Å restaurera Fødselskyrkja

29/02/2016

Fødselskyrkja

Det er ikkje kvar dag det kjem positive nyheiter frå Betlehem. Ein artikkel om eit større restaureringsarbeid i Fødselskyrkja høyrer absolutt til i den kategorien. Det blir påstått at det er den største restaureringa av kyrkja på 600 år. Slike utsegn kan me gjerne ta med ei viss klype salt. Uansett: det er flott at mosaikkbilda frå korsfarartida nå får skina i ny prakt. Det er også flott at dei tre kyrkjesamfunna som disponerer kyrkja, samarbeider om restaureringa. Dei som har lese litt om denne staden, veit at dette ikkje er opplagt!

Fødselskyrkja i Betlehem er ein viktig stad for oss kristne. Kyrkja er svært gamal, og den er truleg bygd over staden der Jesus blei født. Den er i alle fall bygd på staden der den kristne tradisjonen seier at Jesus blei født. Eg har tidlegare skrive om kyrkja her: Å kom, bli med til Davids by. Del 2.

Tilbake til den pågåande restaureringa, som går over fleire år. Eg fann dette som ei nyheitssak på nettsida mail.com:

Palestinians renovate church at Jesus’ birthplace
BETHLEHEM, West Bank (AP) — After two years of painstaking work, experts have completed the initial phase of a delicate restoration project at the Church of the Nativity, giving a much-needed face-lift to one of Christianity’s holiest sites.

(…)

Over the past two years, specialists have replaced the most damaged of the ancient wood beams of the rooftop and put up a new cover. They also installed new wooden framed windows that prevent water infiltration. For the first time in almost 1,000 years the thousands of fine mosaics’ tiles have been retouched.

Mimmo Nucatolo, who heads the Italian team restoring the mosaics, called the gold, green and pastel artworks “a unique example” made by skilled mosaicists at the end of the Crusader period. But he said that after centuries of neglect, the mosaics were in such a bad state that they almost disappeared from sight.

Les meir

(via BiblePlaces Blog)


Bibelhistorier: Getsemane

14/02/2016
Getsemane og Oljeberget

Getsemane og Oljeberget. Foto: Arne Berge 2005

Getsemane er eit kjent stadnamn i den bibelske geografien. Bildet viser Oljeberget som ligg aust for Gamlebyen i Jerusalem. Getsemane er namnet på området ved foten av denne høgda.

Bibelhistoria om Jesu bønekamp i Getsemane er preiketekst på 1. søndag i fastetida i år, 14. februar 2016:

6 Så kom Jesus med læresveinane til ein stad som heiter Getsemane, og han sa til dei: «Sit her medan eg går dit bort og bed.» 37 Han tok med seg Peter og dei to Sebedeus-sønene, og han vart gripen av sorg og gru. 38 Då sa han til dei: «Mi sjel er sorgtyngd til døden. Ver her og vak med meg!» 39 Så gjekk han eit lite stykke fram, kasta seg ned med andletet mot jorda og bad: «Far, er det råd, så lat dette begeret gå meg forbi! Men ikkje som eg vil, berre som du vil.» 40 Då han kom tilbake til læresveinane, fann han dei sovande, og han sa til Peter: «Så makta de ikkje å vaka med meg ein einaste time? 41 Vak og be at de ikkje må koma i freisting! Ånda er villig, men kjøtet er veikt.» 42 Så gjekk han bort att andre gongen og bad: «Far, om ikkje dette begeret kan gå forbi meg, og eg må tømma det, så lat viljen din råda.» 43 Då han kom tilbake, såg han at dei hadde sovna til att, for auga deira var tunge av søvn. 44 Då lét han dei vera og gjekk bort att og bad tredje gongen med dei same orda. 45 Så kom han tilbake til læresveinane og sa: «Søv de framleis og kviler! Timen er komen då Menneskesonen skal gjevast over i syndarhender. (Matt 26,36-45)

Dei fleste som besøker Getsemane i vår tid, konsentrerer seg om den katolske Alle Nasjonars kyrkje (den store kyrkja med mosaikk i gavlen) og om ein liten hage med eldgamle oliventre utanfor kyrkja. Kyrkja blei bygd i 1924 over ruinane av ei bysantinsk kyrkje frå 300-talet og ei korsfararkyrkje frå 1100-talet. Framfor altaret kjem det ei flat klippe opp av golvet, og tradisjonen fortel at det var her Jesus hadde si avgjerande bønekamp.

Dei åtte gamle trea i hagen utanfor kyrkja gjer sterkt inntrykk på mange, for dei minner så konkret om denne bibelhistoria. Forskarar har funne ut at trea er frå 1100-talet, då korsfararane bygde si store kyrkje, sjå det tidlegare notatet Gamle oliventre i Getsemane.

Getsemane. Foto: Arne Berge 2006

Getsemane. Foto: Arne Berge 2006

Tradisjonen knyter også Getsemanegrotta til Jesus og disiplane, og fortel at dette var deira opphaldsstad, og kanskje òg overnattingsstad, når dei var i Jerusalem. Bibelhistoria fortel at disiplane sovna i Getsemane mens Jesus kjempa sin avgjerande kamp i bøn eit steinkast unna. Kanskje sov dei (i grotta?) fordi dei var vane med å sova på denne staden? Kanskje var det her ved grotta Judas sveik Jesus?

Det er umogleg å vita kor stor Getsemanehagen var på Jesu tid. Namnet blir i dag brukt om heile området ved Getsemanegrotta, Alle Nasjonars kyrkje og den russiske kyrkja med gullkuplar lenger oppe i bakken.

Skissa nedanfor plasserer grotta, hagen (orto del Getsemani) og Alle Nasjonars kyrkje (basilika moderna) i forhold til kvarandre. Heilt til venstre ligg den underjordiske ortodokse Mariakyrkja (tomba della Vergine), som eg ikkje har omtalt i dette notatet.

By Deror Avi (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)%5D, via Wikimedia Commons


Larnaca-erklæringa

10/02/2016

Messianske jødar og palestinske kristne var i januar 2016 samla på Kypros og arbeidde seg fram til ei felles erklæring om einskapen i trua på Jesus og om å møta kvarandre med respekt og ønske om forsoning.

I kveld var eg på ei samling med medarbeidarar i Den Norske Israelsmisjon der denne erklæringa blei presentert. Det er oppmuntrande at det finst slike initiativ for forsoning i ein region som er prega av mange konfliktar.

Her er pressemelding om saka og teksten i The Larnaca Statement (via Come and See).

Eg tar med eit lite sitat som viser tonen i dokumentet. Etter ei skildring av typiske narrativar frå dei to sidene i konflikten (pkt 3.1), skriv dei desse kloke orda:

In spite of our different views, we commit ourselves to listen to one another, to learn from and respectfully challenge the narrative of the other, to critically evaluate our own narrative and to work towards an inclusive, bridging narrative.

 

 

 


Hiskias dam, Jerusalem

06/02/2016

nypl.digitalcollections.510d47d9-646d-a3d9-e040-e00a18064a99.001.w

Hiskias dam ligg midt inne i Gamlebyen i Jerusalem. Bildet er frå 1865. Bygningane rundt den nå tørre dammen inneheld i dag små butikkar ut mot gatene og bustadar i etasjane over.

Eg er relativt godt kjent i den uoversiktelege (og fascinerande) Gamlebyen, men har aldri vore på denne staden. Hiakias dam er normalt ikkje open for besøk. Første gong eg såg namnet, stussa eg, og begynte å gjera litt research. Det viser seg at staden ligg sentralt i det kristne kvarteret, bak butikkane som vender ut mot David Street og Christian Quarter Road, altså mellom Jaffaporten og Gravkyrkja. Då eg nå såg det gamle og flotte bildet Views within the city : Pool of Hezekiah, fann eg fram igjen det eg tidlegare hadde lese om staden.

Kanskje det skulle vera eit mål for meg å identifisera Hiskias dam på neste tur til Jerusalem? Enten ved å finna ein eventuell inngang eller ved å sjå staden frå toppen av tårnet i Citadellet og frå taket på Petra Hostel. Det skal vera mogleg.

Namnet Hiskias dam går visstnok ikkje lenger tilbake enn til 1800-talet og er eit namn brukt først og fremst av tilreisande frå vesten. Truleg har ein identifisert staden med Øvredammen på kong Hiskias tid (2. Kong 18,17). Frå korsfarartida har staden vore kjent som Patriarkane sin dam (fullt namn på engelsk: Pool of the Patriarch´s Bath). Men staden har truleg ei historie tilbake til herodiansk tid og bygginga av “den andre muren”, og då under enda eit anna namn.

Arkeologen Dan Bahat skriv i ein gjennomgang av dammane i Jerusalem:

Another pool, the Tower´s Pool, was identified with what is known as Hezekiah´s Pool. This identification is generally accepted, as the only reference to it is found in Josephus (Wars 5, 11, 4). He states that the Romans set up a siege ramp at the site called the Tower´s Pool (…) This pool underwent numerous transformations, but no vestiges from the Second Temple period have been found. As its eastern boundary, remains of a broad wall have been found, which in the opinion of scholars are remains of the Second Wall. However, they could be the vestiges of a broad wall hat encompassed the pool itself. (Dan Bahat: The Illustrated Altas of Jerusalem. Carta 1996. Side 48).

Uttrykket the Tower´s Pool er her ei omsetjing av det greske namnet Amygdalon, som kanskje kan koplast til det hebraiske ordet migdal (tårn).

Staden er som nemnt, normalt ikkje open. Men i 4. oktober 2012 blei det faktisk halde ein konsert der, i regi av Al-Quds University College of Music.

Guiden Tom Powers skriv i bloggnotatet Down in the Patriarch’s Pool om opplevinga ved å vera til stades på denne konserten. Då hadde han tidlegare skrive om eit oppryddingsprosjekt på staden: Clean-up / fix-up time at Hezekiah’s PoolClean-up at Hezekiah’s Pool, Part 2 — NEW PHOTOS og Old City Odds ‘n Ends 2011-2012 — PHOTOS & UPDATES.

Bildet frå 1865 fann eg i The New York Public Library´s Digital Collections. Dette er ei stor bildesamling som er digitalisert og blitt offentleg nå i januar 2016. Eg kom dit via BiblePlaces Blog der det er gjort eit flott registreringsarbeid: Images Related to the Bible from the New York Public Library.


%d bloggarar likar dette: