik me snakkar, seier Renberg, som meiner han har funne opp igjen sitt eige språk – sin eigen litteratur – gjennom oppdaginga av nynorsken.

Les meir


Morgonlys over Nasaret

23/09/2016

Bilde #2 frå vandringa på Jesus trail

Morgonlys over Nasaret. Foto: Arne Berge 2012

Morgonlys over Nasaret. Foto: Arne Berge 2012

Jesus trail begynner i Nasaret. Den første delen av turen går opp gjennom gamle og bratte bydelar, på ein veg som eigentleg er ein lang trapp. Dei som har talt, seier det er 406 trappetrinn før me når toppen.

Men så får me belønning for strevet. På toppen av byen er det flott panoramautsikt nordover. Bildet er tatt i morgonlys mot nordvest.

I mai 2017 er Inger og eg reiseleiarar på ny tur langs Jesus trail: I Jesu fotspor.


Klar for vandring i Galilea

22/09/2016

Bilde #1 frå vandringa på Jesus trail

galilea-2012-159Dette bildet er tatt tidleg på morgonen i Gamlebyen i Nasaret. Eg er klar for å legga ut på fire dagars fottur langs turløypa Jesus trail frå Nasaret til Kapernaum. Bildet er frå 2012 då Inger og eg gjekk denne turen i Galilea for første gong.

Eg startar nå ein bildeserie frå Jesus trail. Ved å følga med på bloggen i vekene som kjem, får du eit inntrykk av dei mange varierte opplevingane ein slik tur kan gje.

Det nye testamentet fortel at Jesus vandra mykje i dette området. Jesus trail tar oss ut i dette landskapet samtidig som løypa går innom jødiske og arabiske landsbyar, gamle arkeologiske utgravingar og flotte utsiktspunkt i naturen.

Samtidig blir bildeserien ein opptakt til den neste turen me arrangerer langs Jesus trail i mai 2017. Her kan du lesa meir om turen: I Jesu fotspor.


Holy Cross Day

14/09/2016

I dag (14.09) feirar våre ortodokse og katolske kristne søsken ein fest for Jesu kors. Her er eit bloggnotat frå jødisk samanheng, der The Temple Mount Sifting Project viser ulike kors som er funne i restar frå tempelplassen!

Eg har eit forhold til denne festen, fordi eg for mange år sidan fekk delta i feiringa i eit gresk-ortodokst kloster. Les om klosteret og feiringa her: Klosteret i Thiva.

The Temple Mount Sifting Project

One of the amazing things about the Temple Mount is the depth of history that can be found on one site in such a small amount of space. Daily, we uncover artifacts from every time period that the site was in use: from Late Bronze Age (ok that might be weekly) through the First and Second Temple Periods, the Crusades, and the Islamic Periods through to today. The Temple Mount is a holy place for over half the world’s population and we consistently find things that connect to Judaism, Christianity, and Islam.

Today is Holy Cross Day/Feast of the Holy Cross/Exaltation of the Holy Cross, and so we thought we would share some of the crosses found by the Sifting Project that originated from the Temple Mount. I will let our guest blogger, Frankie Snyder, take over from here.

Feast of the Holy Cross/Exaltation of the Holy Cross/Holy Cross Day…

View original post 386 fleire ord


Golvfliser frå tempelplassen

14/09/2016

Restar av farga golvfliser frå tempelplassen i Jerusalem er nå sett saman til fascinerande eksempel på koss eit flislagt golv i eller ved tempelet på Jesu tid, kan ha sett ut.

Herodes sitt tempel og tempelplassen i Jerusalem var eit av dei største praktbygg i Romarriket. Staden er også sentral i Det nye testamentet. Eg syns at alt som kan kasta lys over koss det såg ut der, er av stor interesse.

Dei farga flisene med geometriske mønster blei presenterte på ein konferanse i forrige veke. Her er eit utdrag frå pressemeldinga som blei sendt ut i forkant av konferansen:

For the First Time, Archeologists Restore Flooring from Second Temple Courtyard in Jerusalem

Tiles uncovered during sifting of earth originating on Temple Mount (…)

To date, approximately 600 colored stone floor tile segments have been uncovered, with more than 100 of them definitively dated to the Herodian Second Temple period. This style of flooring is consistent with those found in Herod’s palaces at Masada, Herodian, and Jericho among others, as well as in majestic palaces and villas in Italy, also attributed to the time of Herod. The tile segments, mostly imported from Asia Minor, Greece, Tunisia and Egypt, were created from polished multicolored stones cut in a variety of geometric shapes. A key characteristic of the Herodian tiles is their size, which corresponds to the Roman foot, approximately 29.6 cm.

Nå skriv Dr. Leen Ritmeyer ei vurdering og viser interessante bilde på bloggen sin:

Flooring from the Temple Mount in Jerusalem

(…)

The question that remains unanswered is, where on the Temple Mount were such floors laid? The description of Josephus in War 5.193 was quoted: “The open court was from end to end variegated with paving of all manner of stones.” Does this refer to these opus sectile floors?

(…)

All the known opus sectile floors were laid indoors and not outdoors. These delicately constructed floors would not have survived long outside in the sometimes harsh Mediterranean climate. We suggest therefore that they came from the interior of some of the many buildings that surrounded the Temple and/or from under the colonnades around the smaller courts.

 


Om å kryssa Jordanelva

25/08/2016

nypl.digitalcollections.510d47d9-64d4-a3d9-e040-e00a18064a99.001.v

Mange som ser Jordanelva for første gong, blir skuffa. Det er jo så lite vatn i elva. I Bibelen står det fleire gonger om “å gå over Jordan”. Det skulle vel ikkje vera så vanskeleg, slik elva ser ut?

Dette notatet på BiblePlaces Blog set saka inn i eit større perspektiv: Seven Fascinating Facts about Crossing the Jordan River.

Eg har lenge visst at Jordanelva tidlegare var mykje større. Men ikkje at den i dag bare inneheld 2 % vatn i forhold til vassmengda for 60 år sidan! Eg har heller ikkje visst noko om gamle vadestadar i Jordanelva. Nå veit eg meir. Det var 41 vadestadar mellom Gennesaretsjøen og sideelva Jabbok, men bare fem vadestadar mellom Jabbok og Dødehavet. Flest vadestadar var det nær Beth Shean, men det var også nokre få vadestadar nær Jeriko, der elva var djupare og vanskelegare å kryssa.

Det gamle bildet av Jordanelva er frå 1894 då elva altså var mykje større enn den er i dag. Eg har funne bildet på The New York Public Library Digital Collections.

Bloggen refererer kortfatta til innhaldet i ein (foreløpig upublisert) artikkel av David Z. Moster.

Her er innleiinga til eit tidlegare notat her på bloggen:

Elva Jordan har stor symbolkraft. I historia om Israelsfolket si ferd frå slaveriet i Egypt er kryssinga av Jordan det siste hinderet undervegs til det lova landet. Dermed har elva blitt symbol på fridom. Men den er også eit symbol på døden, overgangen frå dette livet til det evige livet. (Les meir)

 


%d bloggarar likar dette: