Pilegrim i Frankrike, pinsen 2016

IMG_2942

Eg har kome heim frå ein ny etappe med pilegrimsvandring i Frankrike saman med Inger. Me har nå gått dei første 580 km av 1500 km på Vegen til Santiago de Compostella, – eller for å seia det på fransk: Le Chemin de Saint Jacques de Compostelle. Dette året gjekk me sju dagsetappar frå Moissac til Aire-sur-l`Adour, tilsaman ca 170 km. Neste år passerer me kanskje Pyreneane og dermed grensa til Spania.

Ein slik tur består av masse friluftsliv, god mat, kontakt med andre pilegrimar, besøk i opne kyrkjer langs vegen, mange kaffipausar, spennande vertshus og (meir eller mindre) kontakt med vertskapet der me overnatta. Det er ei herleg form for ferie!

Bildet er frå landsbyen Castet-Arrouy ca 10 km før Lectoure. Her var det sett fram kaffi til passerande pilegrimar utanfor eit Gîte (herberge). Skjellet som heng på veggen, er symbol på pilegrimsvegen til Santiago de Compostella.

Eg har skrive små dagboksnotat undervegs. Nokre av desse vil eg bruka som grunnlag for notat her på bloggen i tida som kjem. Eg syns eg har opplevd mykje som er verdt å ta vare på og å dela med andre.

Det har også blitt god tid til å lesa. Me hadde med oss kvar vår roman. I tillegg hadde me med oss Henrik Syse si bok Med andakt. Tekster for mot, håp og tro i hverdagen. Her skriv han nokre fine tekstar om pinsehøgtida. Han legg vekt på at pinsen handlar om Guds nærvær, og det både på gode og vonde dagar.

Ei pilegrimsvandring blir ofte samanlikna med livet sjølv. For på ein slik tur er naturleg nok nokre dagar lette og andre tyngre. Det har både med terrenget og med veret å gjera, og sjølvsagt med kor lange dagsetappar me har planlagt.

Eg er nå i ganske god form etter ei ulukke i august i fjor. Det er eg takknemleg og glad for. Det har derfor vore ekstra godt å kjenna på at eg kunne gjennomføra ein slik tur enda ein gong.

Vidare i retning Santiago

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2014, del 1

Inger og eg har kome heim frå årets etappe på det store pilegrimsprosjektet vårt. Me fortsatte der me slutta i fjor og gjekk seks dagsetappar vidare på pilegrimsvegen til Santiago de Compostella. Me har nå gått over 400 km av dei ca 1500 km frå Le Puy i Frankrike til Santiago i Spania. Det har vore ein herleg ferie. Me har hatt mange flotte naturopplevingar langs vegar og stigar, har hatt gode pauser, sett mange fine kapell og kyrkjer, og hatt godt fellesskap med medvandrarar som me kom i kontakt med undervegs. Kvar overnattingsstad har sitt preg, – og nokre av dei har utsøkt kvalitet!

Meir frå turen: Pont Valentré i Cahors

Her er notat frå vandringa i fjor: Pilegrim i Frankrike

IMG_5176 IMG_5132 IMG_3208

Mariapilegrim i Jerusalem

Eg sit på Oljeberget og ser utover Jerusalem. Det er fint å vera her og å oppleva alle dei heilage stadane. Samtidig så urimeleg gale at byen er prega av ufred og rivaliserande grupper og folkeslag. Her på Oljeberget gret Jesus over byen og sa: ”Hadde du berre på denne dagen skjøna, du òg, kva som tener til fred!”

Eg reiser meg og går ned bakkane til Getsemane. Der har eg ei stille stund i hagen med gamle oliventre. Så går eg ned i Marias grav, eit stort krossforma gravkammer opplyst av utallige oljelampar. Her i botnen av Kedrondalen trur dei ortodokse kristne at Maria blei lagt, før ho blei tatt opp til himmelen.

Vidare går eg opp på andre sida av dalen og inn i Gamlebyen. Der følger eg Via Dolorosa, andaktsvegen som fører fram til Gravkyrkja. Eg vil knela på Golgata og ved Jesu grav. Vegen er bygd opp omkring fjorten stasjonar. Plutseleg er det som om eg er der, på Jesu tid. Ved fjerde stasjon møter han mora si. Blikka deira møtest. Ho er full av sorg og gret høgt. Ho greier bare så vidt å bli med i følgjet på veg ut av byen til Golgata.

Nei, nå er eg tilbake i vår tid. Eg er ein moderne pilegrim, slett ikkje ein samtidig av Jesus. Men i tankane var eg visst der ein augeblink…

Dette er den siste av fem pilegrimstekstar som blei framført i Mariakonserten for eit år sidan, i november 2012. Eg skreiv desse tekstane om ein tenkt pilegrim som reiser i Marias fotspor. Dei er skrivne på bakgrunn av eigne reiser i bibelske landskap i Nasaret, Betlehem, Kairo, Kana og Jerusalem.

Sjå tekstane om Mariapilegrimen her: NasaretBetlehemKairo, Kana og Jerusalem.

Mariapilegrim i Kairo

Eg har reist med metro’en langt sør i Kairo, og sit nå i kyrkja i Ma’adi ved breidda av Nilen. Kyrkja og klosteret her er vigd til Jomfru Maria. Eit par ungdomar kjem til kyrkja samtidig meg meg. Dei går inn i kyrkjerommet, knelar og ber.

Eg går inn i sidekapellet som er vigd til Maria-tradisjonen. Ein mann gir meg høfleg beskjed om at her må eg ta av skoa. På veggen er det eit stort Maria-ikon og eit kart over ruta den heilage familien følgde då dei var på flukt. Frå Betlehem, gjennom Gaza og Sinai, på kryss og tvers i Nildeltaet og langt sør til Øvre Egypt. ”Dei var i Egypt i tre og eit halvt år”, fortel mannen meg. ”Landet vårt var ein trygg tilfluktsstad for Maria og barnet”, seier han og smilar. Koptarane er stolte av at Jesus var i Egypt som barn.

Tradisjonen fortel at den heilage familien kom hit til Ma’adi og reiste vidare sørover på Nilen med båt. Utanfor kyrkja er det ei overbygd trapp som går ned til elva. Familien skal ha brukt den då dei gjekk om bord. Trappa er framheva og tatt godt vare på. Den er i dag nærast bygd inn i ein eigen bygning.

Eg sit og suger til meg inntrykka og blir opptatt av eit moderne ikon av den heilage familien. Maria sit sidelengs over eselryggen. Ho held barnet med begge hendene sine. Josef går bak eselet og held bagasjen dei har med seg. Det er som om Maria sit og ser på meg …

Så vidt eg forstår er dessverre kyrkja i Ma’adi ei av dei mange kyrkjene som er vandaliserte det siste året (2013) i den urolege situasjonen i Egypt. Teksten er skriven med utgangspunkt i besøk på staden i 2008.

Dette er éin av fem pilegrimstekstar som blei framført i Mariakonserten for eit år sidan, i november 2012. Eg skreiv desse tekstane om ein tenkt pilegrim som reiser i Marias fotspor. Dei er skrivne på bakgrunn av eigne reiser i bibelske landskap i Nasaret, Betlehem, Kairo, Kana og Jerusalem.

Sjå tekstane om Mariapilegrimen her: Nasaret, Betlehem, Kairo, Kana og Jerusalem.

Mariapilegrim i Betlehem

Eg har kome gjennom den israelske muren og er inne på dei palestinske områda. For meg som moderne pilegrim og utlending, er det ikkje noko problem å passera checkpointen. Men for lokalbefolkninga er dette vanskeleg, på mange måtar. Ein taxi tar meg vidare til sentrum i Betlehem. Ein kort tur med mykje tut og køyr.

På Krybbeplassen gløymer eg trafikken, her er det Fødselskyrkja som dominerer. Den låge døropninga fordrar at eg bøyer meg når eg vil inn. Frå utsida liknar kyrkja mest av alt på ei borg. Inne blir eg slått av kor vakkert det gamle kyrkjerommet er.

Eg har vore her før og har opplevd både trengsel og stille i kyrkja. I dag er eg heldig, – det er få andre her akkurat nå. Eg går derfor rett bort til trappa ned til Fødselsgrotta under hovudaltaret.

Hic de Virgine Maria Jesus Christus natus est. Her blei Jesus Kristus født av Jomfru Maria. Det står på sølvstjerna som er felt ned i golvet. Grotta er ein stad for undring og tilbeding. ”Der er min lengsel hjemme, der har min tro sin skatt”. Eg nynnar på ein julesong og kneler ved stjerna som i følgje tradisjonen markerer fødestaden.

Blei Jesus født i ei grotte eller eit hus? Eg veit ikkje. Det eg veit, er at han ikkje blei født i ein norsk stall.

Dette er éin av fem pilegrimstekstar som blei framført i Mariakonserten for eit år sidan, i november 2012. Eg skreiv desse tekstane om ein tenkt pilegrim som reiser i Marias fotspor. Dei er skrivne på bakgrunn av eigne reiser i bibelske landskap i Nasaret, Betlehem, Kairo, Kana og Jerusalem.

Sjå tekstane om Mariapilegrimen her: NasaretBetlehemKairoKana og Jerusalem.

Språk-muséet i Figeac

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2013, del 5

Musée ChampollionOvernattingsstaden var normalt det me først oppsøkte, når me kom til målet for dagsetappane på pilegrimsvandringa. I Figeac var dette annleis. Eg hadde lese om Musée Champollion, og hadde eit sterkt ønske om å få med meg dette før stengetid. Eg fekk meg ein sein og varm ettermiddagstime i muséet, og var godt fornøgd.

Jean-François Champollion (1790-1832) var egyptolog og mannen som greidde å «knekka koden» og forstå hieroglyfane ved hjelp av Rosetta-steinen. Han var frå Figeac, og byen har altså eit flott språkmuseum som tar for seg mange ulike sider ved språkforskning og språkutvikling.

Eg tar med ei oversikt over utstillingsromma med overskrifter frå den engelske museumsguiden:

  • Room 0. Champollion and Egypt
  • Room 1. Mankind, the world and the writing
  • Room 2. The first scripts
  • Room 3. The first scripts
  • Room 4. The invention of the alphabet around the Mediterranean
  • Room 5. The book: the memory of mankind
  • Room 6. Writing, government and the citizen

Musée ChampollionDet var utstillinga om Champollion og Egypt eg var førebudd på å sjå. Men muséet inneheld altså mykje meir. Eg syns f eks at utstillinga om språkutviklinga i Middelhavsområdet var veldig interessant. Her var det også ein del stoff om det hebraiske språket.

Muséet var topp moderne, men omsetjing til engelsk var det dessverre lite av. Hadde eg kunna fransk betre, ville eg hatt meir enn ein time der!

Les meir om pilegrimsvandringa vår her: Pilegrimsvegen Via Podiensis i Frankrike (oppsummerande artikkel skrive i 2019)

Figeac var elles ein vakker og gamal småby med ca 10000 innbyggjarar. Eg tar med eit bilde med kveldsstemning frå byen. Me hadde middag på restauranten med parasollar ved elvebreidda.

Figeac

 

Kristen kultur i vegkanten

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2013, del 4

Kors, mellom  Le Puy og  St ChristopheMe passerte utruleg mange kors i vegkanten på pilegrims-vandringa, og me såg på dette som eit konkret og fint uttrykk for gamal kristen kultur. Det var små og store kors, utført i stein, metall eller tre.

Me tok gjerne pause når me kom til desse korsa, i alle fall dei første dagane. Seinare blei me så vant med synet at me ikkje kunne stoppa kvar gong me passerte eit kors.

Eg tar med ein liten bildekavalkade med slike kors. Dei var absolutt med og sette sitt preg på turen.

Det første bildet viser eit av dei første korsa me passerte på veg ut frå Le Puy.

Det neste bildet viser eit kors som står like før landsbyen La Chaze som me passerte om morgonen då me var på veg opp til Aubrac-fjella.
Kors nær La Chaze utanfor Aumont-Aubrac

Det store trekorset på neste bilde stod på veg ned frå Aubrac-fjella. Dette var ein flott utsiktsplass, der me såg utover Lot-dalen. som me skulle ned i. Staden ligg ein snau times vandring etter landsbyen Aubrac.
Kors mellom Aubrac og Belvézet

Kors nær GolinhacI området rundt Golinhac var det spesielt mange kors. Det viste seg at det her var gjennomført eit spesielt prosjekt der gamle kors frå distriktet var flytta og plassert langs GR65, løypa som utgjer pilegrimsvegen.

Bildet til høgre viser eit av desse små korsa som stod meir eller mindre skjult i vegkanten. Me passerte det like før me kom til Golinhac.

Eg avsluttar notatet med eit bilde av korset på den flotte utsiktsplassen like etter landsbyen Faycelles, mellom Figeac og Gréalou. Her var det vid utsikt over Lot-dalen.

Eit herleg syn.

Pilegrim, Frankrike 702

Sjå andre notat frå turen:

1. Pilegrim i Frankrike

2. Startpunktet: Le Puy

3. Kaffi i bollar

4. Kristen kultur i vegkanten

5. Språk-muséet i Figeac

Kaffi i bollar

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2013, del 3
Frukost i SauguesFrykta for at eg ikkje skulle få nok kaffi til frukost i Frankrike, var ubegrunna. På herberga der me overnatta, blei morgonkaffien servert i bollar! Dei små koppane med espresso kom fram først seinare på dagen.

Her et eg frukost i Saugues, ein liten by med ca 2000 innbyggjarar, 960 meter over havet og to dagsetappar frå Le Puy. Dei to karane som overnatta same staden som oss, kalla seg ikkje pilegrimar. Dei var frå denne delen av Frankrike og var bare ute på fjelltur på GR65 den helga.

Bildet er tatt på L’Etape, ein overnattingsstad av typen Chambre et table d’hôtes. Her er det enkle og trivelege forhold, og vertinna Christiane og mannen hennar et kvar kveld middag saman med gjestene sine! Middagen me fekk, hadde fem rettar. Det var godt humør og mykje latter rundt bordet. Engelskkunnskapen var ikkje så stor, men den fransk-norske lommeordboka mi blei tatt godt imot, – og me hadde ein flott kveld saman.

Men tilbake til frukosten. Dei sju plastspanna i treskuffa på bordet inneheld sju slag lokalt produsert honning!

Sjå andre notat frå turen:

1.  Pilegrim i Frankrike

2. Startpunktet: Le Puy

3. Kaffi i bollar

4. Kristen kultur i vegkanten

5. Språk-muséet i Figeac

Startpunktet: Le Puy

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2013, del 2

Katedralen i Le Puy-en-Velay

Det er tidleg morgon. Klokka er sju og me deltar på pilegrimsmessa i katedralen i Le Puy-en-Velay. 30-40 menneske er samla til gudsteneste med velsigning og utsending, mange av oss har allereie fått på oss turutstyret. Ryggsekken står ferdig pakka i benken ved sidan av meg.

Etter gudstenesta inviterer presten oss fram til Jakobsstatuen. Her presenterer me oss. Ei nonne noterer namn og heimstad for den enkelte pilegrimen, og kor langt me har planar om å gå.

Byen er eit pilegrimsmål i seg sjølv. Katolske kristne har kome hit frå gamal tid på grunn av den svarte madonnaen i katedralen. Eg har kome fordi byen er eit kjent utgangspunkt for vandringa mot Santiago de Compostela på GR65, den merka langdistanseløypa som fører pilegrimar og andre vandrarar i retning Pyreneane.

Oppdatering: Sjå notatet Pilegrimsvegen Via Podiensis i Frankrike, som er skrive etter at me nådde Pyreneane.

Me hadde ein heil dag i Le Puy før me starta vandringa. Det var me glade for. Det var mykje å sjå og godt å ha tid. Me gjekk i gamle bygater og fekk eit første inntrykk av den lokale kulturen. Me hadde tid til å «utforska» katedralen før me skulle delta på den tidlege pilegrimsmessa. Me var oppe på utsiktspunkta ved den store Mariaskulpturen og i det gamle Mikaelskapellet. Me var til og med innom eit antikvariat! Der hadde dei eit Norgeskart utgitt i Berlin midt på 1800-talet. Eg motstod såvidt freistinga. Det var ikkje tidspunktet for innkjøp som ikkje direkte kunne relaterast til turen eg skulle ut på.

Me var også innom det nye pilegrimssenteret Le Camino. Her er det bokhandel, pilegrimskafe og utstillingar i eit gamalt hus like ved katedralen. Ein del av utstillingsromma er ferdig renovert, og dette er verkeleg gjort med stil. Me fekk blant anna sjå ein flott «scenografi» over pilegrimsvegen frå Le Puy til Santiago. Senteret og utstillingane er opne på dagtid. På kveldstid har frivillige medarbeidarar med vandrarerfaring uformelle pilegrimstreff  (denne sesongen dagleg kl 1730-1930). Dessverre trefte me ingen medarbeidarar som snakka engelsk her, og språklege vanskar gjorde at me møtte opp då dei skulle stenga kl 1930! Me rakk likevel å få kontakt med ein pilegrim som også skulle ut på vandring dagen etter, og som me seinare hadde (litt) kontakt med.

Mikaelskapellet, Le Puy

Eg syns kanskje Mikaelskapellet (Chapelle St. Michel d’Aiguilhe) frå 900-talet var det mest fascinerande i Le Puy, både fordi det viser koss folk bygde på «umoglege» stadar for over 1000 år sidan, og fordi det historisk er knytt til den eldste kjente pilegrimsturen frå byen til Santiago de Compostela. Dessutan var fjellet kledd med ei utruleg fargeprakt som me ikkje kunne sjå før me kom heilt på nært hald.

Fargeprakt på Chapelle St. Michel d'Aiguilhe, Le Puy-en-Velay

Sjå andre notat frå turen:

1. Pilegrim i Frankrike

2. Startpunktet: Le Puy

3. Kaffi i bollar

4. Kristen kultur i vegkanten

5. Språk-muséet i Figeac

Pilegrim i Frankrike

Notat frå vandring på Chemin de Compostelle 2013, del 1

Eg har nyleg kome heim frå pilegrimsvandring i Frankrike. Saman med Inger har eg gått dei første 280 km av Chemin de Saint Jacques de Compostelle, frå Le Puy-en-Velay. Me har opplevd mykje og hatt herlege dagar! Bildet er tatt ein av dei siste dagane, nær landsbyen Faycelles. Her er det flott utsikt over Lot-dalen.

Utsikt over Lot-dalen 2013. Foto: Inger Bakke Berge

Dette er noko me har drøymt om å gjera i fleire år. Nå la det seg til rette slik at me kunne begynna på vandringa mot Santiago de Compostela. Spørsmålet var bare kor lang rute me skulle velja. Det ville vera vel langt å starta heimefrå, slik pilegrimane sjølvsagt gjorde det i mellomalderen. Og viss me starta ved Pyreneane, slik mange gjer, var me redde me ville trega etterpå fordi me gjekk glipp av den franske delen av «vegen». Godt påverka av venner som hadde starta i Le Puy, let me derfor denne byen bli utgangspunktet også for oss. Dermed har me begynt på ei vandring som fysisk sett er ca 1500 km lang. Kor mange etappar me kjem til å dela den opp i, anar eg ikkje. Heller ikkje om eg nokon gong kjem fram.

Eg har mange bilder med heim igjen, både dei som er tatt med kamera og dei som bare finst inni meg. Eg satsar på å dela noko av dette med andre her på bloggen i tida framover.

Oppdatering: Her er oversikt over det eg har skrive frå denne turen og frå seinare turar langs pilegrimsruta til Santiago: Vegen til Santiago de Compostela.

Sjå andre notat frå turen i 2013:

1.  Pilegrim i Frankrike

2 . Startpunktet: Le Puy

3. Kaffi i bollar

4. Kristen kultur i vegkanten

5. Språk-muséet i Figeac

Pilegrim i Jorsalaborg II

Kva tankar hadde ein norrøn pilegrim som var på veg mot Jerusalem? Eg skriv nå vidare på serien (sjå del I) om abbed Nikolas Bergssons reise til «Jorsalaborg» på 1150-talet og går inn i abbedens tekst i det han nærmar seg Jerusalem:

Så går det oppover til Jorsalaborg, som er den gildaste av alle byar i heile verda. Om den vert det sunge overalt i heile den kristne verda, for der kan ein enno sjå stormerkelege ting etter Kristi pinsle.

Det er kjent for alle som har vore i området, at Jerusalem ligg oppe i fjella, ca 800 m.o.h. Det er derfor heilt korrekt når Nikolas skriv at det går oppover når han nærmar seg byen.

Eg merkar meg at motivasjonen hans ligg i at han skal få sjå ting knytt til Jesu lidingshistorie. Hovudmålet var nok den nyrestaurerte Gravkyrkja (gjenvigsla i 1149 etter korsfararane si ombygging og utviding). Denne kyrkja kjem eg tilbake til i neste del av serien.

Det mest interessante i dette avsnittet, er likevel det abbeden skriv om koss han ser på Jerusalem.  Byen er «den gildaste av alle byar i heile verda». Dette er eit godt uttrykk for den posisjonen byen hadde fått i høgmellomalderen i Europa, i alle høve i kyrkjeleg samanheng. Han skriv at det blir sunge om byen «overalt i heile den kristne verda».

Det stemmer at byen Jerusalem har ein spesiell plass i den kristne salmetradisjonen, både i bokstavleg og ikkje minst i overført tyding. Slik er det også i vår tid. Og dette gjeld ulike kristne tradisjonar i ulike delar av verda. Bakgrunnen er den posisjonen byen har i Bibelen.

Salmen Se, vi går opp til Jerusalem er eit kjent eksempel frå Den norske kyrkja i dag. Salmediktaren Eyvind Skeie omsette den frå svensk i 1980. Salmen blir særleg brukt i fastetida, dei siste vekene før påske. Det siste verset er slik:

Se, vi går opp til Jerusalem,
til byen med glans og ære,
for Frelseren sa oss at der han er,
skal vi ved hans nåde få være.

(Norsk Salmebok nr 128, vers 4)

Salmen gir meining å synga, sjølv om ein ikkje fysisk er på veg til Jerusalem. Den handlar om å nærma seg «Frelserens kors og pine» (vers 3) som tema for fastetid og påskefeiring, meir enn å nærma seg byen i geografisk forstand. Likevel har eg fleire gonger opplevd det meiningsfullt å synga salmen når eg er på stadane «der det skjedde».

Hadde salmen vore skriven på 1100-talet, hadde kanskje abbed Nikolas nynna på den mens han sleit seg opp bakkane mot Jerusalem?

Sjå del 3.

Frå Stavanger til Selje

Eg har i kveld kome heim frå ei pilegrimsreise langs kystleia frå Stavanger til Selje. Nokre vil kanskje undra seg over at eg kallar denne turen ei pilegrimsreise, for eg har ikkje gått så mykje. Det har derimot vore ein tur med mykje kollektivtransport (i båt) og kanskje er det rettare å seia at eg har vore på ei reise i pilegrimars kjølvatn. Eg meiner likevel eg har orda mine i behald. For meg betyr det å vera pilegrim for det første at eg er undervegs mot eit (heilagt) mål, for det andre at eg er på ei indre reise som går parallelt med den ytre reisa. Begge desse kriteria har vore til stades på denne turen.

Selje med klosterruinane på den litle øya Selja er ein viktig stad for den eldste kristne historia i landet vårt. Her er det ein sterk tradisjon knytt til legenda om St. Sunniva og Seljemennene. Dette er kanskje det eldste pilegrimsmålet i Norge. Reisa frå Stavanger til Selje kan derfor både sjåast som ein del av ei større reise, fram til Nidaros-domen, og som ei eiga reise med Selje som det endelege målet.

Eg har skrive eit par notat undervegs. Kanskje kjem det meir stoff om turen i tida framover.

Oppdatering: Her er alle notata frå turen:

 

Respekt for heilage stadar

Heilage stadar har krav på respekt. Dette er, etter mitt skjøn, heilt grunnleggjande, og faktisk også heilt opplagt. Eg ønskjer at slike stadar skal bli respekterte av alle menneske, uavhengig av religion. Derfor er det også naturleg for meg å respektera andre religionar sine heilage stadar.

For meg som er kristen, dreier dette seg først og fremst om vigsla kyrkjebygg og kyrkjegardar og om geografiske stadar som er knytt til Jesu liv og andre viktige bibelforteljingar. Dessutan kan og bør sikkert ein del stadar av kyrkjehistorisk interesse, også reknast som heilage. Det har ikkje minst fornyinga av pilegrimstradisjonen vist oss.

På denne bakgrunn er eg glad for det arbeidet som nå pågår for å få formulert A code on holy sites. Denne veka har konferansen Hellige steder – plasser for konflikt og dialog blitt halden i Trondheim. I dag har deltakarane, i følgje NTB, lagt fram eit sluttdokument som dei håper kan bli utgangspunkt for ein framtidig FN-konvensjon. Dessverre er ikkje teksten i dokumentet gjengjeven i Vårt Land sin omtale av saka.

Det var En verden i dialog (ENVID) og Oslosenteret for fred og menneskerettigheter som stod bak konferansen. Her er eit utdrag frå omtalen på Oslosenteret si heimeside:

Historien er full av eksempler på at kirker, moskeer og synagoger blir misbrukt av politiske ledere for å spre hat i krig og konflikt. Mandag 27. juli samles politiske og religiøse ledere i Trondheim for å lage felles retningslinjer som skal beskytte hellige steder og gjøre dem til verktøy for fred. – Konflikter rundt hellige steder må inkluderes i fredsdialoger, sier lederen for Oslosenteret for fred og menneskerettigheter, Kjell Magne Bondevik.

Religiøse ledere, akademikere, internasjonale organisasjoner og politikere fra Midtøsten, Balkan og Tyrkia møtes i Trondheim 27. og 28. juli for å diskutere hellige steders rolle i konflikt.

(…)

– Midtøsten-konflikten viser viktigheten av hellige steder. Det er åpenbart at en løsning på Israel-Palestina-konflikten må inkludere spørsmål om eierskap og bruk av de hellige stedene i Jerusalem. Denne dimensjonen har ikke blitt ivaretatt på en god nok måte i tidligere forhandlinger. Konflikten om Jerusalem viser at politiske prosesser i mange tilfeller ikke kan løsrives fra religion, selv om det ikke dreier seg om en religionskonflikt, sier Oslosenterets leder Kjell Magne Bondevik.

(Les meir)

(Notatet er oppdatert 31.07.2009)

Pilegrimssøndagen

Det er 4. søndag i påsketida i dag (13.04.2008). Denne søndagen kan godt kallast pilegrimssøndagen, då det er eit sterkt element av det å vera undervegs i fleire av bibeltekstane som er knytt til dagen. Det tradisjonelle kyrkjeårsnamnet på dagen er Jubilate, eit teikn på at påsketida (som me framleis er inne i) er ei jubeltid.

Eg hadde ein god start på dagen med å høyra eit intervju med Svein Tindberg i NRK. Han fekk Jesusforteljinga under huda gjennom ei rein litterær tilnærming til bibelteksten. Det er verkeleg ei historie om å vera undervegs og å vera åpen for å sjå nye sider ved livet.

Sjølv har eg vore prest i Klepp kyrkje i dag. Eg var hyra inn som vikar i det som var kyrkja mi nokre år på 80- og 90-talet. Preiketeksten var Joh 14,1-11 og i preika konsentrerte eg meg om det eg syns er to høgdepunkt i teksten. Pilegrimsaspektet er med i begge desse høgdepunkta:

  • I huset til Far min er det mange rom (v 2). Det er interessant at det greske ordet (moné) som er omsett med rom, kan bety kvilestad, herberge.
  • Jesus seier: Eg er vegen, sanninga og livet. Ingen kjem til Far utan gjennom meg (v 6). Her er vegen det sentrale pilegrimsmotivet. Det er også sentralt i pilegrimstankegangen å ha eit mål for vandringa, og målet her er altså ein kvilestad i Guds nærleik.

Eg syns Jesus er både inkluderande og ekskluderande i denne teksten.

Han er inkluderande ved å invitera folk til å vera undervegs saman med han på veg til eit hus med mange rom og god plass. Dette er ein tekst som opnar dører, ikkje ein tekst som lukkar dører. Jesus gir oss opne rom, han fortel om ein romslighet hos Gud.

Men han er også ekskluderande på ein måte som kan provosera svært mange, når han seier Ingen kjem til Far utan gjennom meg. I kontrast til ein populær tankegang der den enkelte gjerne vil formulera si tru og sin religion sjølv, seier Jesus at han er den einaste vegen som fører heilt fram til Gud. Dette held eg fast på, samtidig som eg syns det er rett å seia

  • at sjølv om det er bare ein veg til Gud, er det mange vegar til tru på Jesus. Kvart menneske sin veg til tru kan sjåast som ei unik vandring, og i mange tilfelle også som eit mysterium.
  • at eg som kristen kan vera open for at det også kan vera mykje godt i annan religiøs og filosofisk tankegang. Den greske arven frå Athen har gjeve vår kultur utruleg mykje viktig og verdifullt. Den austlege religiøsiteten kan ha verdifull kunnskap i seg. Men det er vår kristne tru at Jesus har meir å gje enn alt dette! Det er bare han som opnar vegen heilt fram til vår himmelske Far.

Kvart av orda vegen, sanninga og livet inneheld ei heil verd, dette er bilete med eit innhald som me aldri blir ferdige med. I tilknyting til Thomas a Kempis sine tankar, kan me seia det slik: utan vegen kan me ikkje gå, utan sanninga kan me ikkje forstå, utan livet kan me ikkje leva.

Oppdatert 10.05.2019