Apostelen Andreas

30/11/2006

I dag er det apostelen Andreas sin minnedag. Då kan det jo vera på sin plass å henta fram litt stoff om han her på bloggen.

Dette er også ei særs aktuell sak, då det mykje omtalte besøket som paven i desse dagar gjer i Tyrkia, er knytt til markeringa av denne dagen. Apostelen Andreas er ein viktig person for den bysantinske kyrkja og for den gresk-ortodokse patriarken i Istanbul. Møtet mellom paven og patriarken er for øvrig av stor økumenisk betydning (sjå her).

Andreas var frå Betsaida ved Gennesaretsjøen, men budde seinare i Kapernaum. Der var han fiskar saman med broren Simon (=Peter). Han var først disippel av døyparen Johannes, men møtte Jesus og "gjekk over" til han, og blei ein av dei første av Jesu tolv disiplar.

Tradisjonen seier at Andreas seinare dreiv misjon i Svartehavsområdet og i Hellas, men dei mange tradisjonane om han er nok meir eller mindre legendariske. Les meir om tradisjonsstoffet knytt til Andreas her.

Les resten av dette innlegget »


Ein biskop frå Time

26/11/2006

Biskop Peter Hognestad (1866-1931) var her frå Time. I kveld (26.11.2006) arrangerte Time sokneråd ein kulturkveld der denne biskopen fekk vera i fokus, 75 år etter sin død. Kulturkvelden blei arrangert som ei første markering fram mot Time kyrkje sitt 150-års jubileum som skal feirast i 2009.

Peter Hognestad kom frå bygda Hognestad like ved Bryne, der denne bloggen blir skriven. Han er kjent som prest og biskop, forfattar og salmediktar. Spesielt har nokre av dei salmane han har omsett og gjendikta, blitt mykje brukt; Fager kveldssol smiler og Det hev ei rose sprunge er eksempel på det.

Peter Hognestad var aktiv målmann. Interessant nok blei han i 1903 tilsett som stiftskapellan i Oslo, med spesielt ansvar for å halda gudstenester på nynorsk! Og i 1906 var han blant innbydarane til stiftinga av Noregs Mållag. I 1916 blei han biskop i Bjørgvin. Han var den første biskopen som preika på nynorsk, og dette blei det visst mykje oppstyr omkring!

Han var også hovudredaktør for den første nynorske bibelutgåva (Studentmållagsbibelen), som kom i 1921.

Kunstnaren Herborg Kverneland heldt eit interessant kåseri om biskopen. Ho kjem frå den same Hognestad-familien og kunne derfor dela både av historiske fakta og av tradisjonsstoff frå eigen familie. Ho hadde også laga kalligrafi-trykk med Fager kveldssol smiler, som blei solgt til inntekt for kyrkejubileet. Ein flott julegåve-idé.

Kvelden blei avslutta med Aftansong frå Altarboka som kom i 1920 og som Peter Hognestad hadde deltatt i utforminga av. Me song Hognestad-salmar og prost Anne-Sofie Haarr las ei preike av Hognestad frå boka Kvila i Gud, ei preikesamling som kom ut i 1933, etter hans død.

Oppdatering 28.11.2006: Sjå også Wikipedia sin artikkel om Peter Hognestad. Her finn du m.a. oversikt over utgjevingane hans. Ivar Aasen-sambandet har også ein artikkel om Hognestad.


Siste søndag i kyrkjeåret

26/11/2006

Denne søndagen (26.11.2006) er Siste søndag i kyrkjeåret. Kyrkjeåret blir tematisk avslutta med tekstar som handlar om Jesu gjenkomst og om domen, og dagen blir derfor også kalla Domssøndagen. Preiketekst i dag var ein av dei mest markante eskatologiske bibeltekstane, Jesu likning om dei ti brudejentene i Matt 25,1-13.

Gudstenesta i Bryne kyrkje var ei temagudsteneste i den forstand at alle salmane som blei sunge, var salmar av Svein Ellingsen. Han er ein av dei største nålevande norske salmediktarane. Kanskje me heller skal seia den aller største? Eg tar med ein salme som han har skrive spesielt til denne søndagen (Norsk Salmebok nr 259):

Herre, når din time kommer,
åpenbarer du ditt rike,
og i klarhet får vi skue
alt det skapte, frigjort, fullendt!
Vi skal se deg som du er!

Riket, som er skjult i verden,
stiger frem i lys og lovsang!
Jordens smerte er beseiret!
Dødens makt er overvunnet!
Vi skal se deg som du er!

Mens vi venter på din time,
tror vi på ditt rikes nærhet,
skjult som årer under jorden,
skjult som vind i treets krone,
til vi ser deg som du er!

Du var nær oss i vår dåpsstund.
Du er nær ved nattverdbordet.
Dine gaver gir oss forsmak
på ditt rikes store måltid
når vi ser deg som du er!

Gi oss nåde, mens vi venter,
til å leve midt i verden.
Gi oss nåde til å lide,
ved din Ånd som virker i oss,
han som ser deg slik du er!

Her hvor alt vårt eget knuses,
hører vi ditt ord og løfte.
Her hvor døden ennå hersker,
tenner Helligånden håpet
om å se deg som du er!

Og når Kristi dag er inne,
kaller du oss ut av døden.
Mørket finnes ikke lenger!
Evig skal din godhet råde!
Vi skal se deg som du er!

Herre, la ditt rike komme!
Din er makten! Din er æren!
Din er dommen! Din er nåden!
Halleluja! Alt er fullendt!
Vi skal se deg som du er!


Kursdagar i Oslo

24/11/2006

Denne veka (skrive i november 2006) har eg vore på to kursdagar i Oslo i samband med Størst av alt, dvs trusopplærings-prosjektet som Bryne kyrkjelyd er med i. Det har vore to innhaldsrike og interessante dagar.

Me var omlag 230 medarbeidarar samla frå ulike kyrkjelydar som er med i prosjektet. Det var flott å oppleva den positive stemninga og forventninga som prega forsamlinga. I tillegg til det fagleg påfyllet, fekk me også høyra om og sjå utstillingar frå mange ulike tiltak i trusopplæringa frå heile landet.

Les resten av dette innlegget »


Til fridom har Kristus frigjort oss

24/11/2006

Å vera kristen er å vera eit fritt menneske. Trua på Jesus skaper frie menneske, ikkje bundne menneske. Han sa sjølv: "Får Sonen gjort dykk frie, blir de verkeleg frie." (Joh 8,36)

Likevel finst det dessverre miljø der forkynning og leiarskap blir brukt til å binda menneske. Eg har denne veka lese sterke ord om dette frå ein tidlegare ungdomsleiar i ein "trosmenighet".

Først skreiv han ein kommentar på ein blogg for å hjelpa ein som hadde opplevd det svært vanskeleg å tilhøyra ein slik menighet. Så blei det avisskriving om saka, blant anna i Vårt Land og Dagen. Det gjer vondt å lesa dette. Samtidig er det viktig at det blir sett søkjelys på ei slik verksemd.

Her er eit utdrag frå ungdomsleiaren sin blogg-kommentar:

"Som ledere i Trosbevegelsen ble vi opplært til å trakke inn i menneskers personlige liv, og skulle forandre alt. Vi elsket å se på oss selv som helter. Dette har ført til mange falske profetier, mange griske offertaler, og tydeligvis en rekke liksom demon utdrivelser i din menighet. Noen ganger blir jeg svært fortvilet med tanken på de menneskene som er blitt utsatt for menighets systemet jeg var leder i. Tror det er mange av de som var dine ledere da du var ung, som i dag har det som jeg, som angrer på at de ikke sa i fra om de tingene de reagerte på. Mange ganger har jeg reagert på voldsomme overtramp, men jeg turde ikke gjøre noe med det. Tenkte at det var jeg som var lite åndelig, og ikke forstod hva mine ledere gjorde.

Har opplevd ledere som har talt direkte til meg, i Jesu navn, og bare løyet. Har sett ungdomsledere som var veldig dømmende og streng med ungdommer, uten sann kjærlighet. De hadde veldig ofte personlige problemer. Til slutt måtte jeg ut for å puste. Kunne ikke lenger være inne i denne falske verden. Derfor sluttet jeg. Ønsket ikke å være med i en organsisasjon som kontrollerer og ødelegger mennesker." (Les meir her)

Som sagt: det er vondt å lesa slike skildringar. Allereie Paulus kjente problematikken og han brukte mykje energi på å bevisstgjera dei kristne på kor farleg dette er. Han skriv: "Til fridom har Kristus frigjort oss. Stå difor støtt og lat ikkje nokon tvinga dykk inn att under slaveåket." (Gal 5,1)


Keltisk spiritualitet

20/11/2006

Sist veke var eg på ein temadag på Utstein Pilegrimsgard. Det var faktisk så mange påmeldte at pilegrimsgarden måtte flytta store delar av arrangementet over til Klosterkyrkja.

Sokneprest Tom Martin Berntsen underviste om keltisk spiritualitet, spesielt knytt til øya Lindisfarne i det nordlege England. Han er kontaktperson i Norge for The Community of Aidan and Hilda, pilegrimsfellesskapet som er knytt til denne "heilage øya".

Eg syns det blei ein svært interessant dag, og eg vil nok i tida framover setja meg meir inn i tankegangen som eg møtte her.

Fellesskapet har sett opp 10 vegmerke for det kristne livet (meir om dette i Ray Simpson: A Pilgrim Way):

  1. Livslang læring
  2. Den åndelege reisa
  3. Balanse mellom bøn, arbeid og re-kreasjon
  4. Forbøna si teneste
  5. Enkel livsstil
  6. Omsorg for skaparverket
  7. Helbredinga si teneste
  8. Å vera open for Guds Ånd
  9. Einskap
  10. Misjon

Les meir om keltisk spiritualitet her.


Kommunikasjonsplattform

20/11/2006
Kirkemøtet vil øke kirkens bevissthet om måten den framstår på. Derfor har møtet nå vedtatt en kommunikasjonsplattform for Den norske kirke. Kirkens kommunikasjon både internt og eksternt skal vitne om ”en inkluderende og tydelig kirke som inspirerer mennesker til å leve i tro, håp og kjærlighet”. (Les meir her)

%d bloggarar likar dette: