Paulus kjem til Makedonia

17/11/2019
IMG_1968

Kavala. Foto: Arne Berge 2019

Apostelen Paulus kom til Makedonia ca år 50. Han kom då med båt frå Troas i Lilleasia, ei sjøreise han brukte to dagar på. Paulus og reisefølget hans gjekk i land i Neapolis, byen som i dag heiter Kavala.

Dette er omtalt slik i Apostelgjerningane (Apg):

Vi la ut frå Troas og segla beint til Samotrake, og dagen etter kom vi til Neapolis. (Apg 16,11)

Eg var innom Kavala då eg tidlegare i haust reiste i Paulus´ fotspor. Kavala ligg nordaust i Hellas, i den greske regionen Makedonia.

Paulus reiste frå Troas i Lilleasia til Neapolis i Makedonia og han kom dermed for første gong til det me kallar Europa. Det er slett ikkje sikkert at dette blei opplevd grensesprengande på Paulus si tid. Både Troas og Neapolis låg jo i Romarriket. Samtidig: Apg fortel faktisk at Paulus drog til Makedonia på bakgrunn av ei spesiell openberring, eit syn, som formidla nettopp denne reisa som eit kall:

8 Så drog dei gjennom Mysia og kom ned til Troas.  9 Om natta hadde Paulus eit syn. Han såg ein makedonar som stod og kalla på han og bad: «Kom over til Makedonia og hjelp oss!» 10 Då han hadde hatt dette synet, prøvde vi straks å fara til Makedonia, for vi skjøna at Gud hadde kalla oss til å forkynna evangeliet der. (Apg 16,8-10)

Var Paulus si forkynning i Makedonia den første forkynninga av det kristne evangeliet «på europeisk jord»? Det veit me ikkje. Men det var i alle høve første gong Paulus sjølv var på det me i dag kallar det europeiske kontinentet. Det er elles ikkje kjent når det for første gang kom kristne til Roma. Paulus skreiv få år seinare (ca år 57) Romarbrevet til ei allereie etablert kristen forsamling som ikkje hadde utgangspunkt i verksemda hans.

Tilbake til synet som blei opplevd som eit kall til å forkynna i Makedonia. Det neste bildet viser eit Paulusmonument utanfor ei kyrkje i sentrum av Kavala. Mosaikken framstillar den sovande Paulus (til venstre), synet av makedonaren (i midten) og Paulus som går i land på eit nytt kontinent (til høgre). Makedonaren er framstilt i romerske klede.

Teksten om då Paulus følgte kallet og reiste til Makedonia, er det første av fleire «vi-avsnitt» i Apostelgjerningane, sjå Apg 16,10 i det siterte avsnittet. Betyr det at Lukas, som truleg skreiv Apg, her skriv om ei reise han sjølv var med på? Er det mogleg å tenka seg at Lukas, som var grekar, har skrive seg sjølv inn i teksten her?

IMG_1971

Paulus-monumentet i Kavala. Foto:Arne Berge 2019

Kavala er ein flott by med ei god hamn. Byen kan blant anna visa fram ein gamal og imponerande akvedukt som går rett gjennom sentrum. Men obs: akvedukten er ikkje frå romersk tid, slik det står i nokre oppslagsverk. Den blei bygd under sultanen Suleiman den store på 1500-talet. Byen er elles mest kjent for sin omfattande tobakk-produksjon og for å vera heimstaden til Mohammed Ali (1769-1849) som grunnla eit dynasti i Egypt på 1800-talet.

IMG_1973

Akvedukten i Kavala. Foto: Arne Berge 2019

Hamna i Kavala. Foto: Arne Berge 2008


Paulus på Areopagos

26/05/2019

Notat til Apg 17,22-34, tekst på Treeiningssøndag 16. juni 2019

Areopagos i Athen, sett frå Akropolis. Foto: Arne Berge

Paulus besøkte Athen ca år 50. Bildet viser folk på Areopagoshøgda, ei fjellklippe som tradisjonelt blir knytt til Paulus sin tale i byen. Talen er gjengitt i Apostelgjerningane kap 17, og denne interessante bibelteksten er preiketekst i norske kyrkjer søndag 16. juni 2019.

16 Medan Paulus venta på dei i Aten, vart han opprørt då han såg at byen var overfylt med gudebilete. 17 I synagogen hadde han samtalar med jødane og med dei som dyrka Gud, og på torget tala han kvar dag med dei han møtte. 18 Nokre epikureiske og stoiske filosofar gav seg i ordskifte med han, og somme sa: «Kva kan han vel meina, denne pratmakaren?» Andre sa: «Han er visst ein som forkynner framande gudar.» Det var fordi han forkynte evangeliet om Jesus og oppstoda. 19 Så tok dei han med seg og førte han til Areopagos og sa: «Kan vi få vita kva slags ny lære du kjem med? 20 For det er underlege ting du lèt oss få høyra. Difor vil vi gjerne vita kva dette er for noko.» 21 For verken atenarane sjølve eller utlendingane som bur der, bruker tida si til anna enn å fortelja og spørja nytt.

    22 Då steig Paulus fram for Areopagosrådet og sa:
«Atenske menn! Eg ser at de på alle måtar er svært religiøse.
23 For då eg gjekk omkring og såg på heilagdomane dykkar, fann eg eit altar der det stod skrive: ‘For ein ukjend Gud’. Det som de tilbed utan å kjenna, er det eg forkynner dykk. 24 Gud som har skapt verda og alt som i henne er, han som er herre over himmel og jord, han bur ikkje i tempel som er bygde med hender, 25 og lèt seg ikkje tena av menneskehender, som om han skulle trenga noko, han som gjev liv og ande, ja, alt til alle. 26 Av eitt menneske har han skapt alle folkeslag, han lét dei busetja seg over heile jorda, og han sette faste tider for dei og grenser mellom bustadene deira.27 Det gjorde han for at dei skulle søkja Gud, om det kunne lukkast for dei å leita seg fram til han og finna han. Han er då ikkje langt borte frå ein einaste ein av oss.28 For i han er det vi lever og rører oss og er til, som òg nokre av dykkar eigne diktarar har sagt: ‘For vi er hans slekt.’ 29 Er vi då Guds slekt, må vi ikkje tru at guddomen liknar eit bilete av gull eller sølv eller stein som menneskekunst eller mennesketanke har forma. 30 Gud har bore over med dei tidene då folk var uvitande. Men no byd han at alle menneske, kvar dei så er, skal venda om. 31 For han har fastsett ein dag då han vil dømma verda med rettferd, og til det har han innsett ein mann. Det har han stadfest for alle med å reisa han opp frå dei døde.»
32 Men då dei høyrde om oppstoda frå dei døde, var det somme som spotta, men andre sa: «Vi høyrer deg gjerne tala meir om dette ein annan gong.» 33 Så gjekk Paulus frå dei. 34 Men det var nokre som heldt seg til han og kom til tru. Mellom dei var Dionysios frå Areopagosrådet og ei kvinne som heitte Damaris, og nokre andre.

I tillegg til denne bibelteksten (dvs vers 22-34 i teksten over), blir det søndag 16. juni lese frå profeten Jesaia og frå Lukasevangeliet:

  • Leseteksten frå Jes 6,1-8 handlar om då Herren kalla Jesaia til profet. Det skjedde gjennom eit syn i tempelet. Jesaia fekk blant anna sjå og høyra serafane som ropa til kvarandre at Herren Sebaot er heilag og at heile jorda er full av hans herlegdom. Dette ropet gjentar me framleis i nattverd-liturgien i kyrkja, – i lovsongen Sanctus.
  • Evangelieteksten frå Luk 24,45-48 kan me kalla Lukas sin versjon av misjonsbefalinga. Den oppstadne Jesus opna forstanden til disiplane så dei kunne sjå samanhengen mellom Skrifta (GT) og det som hadde skjedd med han i påsken. Disiplane blei kalla til å vera vitne for alle folkeslag.

Begge desse lesetekstane har eit universelt sikte; heile jorda (Jes 6) og alle folkeslag (Luk 24). Og dette blir altså denne søndagen «toppa» ved at Paulus sin tale i Athen er preiketekst. Talen er eit viktig eksempel på Paulus si forkynning blant ikkje-jødar.

Møtet med Athen

Viss du kjem til Athen i dag, kan du ikkje unngå å bli fascinert av Akropolis, eit fjellplatå midt i sentrum med fleire imponerande og relativt godt bevarte tempel. Desse templa var allereie 400 år gamle då Paulus kom til byen og blei verande der for å venta på medarbeidarane sine.

Når eg kjem til Athen, er eg først og fremst ein kulturinteressert turist. Eg lar meg fascinera og imponera. Eg studerer templa og andre bygningar og ser på dette som kunst og kultur. Og for meg er det heilt ok å sjå slik på dette. Men eg merkar meg at Paulus reagerte på ein heilt annan måte. Han blei opprørt då han såg at byen var overfylt med gudebilete (vers 16).

Athen var ein viktig og mektig by då templa blei bygd på 400-talet f.Kr. Byen var mindre viktig på Paulus si tid. Då var det Korint som var den raskt veksande storbyen med handel og internasjonale kontaktar rundt i Romarriket. Og Paulus sin misjonsstrategi gjorde derfor at han satsa meir på Korint enn Athen. Men Athen var likevel viktig, på den måten at her levde den greske filosofiske tradisjonen i beste velgåande. Og Lukas har i Apg 17 heldigvis gitt oss del i møtet mellom Paulus og denne tradisjonen som har vore så sentral i vår europeiske kultur.

Paulus nytta ventetida i byen til å samtala med folk i det jødiske miljøet i synagogen og blant filosofisk interesserte athenarar på torget (vers 17), der også Areopagosrådet hadde sine samlingar. I ulike samanhengar forkynte han evangeliet om Jesus og oppstoda (vers 18).

Teksten viser at Paulus ikkje skamma seg over evangeliet, heller ikkje i Athen! I breva sine la han vekt på at evangeliet er for jødar og grekarar. Det er ei Guds kraft til frelse for kvar den som trur, også for grekarar (Rom 1,16). Og i møte med den greske kulturen, seier han også at evangeliet er Guds visdom, både for jødar og grekarar (1 kor 1,24).

Det finst mange gode bøker om Paulus si verksemd i Hellas. Eg vil spesielt anbefala denne: Sandvei/Baasland/Sandnes: I Paulus ́ fotspor. Bibel- og kulturguide til Hellas. Verbum forlag 2008.

Talen for Areopagosrådet

Det er vanleg å plassera Paulus sin tale på Areopagoshøgda. Her er det god utsikt opp på Akropolis og ned på torget og byen. Det er likevel ikkje sikkert kva Lukas meiner når han i vers 19 skriv at Paulus blei ført til Areopagos; det kan forstås både geografisk (om høgda) og juridisk (om rådet med samlingsplass på torget). Uansett om talen blei halden på høgda eller på torget, er dette innrykksfulle område under det imponerande Akropolis.

Heilt tilbake til oldkyrkja har det blitt peika på at Paulus, då han blei ført fram for Areopagosrådet, kom i ein situasjon som kan samanliknast med den viktige filosofen Sokrates som levde i Athen på 400-talet f. Kr. Han måtte også forsvara seg, blant anna for å koma med ei ny lære.

Det er Lukas som har formulert talen slik den er gjengitt i Apostelgjerningane. Han viser oss koss Paulus forkynte i ein slik situasjon. Om ikkje dette er eit direkte referat av Paulus si forkynning, er det naturleg å omtala talen som Paulus sine ord. Innhaldet i talen har også klare parallellar i Paulus sine brev:

I Rom 1,20-23 skriver han om Gud som skaper og kritiserer avgudsdyrkelsen. I 1 Tess 1,9-10 gir han et glimt av en grunnleggende forkynnelse for hedninger. Her nevnes omvendelse fra avgudene (jfr Apg 17,29-30), den kommende dom (jfr Apg 17,31a), Jesu oppstandelse (jfr Apg 17,31b). (I Paulus ́ fotspor, side 128).

I Athen blei Paulus utfordra til å seia meir om kva han var så opptatt av. Og den anledninga brukte han på ein glimrande måte. Paulus forkynte her til heidningar. Dette er ikkje tale til jødar eller til dei som dyrka Gud (vers 17). Derfor tok han ikkje utgangspunkt i GT og forkynte Jesus inn i den profetiske samanhengen, slik han gjorde andre stadar. Nei, her tok han utgangspunkt i tankegangen og religiøsiteten som var aktuell for tilhøyrarane, og det var den greske litteraturen og gudeverda. Lukas omtaler tilsvarande forkynning i Lystra (Apg 14).

Innhaldet i teksten

  • Vers 22 f: Ei innleiing som var godt eigna til å skapa interesse hos tilhøyrarane. Dette blei dei nok nysgjerrige på!
  • Vers 24 ff: Paulus forkynner Gud som skapar, og det grunnleggjande skillet mellom skapar og skapning. Han legg også vekt på at skaparen har omsorg for skaparverket og gjev liv og ande til alt. Han har altså eit grunnleggande bibelsk perspektiv, sjølv om han ikkje argumenterer ut frå Skrifta. Han peiker på at Gud ikkje bur i noko tempel, same kor flotte dei er (jfr utsikta opp til Akropolis). Dette svarer til Salomo si bøn ved tempelvigslinga i 1 Kong 8,27 ff. Sjå òg samanhengen med Jes 42,5 og 66,1. Han legg vidare vekt på at skaparen har vist omsorg for skaparverket ved setja inn ordningar og grenser for menneska. Her er det bibelsk bakgrunn å finna i 1 Mos 10,32; 11,9 og 5 Mos 32,8.
  • Vers 27 ff: Skaparen sette ordningar i skaparverket med hensikt: at menneska skulle søka Gud. Og Paulus forkynner at Gud ikkje er langt borte frå ein einaste av oss. I det følgjande brukar Paulus greske referansar for å få fram poenga sine. Han brukar uttrykk frå diktarane Aratos og Kleantes frå tredje hundreåret f. Kr. «Med disse sitatene sier Paulus at menneskene er Guds skapning, og at det er Gud som holder dem oppe. Derfor bør menneskene også vise Gud ære. Det gjøres ikke ved å tilbe avgudsbilder laget av mennesker.» (I Paulus ́ fotspor, side 128).
  • Vers 30 f: På bakgrunn av det han har sagt om forholdet mellom skaparen og menneska, forkynner han her omvending, Jesus («ein mann») og ikkje minst Jesu oppstode. Dette med oppstoda må ha vore sentralt for Paulus, det er også nemnt i avslutninga av vers 18, og han har nok begge stadar utfalda dette meir enn det Lukas refererer.
  • Vers 32 ff handlar om det som skjedde etter talen: Orda om Jesu oppstode vekte ulike reaksjonar. Nokre spotta, andre ville høyra meir. Me høyrer ikkje om nokon forsamling i Athen i ettertid, men det det blir sagt at det var nokre som kom til tru på Jesus. To av desse er namngitte: For det første Dionysios frå Areopagosrådet, altså ein leiande person. Kyrkjehistorikaren Eusebios formidlar på 300-talet ein tradisjon om at Dionysios blei den første biskopen i Athen. Vidare kom kvinna Damaris til tru. Ho var neppe til stades då Paulus talte for rådet, som truleg bare bestod av menn. Det viser at trua spreidde seg i byen. Dette viser også uttrykket «og nokre andre» i avslutninga på vers 34: ein stille og forsiktig omtale av resultata av Paulus si verksemd, men likevel tydeleg på at verksemda bar frukt.

Eg tar også med noko som Per Eriksen har skrive om teksten (Vårt Land 14.10.2005):

Av flere grunner har Paulus» tale på Areopagos blitt stående som et eksempel til inspirasjon og etterfølgelse. Det første er at Paulus våget å møte sin samtids lærde på åpen mark. Det andre er hans vilje til å komme sine tilhørere i møte. Paulus kjente både deres religiøsitet og deres filosofi. Det tredje er hans uredde forkynnelse av evangeliet. Paulus lot det ikke være med et vagt kåseri om det guddommelige, han forkynte den oppstandne Jesus.

Så skal kanskje vi også våge å vandre på torgene, snakke med folk på kafeene, prøve å forstå deres tro og tenkning, lese deres diktere, se filmene, gå i teateret og på fotballkampene. Noen ganger vil vi kanskje rystes, andre ganger finne åpninger for evangeliet. Det vil være noen som trekker på skuldrene og noen som ler. Men kanskje finnes det fortsatt en og annen Dionysos og Damaris som blir kjent med en ukjent gud. Hvis du bare er der.

Forslag til preikedisposisjon:

  1. Fortelja om Paulus i Athen, om templa på Akropolis og om utfordringa Paulus fekk til å tala for Areopagosrådet.
  2. Gjengje delar av hovudinnhaldet i Paulus sin tale.
  3. Paulus talte ut frå tilhøyrarane sin kultur og tankegang. Utfordinga til oss er å møta vår tids kultur og tankegang med frimod og å forkynna Jesus inn i denne samanhengen.

Dette er ei bearbeidd utgåve av det har skrive til denne søndagen på Israelsmisjonens prekenverksted (2019). Delar av notatet bygger på eit tidlegare notat på bloggen (2005).


Anidri: kyrkje, ravine og strand

26/07/2018

Agios Georgios, kyrkja i Anidri. Foto: Arne Berge 2018

Anidri er ein liten landsby nær Paleochora på Kreta. I området her er det mykje fint å sjå og oppleva. Inger og eg valde ein enkel variant; me tok taxi frå Paleochora opp til landsbyen. Her blei det besøk i tavernaen og kyrkja, før me gjekk stien ned Anidriravinen til den flotte sandstranda Gialiskari og vidare på grusvegen tilbake til Paleochora.

Dette er ein enkel og lite krevjande tur, men det blei ein fin dag med gode opplevingar. Turen starta i tavernaen i den nedlagde skulen (i drift 1933-1971). Frå den overbygde terrassen er det flott utsikt ut mot havet. Under oss ligg kyrkja og ravinen som me skal gå ned.

Anidri. Foto: Arne Berge 2018

Like nedanfor tavernaen ligg kyrkja Agios Georgios, altså St. Georg. Kyrkja er frå 1323 og har fresko-måleri frå denne tida. Freskoane er måla av Ioannis Pagomenos. Det er alltid interessant å møta kunst som viser St. Georg, som eg som gamal speidar har eit spesielt forhold til.

Agios Georgios, Anidri. Foto: Arne Berge 2018

Etter besøket i den gamle kyrkja begynte me på stien nedover mot havet. Den første delen av stien går innanfor bebyggelsen. Her møtte me ulike formar for jordbruk og dyrehald.

Frå Anidriravinen. Foto: Arne Berge 2018

 

Frå Anidriravinen. Foto: Arne Berge 2018

Turen ned ravinen er bare ca 2 km lang. Høgdeforskjellen er ca 200 meter. Det er ein lett sti å gå. Éin stad er det ein skrent der det er lagt ut taustige.

Anidriravinen. Foto: Inger Bakke Berge 2018

 

Anidriravinen. Foto: Inger Bakke Berge 2018

Etter ein snau times vandring i lett terreng, kom me fram til den innbydande sandstranda Gialiskari. Her blei me verande nokre timar.

Sandstranda Gialiskari. Foto: Arne Berge 2018

Tidleg på kvelden gjekk me tilbake til Paleochora, ein tur på ca 4 km på grusveg langs havet.

Eg skreiv at me valde ein enkel variant då me tok taxi opp til Anidri. Det er også mogleg å gå på sti opp til landsbyen, sjå turbeskrivelse hos Paleochora Nature.

Inger og eg gjekk ned to ravinar i ferien på Kreta, ein kort og ein lang. Sjå også notatet På tur ned Samariaravinen.

 


På tur ned Samariaravinen

21/07/2018
IMG_6288.jpg

Samariaravinen. Foto: Inger Bakke Berge 2018

Turen ned Samariaravinen på Kreta er ei flott oppleving. Undervegs er det mykje å sjå, både av vill natur og kulturhistoriske spor.

Løypa gjennom nasjonalparken startar høgt oppe, mellom enda høgare fjell, og går nedover ein stadig trongare fjellkløft før den endar i landsbyen Ágia Rouméli nede ved havet. På det smalaste er botnen av ravinen tre til fire meter brei og fjellsidene fleire hundre meter høge. Dei mest rasutsette stadane var merka med beskjed om å gå fort forbi denne staden!

Inger og eg tok buss frå landsbyen Paleochora, der me er på ferie, til Xyloskalo der turen starta 1227 meter over havet. Derfrå er det 16 km å gå til Ágia Rouméli, av desse er 13 km innanfor nasjonalparken sitt område. Etter eit bad på stranda, tok me ferje tilbake til Paleochora om kvelden.

Det må seiast at me ikkje var aleine på turen gjennom ravinen. Det var nokre hundre, kanskje også nokre tusen andre, som gjekk turen denne dagen. Me gjekk i kø nedover stien det første kvarteret. Etter dette hadde me ikkje oppleving av å gå i kø, sjølv om me heile tida hadde folk rundt oss.

Området var godt tilrettelagt for å ta imot så mange gjestar. Det var reint vatn å drikka mange stadar, og tilsette frå nasjonalparken på fleire stasjonar undervegs. Det var toalett, men ikkje nokon serveringsstadar. Det var kanskje like greitt, men då eg hadde gått turen var det godt med kaffi på kafeen utanfor parken!

Namnet på ravinen har elles ikkje noko å gjera med det bibelske landskapet Samaria. Dei fleste meiner namnet kjem frå Mariakapellet i den gamle landsbyen midt inne i ravinen. Landsbyen Samaria blei endeleg fråflytta då området blei naturpark i 1962. Men det er også dei forskarane som meiner at namnet må vera eldre enn busetnaden der, og at det dermed har andre språklege røter.

Vidare let eg nokre av bilda frå turen tala om kva som er å sjå.

Det første bildet viser utsikta frå startpunktet Xyloskalo. Herfrå går det bare ein veg, – nedover!

IMG_6209.jpg

Utsikt frå Xyloskalo. Foto: Arne Berge 2018

Det neste bildet viser fjellet Gingilos på 2080 moh. Det ragar mektig over startpunktet for turen.

Gingilos. Foto: Arne Berge 2018

Etter ei kraftig nedstigning kom me til Ayios Nikolaos. Her er det ein skog av imponerande sypressar. Treet eg står ved sidan av her, skal visstnok vera 600 år gamalt.

IMG_6223.jpg

Her er det også mange flotte blomar å sjå.

IMG_6230.jpg

Ved Ayois Nikolaos. Foto: Arne Berge 2018

Staden har namn etter Ayios Nikolaos, altså St. Nikolaus. Her er det sjølvsagt eit gamalt Nikolaus-kapell med ein enkel ikonostasis framfor altarområdet.

Ayios Nikolaos. Foto: Arne Berge 2018

Ikonostasis i Ayios Nikolaos. Foto: Arne Berge 2018

Litt lenger nede i ravinen kom me til landsbyen Samaria. Her ligg dette vakre Kristus-kapellet, som dessverre var låst.

IMG_6249.jpg

Etter landsbyen begynte ravinen å bli verkeleg smal. Her går det uttørka elveleiet mellom bratte fjellsider.

IMG_6262 (1).jpg

Samariaravinen. Foto: Arne Berge 2018

Lenger nede i ravinen kom me til eit nytt Kristus-kapell. Dette var ope.

IMG_6285

Christos, Samariaravinen. Foto: Arne Berge 2018

Ikonostasis i Kristuskapellet, Christos. Foto: Arne Berge 2018

Etter dette kom me til det smalaste partiet i ravinen. Dette var bare veldig imponerande og flott natur! Eg tar med dette bildet ein gong til, som avrunding av bildeserien.

Samariaravinen. Foto: Inger Bakke Berge 2018

Sjå også notatet Anidri: kyrkje, ravine og strand.


Filippi – gresk by og romersk koloni

07/11/2017

Forum i Filippi. Foto: Arne Berge 2008

Eg har nettopp lese artikkelen How “Roman” Was First Century Philippi? på bloggen Reading Acts. Phil Long som skriv bloggen, gir eit nyansert svar på spørsmålet og konkluderer slik:

At the time of Paul’s visit to the city, Philippi was a moderately sized Greek city with a strong Roman influence.

Eg syns det er interessant å arbeida med Paulus sin misjonsverksemd i Filippi, der han grunnla den første kristne forsamlinga i Europa ca år 50 (Apg 16,11 ff), og med brevet til filipparane, skrive nokre få år seinare. Eit av dei første notata her på bloggen (datert januar 2005) handla om inntrykk frå ein tur til Filippi.

Eg fann fram Phil Longs artikkel då eg i dag kikka gjennom Biblical Studies Carnival for October 2017 på bloggen Doug Chaplin. Musings of a Christian humanist.

Bildet over er frå det romerske torget (Forum) der Paulus og Silas blei ført fram for dei romerske domarane (Apg 16,20). Torget er ein stor hellelagt plass på ca 100 x 50 meter. Bak torget ligg dei mektige ruinane etter ei kyrkje frå ca 550 (Basilika B).

Eg tar også med nokre fleire bilde frå Filippi. Det neste bildet viser den steinsette romerske hovudvegen Via Egnatia som går langs torget (til venstre i bildet).

Via Egnatia, ved Forum i Filippi. Foto: Arne Berge 2008

Så tar eg med eit par bilde frå «Lydias dåpsplass» vest for ruinane etter byen, der Via Egnatia kryssa Gangites-elva. Her kom Paulus til ein bønestad (evt ein synagoge), jfr Apg 16,13 ff. Nå er det laga ein fin dåpsstad med amfi på staden, og det er også eit dåpskapell like ved.

Lydias dåpsplass, Filippi. Foto: Arne Berge 2008.

Lydias dåpskapell, Filippi. Foto: Arne Berge 2008

Sjå óg notatet Paulus som misjonær.


Holy Cross Day

14/09/2016

I dag (14.09) feirar våre ortodokse og katolske kristne søsken ein fest for Jesu kors. Her er eit bloggnotat frå jødisk samanheng, der The Temple Mount Sifting Project viser ulike kors som er funne i restar frå tempelplassen!

Eg har eit forhold til denne festen, fordi eg for mange år sidan fekk delta i feiringa i eit gresk-ortodokst kloster. Les om klosteret og feiringa her: Klosteret i Thiva.

The Temple Mount Sifting Project

One of the amazing things about the Temple Mount is the depth of history that can be found on one site in such a small amount of space. Daily, we uncover artifacts from every time period that the site was in use: from Late Bronze Age (ok that might be weekly) through the First and Second Temple Periods, the Crusades, and the Islamic Periods through to today. The Temple Mount is a holy place for over half the world’s population and we consistently find things that connect to Judaism, Christianity, and Islam.

Today is Holy Cross Day/Feast of the Holy Cross/Exaltation of the Holy Cross, and so we thought we would share some of the crosses found by the Sifting Project that originated from the Temple Mount. I will let our guest blogger, Frankie Snyder, take over from here.

Feast of the Holy Cross/Exaltation of the Holy Cross/Holy Cross Day…

View original post 386 fleire ord


Bysantinsk by på Naxos

20/02/2011

Frå steinhaug til festningsby

Ein ukjent by frå bysantinsk tid blei i fjor undersøkt av norske arkeologar. Teamet skal halda fram med undersøkingane. I dag (20.02.2011) held arkeologen Håkon Ingvaldsen, som har leia arbeidet, foredrag om funnet i Oslo. Foredraget på Historisk Museum har tittelen Fra steinhaug til festningsby.

Vårt Land (papiravisa 18.02) hadde ein notis om saka. Dei skriv at det også blir opna ei utstilling om funnet i dag. Historisk Museum sine nettsider informerer bare om foredraget.

Ingvaldsen fortel til Vårt Land:

En stor havneby vokste fram og ble øyas midtpunkt i nesten 1.000 år. Innbyggerne forsvant imidlertid fra denne byen for tusen år siden eller mer,  vi vet ikke hvorfor, men en ny hovedstad ble reist bak massive festningsmurer på toppen av en klippe (…) At byen ble forlatt og bygget opp igjen et annet sted, tyder på at øyboerne på et tidspunkt sto over for en alvorlig og langvarig trussel. (…) Våre undersøkelser har reist flere spørsmål enn svar, men vi har fått holdepunkter for enkelte teorier om den mystiske festningsbyen og hva som kan ha [sic!] befolkningen på denne største øya i Kykladene, sier Ingvaldsen.


%d bloggarar likar dette: