Kristen helsing AD 230

Dette er eit privat brev frå ein kristen familiesamanheng i Egypt i 230-åra. Brevskrivaren Arrianus skriv om daglegdagse ting til broren Paulus, og han avsluttar med ei helsing om å leva i Herren. Brevet dokumenterer vanleg kristent liv i ein landsby i det sentrale Egypt på denne tida. Og brevskrivaren kjenner tydelegvis den nytestamentlege formuleringaLes meir «Kristen helsing AD 230»

Undersjøisk kyrkjeruin i Nikea

Her står eg ved Izniksjøen i Tyrkia på eit bilde frå 2005. Under vatnet her ligg staden der kyrkjemøtet i Nikea blei halde i 325. Nå les eg at det nyleg er oppdaga ein kyrkjeruin ute i vatnet, 2-3 meter under overflata og bare 50 meter frå land. Det er den russiske nettstaden rt.com somLes meir «Undersjøisk kyrkjeruin i Nikea»

Hurtado om Megiddo-mosaikken

Professor Larry Hurtado skriv at det er fagleg debatt om dateringa av mosaikken som er funnen i Megiddo. Godt at dei sensasjonsprega avisoppslaga får litt fagleg motstand! Den israelske arkeologen som har hatt ansvar for funnet, meiner mosaikken kan vera frå ca år 230, ei oppsiktsvekkjande tidleg datering med tanke på det tydelege kristne innhaldet.Les meir «Hurtado om Megiddo-mosaikken»

Megiddo-mosaikken skal bli tilgjengeleg

Megiddo-fengselet i Galilea skal avviklast. Dette opnar for at staden kan bli gjort om til ein arkeologisk park. Her er det funne ein stor golvmosaikk som skal vera frå ca år 230, med tekst som omtalar Jesus som Gud. Det var avisa Haaretz som denne veka kom med nyheita om at Megiddo-mosaikken skal bli gjort tilgjengeleg.Les meir «Megiddo-mosaikken skal bli tilgjengeleg»

VG om Jesu grav

Det er ikkje kvardagskost at VG skriv om arkeologi knytt til Jesus og Det nye testamentet. Men funnet av mørtel frå 300-talet i Jesu grav i Gravkyrkja i Jerusalem er utan tvil så spesielt at det fortener omtale i dei større media, også her i Norge. Eg syns artikkelen gjengir saka på ein god måte.Les meir «VG om Jesu grav»

Kyrkjefunn, Aluma i Israel

Denne veka har israelske arkeologar presentert eit nytt kyrkjefunn frå bysantinsk tid. Funnet er gjort i Aluma, 50 km sør for Tel Aviv. Eg syns det er interessant å følgja med i pressemeldingane frå Israel Antiquities Authority (IAA). Det er mange arkeologiske utgravingar i Israel kvart einaste år, og mange av funna kan relaterast til BibelenLes meir «Kyrkjefunn, Aluma i Israel»

Dei eldste kristne symbola

Dei eldste kristne symbola var truleg T-forma kors, fisk – både som bilde og som ordspel – og (den gode) gjetaren. Professor Larry Hurtado, Edinburgh, har arbeidd mykje med dei første kristne hundreåra. Nå har han nyleg vore her i Norge og halde foredrag om “Early Christian Writers on Christian Symbols” på ein konferanse på UniversitetetLes meir «Dei eldste kristne symbola»

Bysantinsk kyrkjelykt

Eg syns denne 1500 år gamle lykta er fascinerande. Det er israelske arkeologar som denne veka har presentert funnet av ei keramikk-lykt frå bysantinsk tid, forma som ei kyrkje. Hovudfunnet på staden er ei stor vinpresse. IAA skriv: The owner of the wine press was probably a Christian, because near it we found a ceramicLes meir «Bysantinsk kyrkjelykt»

Loeb 100 år

Loeb Classical Library er 100 år nå i 2012. Dette er ein serie med viktige greske og latinske klassiske verk på originalspråket og med engelsk omsetjing på motståande side. Mange av desse bøkene har stor tyding for bibelske og kyrkjehistoriske studier. Det var James Loeb (1867-1933) som tok initiativ til serien, som nå blir gitt ut avLes meir «Loeb 100 år»

Kathisma-kyrkja

Den bysantinske kyrkja Kathisma låg ved vegen mellom Jerusalem og Betlehem, ved det som i dag heiter Hebron Road (nær Eliaklosteret). Kyrkja var bygd på 400-talet på ein stad der Maria i følgje tradisjonen sette seg og kvilte på veg til Betlehem. Kathisma (καθισμα) betyr sete.  Tradisjonen kjem frå Jakobs protevangelium. Sjå omtale av kyrkja her. Tidsskriftet «Atiqot har nåLes meir «Kathisma-kyrkja»

Historisk kyrkje blir moské

Hagia Sophia i Nikea (i dag: Iznik) I Tyrkia er dessverre den historiske kyrkjeruinen etter Hagia Sophia i Nikea nyleg gjort om til moské. Staden har ei tyding i kyrkje-historia ved at det sjuande og siste økumeniske konsilet var samla her i 787. Eg hadde ei flott oppleving då eg besøkte staden i 2005. Les omLes meir «Historisk kyrkje blir moské»

Det eldste bilete av Jesus?

Det eldste kjente biletet av Jesus er funne i Dura-Europos i Syria og er frå år 240. Biletet blir vist fram på ei utstilling som opna i dag (23.09.2011) i New York. Det er New York Observer som skriv om dette som skal vera det eldste kjente Jesusbiletet: Earliest Known Images of Christ on DisplayLes meir «Det eldste bilete av Jesus?»

Om Septuaginta

Dei første kristne brukte Septuaginta, den greske omsetjinga av GT, som si heilage skrift. Her gjev ein forskar med jødisk bakgrunn ei vurdering av Septuaginta si tyding i oldkyrkja: «The translation of the Hebrew Bible into Greek between the 3rd and 1st centuries BCE is said to be one of the most lasting achievements of the Jewish civilizationLes meir «Om Septuaginta»

Theophilus» openberring

Forteljingane om Jesu barndom handlar ikkje bare om fødselen i Betlehem. Det nye testamentet fortel også at Maria og Josef måtte flykta med barnet sitt frå kong Herodes sitt terrorregime (Matt 2,13-22). Flukta gjekk til Egypt, som for ein periode blei tilfluktsstad for den heilage familien. Blant dei koptiske (= egyptiske) kristne i dag erLes meir «Theophilus» openberring»

Men okse der og asen stod

Men okse der og asen stod, og asen stod, og så den Gud og Herre god. Halleluja, halleluja! Dette er det fjerde verset i Et barn er født i Betlehem (Norsk Salmebok nr 27). Den kjente julesongen er eigentleg ein gamal latinsk salme frå 1300-talet, Puer natus in Betlehem. Grundtvig omsette den til dansk iLes meir «Men okse der og asen stod»

Kyrkjefunnet ved Megiddo

For fire år sidan fann fangar i fengselet ved Megiddo tilfeldigvis restar av ei svært gamal kyrkje inne på fengselsområdet. Arkeologar hevda at kyrkja var frå 200- eller 300-talet. Dette var utan tvil ei oppsikts-vekkjande datering; viss den stemmer, er dette ei av dei aller eldste kyrkjene som er funne. Det blei allereie då ytraLes meir «Kyrkjefunnet ved Megiddo»

Omrit i Galilea

Det er funne spor etter det som kan ha vore ein tidleg jødisk-kristen landsby bygd rundt restane etter eit romersk tempel i Omrit i Galilea. Jerusalem Post skriv i artikkelen Omrit – Herod’s mystery temple? om tempelet som for tida blir grave fram i Omrit, nær Banias / Cæsarea Filippi. Den interessante artikkelen legg sjølvsagtLes meir «Omrit i Galilea»

Pseudo-Matteus

Eg studerer framleis i ledige stunder den koptiske tradisjonen om flukta til Egypt. I den samanhengen har eg i dag sett på forteljingane i Pseudo-Matteus» evangelium eller Matteus» barndomsevangelium. Dette er eit apokryft evangelium av usikkert opphav. Skriftet sjølv gir seg ut for å vera skrive av evangelisten Matteus på hebraisk og omsett til latinLes meir «Pseudo-Matteus»

Nytt frå Jesu barndom

Blant dei nytestamentlege apokryfane finn me to kjente barndomsevangelier; Jakobs Protoevangelium frå ca år 150 og Thomas» barndomsevangelium frå det andre eller tredje århundre. Dette er «fromme» forteljingar om Jesu oppvekst, forteljingar som var svært populære i oldkyrkja. Nyleg fortalde den israelske avisa Ma’ariv om ein forskar som har omsett og publisert Det armenske barndomsevangelietLes meir «Nytt frå Jesu barndom»

Den eldste kyrkja i verda?

Den siste veka har eit arkeologisk funn i Rihab, nord i Jordan, vekt stor interesse. Og dersom dei opplysningane som har kome fram, er korrekte, er dette absolutt eit interessant funn. Det dreier seg om ei grotte som ligg under kyrkja St Georgeous (ikkje St Gregorius, slik NTB og dermed norske aviser har skrive). StLes meir «Den eldste kyrkja i verda?»

Apostelen Barnabas

Kalenderen fortel at det er apostelen Barnabas sin dag i dag. Barnabas var ein av grunnleggjarane av urkyrkja i Jerusalem. Apostelgjerningane fortel oss indirekte at Barnabas hadde ein viktig posisjon i denne første Jesustruande forsamlinga, – det ser me blant anna av at han var den som hjelpte Paulus til å bli akseptert blant deiLes meir «Apostelen Barnabas»

Augustin om stille lesing

Morgenbladet har i dag (18.04.2008) ein artikkel som handlar om den form for lesing som stimulerer til tenkning; Den som har øyne: hør. Artikkelen begynner med ein interessant observasjon frå 300-talet, knytt til to av dei største kyrkjefedrane. Det blir sitert frå Bekjennelser der Augustin fortel om det inntrykket det gjorde å oppleva at Ambrosius,Les meir «Augustin om stille lesing»

«Eg skal i Oldkyrkja i kveld»

Denne artikkelen har eg skrive til Luthersk Kirketidende (nr 11, 2007). Avsnittet om Iznik/Nikea byggjer på det eg tidlegare har skrive om byen her på bloggen. – ”Eg skal i Oldkyrkja i kveld”. Den dagen eg høyrde denne kommentaren frå ei kvinne i kyrkjelyden, forstod eg at studiegruppa vår rett og slett har fått namnetLes meir ««Eg skal i Oldkyrkja i kveld»»