Paulus om mot og styrke til …

28/02/2009

logo_anno_paolinoMot og styrke er eigenskapar me menneske kan trenga i ulike situasjonar. Ikkje minst når me opplever noko vanskeleg.

Me er inne i eit Paulusår, og eg markerer det her på bloggen med eit kjent sitat kvar månad, eitt frå kvart av dei tretten Paulusbreva i NT.

Februarsitatet er frå 2. Tessalonikarbrev. Eg gjer denne gongen eit unntak ved utveljinga av sitat. Eg har funne fram til eit sitat som eg personleg knyter til ein spesiell og krevjande dag, sjølv om sitatet vel ikkje er av dei mest kjente. Eg tenkjer likevel at det er eit svært typisk Paulussitat, der han ber for dei han skriv til, samtidig som han får sagt noko viktig om Gud:

Vår Herre Jesus Kristus sjølv og Gud, vår Far, som har elska oss og i sin nåde gjeve oss ei evig trøyst og eit rikt håp, måtte han gje dykkar hjarte mot og styrkje dykk til alt godt, i ord og gjerning! (2. Tess 2,16-17)

Mitt spesielle minne knytt til denne bibelteksten er at den var utgangspunkt for presten sin tale då faren min (Trygve Berge, 1912-2001) blei gravlagt. Eg huskar at talen traff godt i den aktuelle situasjonen. Bibelteksten og det presten sa i talen, sette ord på trøysta og håpet me har i den kristne trua. Samtidig uttrykte orda noko oppmuntrande og godt til oss som var pårørande og som var i sorg.

Men tilbake til Paulus og bøna hans i 2. Tessalonikarbrev. Apostelen skreiv dette brevet frå Korint til Tessalonika (i dag: Thessaloniki) under den andre misjonsreisa, ca år 50. Det er skrive kort tid etter at han skreiv 1. Tess, og desse to skrifta er truleg dei aller eldste i NT, kanskje med unntak av Jakobs brev.  Noko av bakgrunnen er at den Jesustruande forsamlinga i Tessalonika møtte motgang og vanskar. Det var også uro i forsamlinga omkring læra om Jesu gjenkomst.

Me kan merka oss at Paulus, når han ber om at dei skal få mot og styrke frå Gud, gjev dette ei retning og eit mål. Han ber om at dei skal få guddomelege krefter til alt godt, i ord og gjerning. Han ønskjer at dei skal kunne leva rett og godt, sjølv om dei har det vanskeleg. Me møter Paulus si forkynning om kva som er det gode livet, nedskrive nokre år seinare i eit av dei andre breva i NT:

Alt som er sant, og alt som er ære verdt, alt som er rett, og alt som er reint, alt som er verdt å elska, og alt som er verdt å akta, ja, all god gjerning og alt som fortener ros, legg vinn på det! Det som de har lært, og det de har teke imot, det de har sett og det de har høyrt av meg, gjer alt dette – og fredens Gud skal vera med dykk. (Fil 4,8-9)

Tidlegare sitat:

Advertisements

Fastetid 2009

25/02/2009

Fastetida begynner i dag på askeonsdag (25.02.2009) og varer i 40 dagar fram til påske. Fastetida utfordrar meg til å forsaka noko eg normalt prioriterer. Gjer eg det, kan eg leggja større vekt på verdiar som å søkja Jesus Kristus, byggja fellesskap, leva enklare og fremma rettferd.

Eg er usikker på kor mykje denne utfordringa vil få styra prioriteringane mine dei komande vekene. Eg skal blant anna inn i ein periode med mykje uregelmessig arbeidstid. Men eg tar likevel med meg dette perspektivet inn i fastetida. Kanskje det er fleire enn meg som tenkjer slik, og som vil la seg utfordra?

Du lurar kanskje på dette med dei 40 dagane? Dette går tilbake til Jesu faste i ørkenen (Matt 4,1 ff). På kalenderen for 2009 er forklaringa at det er 40 dagar frå askeonsdag (25.02) til påskedag (12.04) når du ikkje reknar med søndagane, som ikkje er fastedagar.

Her er nokre aktuelle lenker for fastetida:


Apostelen Mattias

24/02/2009

Notat til dagens tekst: Apgj 1,15-26

I første kapittel av Apostelgjerningane står historia om då Mattias blei valt til apostel som erstatning for Judas Iskariot.

I dag (24. februar) er det Mattismesse etter gamal kalender og namnedag for dei som heiter Mattias og Mathias.

Dette veit me ut frå bibelteksten om apostelen Mattias:

  • Han var ein jøde som trudde på Jesus, altså det me i dag ville ha kalla ein messiansk jøde. På dette tidspunktet gjaldt det alle dei som tilhøyrde urkyrkja, det første Jesustruande fellesskapet. Den første ikkje-jøden som blei døypt, møter me først i Apgj 10.
  • Han hadde vore saman med Jesus og disiplane heilt frå den gong Jesus blei døypt i Jordan og til himmelfarten. Kanskje han var ein av dei 72 disiplane i den utvida disippelflokken (Luk 10,1)? Evangelia gjev fleire gonger inntrykk av at det var mange saman med Jesus og dei tolv, men oppgjev sjeldan namn. Mattias er altså ein av dei mange som har gått namnlaus gjennom alle historiene i evangelia.
  • Han blei etter Kristi himmelfart valt til apostel som erstatning for Judas Iskariot, og blei etter dette rekna som apostel saman med dei elleve.

Då Mattias blei apostel, var det Peter som leia utvelginga. Det var 120 menneske samla (v 15). I denne forsamlinga var det «nokre menn» som fylte kriteria (v 21-22) og av desse blei to kalla fram: Josef Barsabbas og Mattias (v 23). Mattias blei valt ved loddkasting. For oss kan det verka merkeleg ved eit så viktig val, men bibelteksten viser oss at det i denne forsamlinga var eit naturleg middel til å avgjera kva som var rett eller i samsvar med Guds vilje, i tråd med gamaltestamentleg tradisjon (jfr historia om då Saul blei konge, 1. Sam 10,20-24).

Den katolske kyrkja har ein helgenbiografi som inneheld mykje tradisjonsstoff om Mattias her.


Klagemuren / Vestmuren

23/02/2009

Oppdatering: Sjå også det nyare notatet Vestmuren. Jerusalems 10 på topp #3.

tempelplassen-januar-09I programmet for Israelsturen som Inger og eg skal vera reiseleiarar for i oktober (2009), står det slik om ein av dagane:

Me begynner dagen ved den berømte Klagemuren / Vestmuren, som i dag er den mest heilage staden for jødane i Jerusalem. Plassen framfor Klagemuren fungerer i dag som ein friluftssynagoge, der det alltid er jødar samla i bøn. Her får me også eit inntrykk av tempelplassen og restane av murane rundt tempelet frå Jesu tid. Dersom det er mogleg, tar me også turen opp på tempelplassen.

Biletet, som Inger tok for tre veker sidan, viser det aktuelle området. Klagemuren ligg bak gangbrua som fører opp til tempelplassen. Den blå Klippedomen med gullkuppel er den vakre muslimske heilagdomen (frå rundt år 690) som nå står der tempelet stod på Jesu tid. Biletet viser kor små avstandar det er mellom desse heilagstadane.

Det er ulike måtar å omtala denne muren på. Eg er vant med å bruka Klagemuren, men vekslar nok av og til også med å bruka Vestmuren.

Det hebraiske namnet er HaKotel HaMa’aravi ( הכותל המערבי ) eller bare HaKotel, med trykk på siste staving.

På engelsk brukar ein i Israel The Western Wall. Dette er eit namn som viser til at muren er ein del av dei gamle murane rundt tempelplassen frå kong Herodes si tid. Klagemuren er eit namn som blir brukt av ikkje-jødar. Namnet blei visstnok introdusert av britane i 1917 (The Wailing Wall, som også kunne vore omsett Gråtemuren på norsk).

En utbredt misforståelse – og opprinnelsen til betegnelsen «klagemuren» – er at disse bønnene er sorgfulle påminnelser om tempelets ødeleggelse. I den utstrekning at bønner refererer til dette bestemte stedet, har det sammenheng med et ønske om en messiansk tid der det blir fred og tempelet bygges igjen. (Wikipedia)

Den som kjenner forholda i Gamlebyen i Jerusalem, veit at dette er ein stad med ei heilt spesiell tyding for jødane. Samtidig er det ein svært krevjande stad med tanke på å få til fred mellom religionar og folkegrupper. Wikipedia-sitatet ovanfor viser det til fulle; her blir den messianske tid, som i følgje jødisk tru ennå ikkje har kome, knytt til tanken om å gjenreisa tempelet på tempelplassen.

Eg har høyrt at ein i diplomatiske kretsar vil vera forsiktig med å nytta namnet Vestmuren. Dette fordi det knyter så sterke band til det historiske faktum at jødane sitt tempel i bibelsk tid stod på tempelhøgda (noko som fleire muslimske miljø utruleg nok prøvar å fornekta), men også fordi det implisitt i namnet kan liggja ein tanke om at Israel skal ha heile den vestre muren rundt tempelplassen. Det meste av «vestveggen» går i dag gjennom det muslimske kvarteret i Gamlebyen. Dersom ein skal følgja ein slik tankegang, vil Klagemuren vera eit meir forsiktig uttrykk i den politiske situasjonen.

Dette er, som de forstår, komplisert. Til alt overmål har eg dei siste dagane blitt merksam på at også omtalen av muren som «den mest heilage staden», kan vera kontroversiell. Det viser seg at ein i nokre  jødiske miljø vil seia at det bare er sjølve tempelberget, der tempelet stod, som kan kallast den mest heilage staden i jødedomen. BBC har faktisk nyleg måtta orsaka seg etter ein tilsvarande omtale som den me har stått for i turprogrammet, sjå her.

Sidan eg i dette notatet har nemnt tanken om ei gjenoppbygging av det jødiske tempelet på tempelplassen, vil eg presisera kva eg sjølv står for her. Det finst ultraortodokse jødiske retningar som arbeider for å gjenreisa tempelet. Ein omtalar då dette som «det tredje tempelet». Dessverre er det kristne som støttar denne tanken. Eg meiner det bør vera uaktuelt for kristne å støtta eit slikt prosjekt, både av politiske og teologiske grunnar.

(Notatet er oppdatert 24.02.2009)


Gennesaretsjøen +4 cm

23/02/2009

Denne helga har vatnet i Gennesaretsjøen stige 4 cm på grunn av mykje regn. Dette er ein svært god nyhet i Israel, der vassmengda i den store innsjøen, som israelarane kallar Kinneret, blir følgt nøye. Nivået ligg ved siste måling på 214,19 meter under havet. Dette er ikkje langt frå det som blir rekna som eit kritisk punkt.

Arutz Sheva skriv:

The Kinneret rose four centimeters between Thursday and Sunday due to a rainy and wintry weekend. The current level of the Kinneret stands at 214.19 meters.

Despite the latest rainfall, the Kinneret still lies 5.39 meters below its maximum level, and is still at a dangerously low water level.

Gennesaretsjøen, som er godt kjent frå NT, forsyner i dag Israel og dei palestinske områda med ferskvatn og spelar såleis ei viktig rolle i regionen.


Gjestebloggar: Paulus

21/02/2009

Om eg talar med mennesketunger og engletunger,
men ikkje har kjærleik,
då er eg ein ljomande malm eller ei klingande bjølle.

Om eg har profetisk gåve
og kjenner alle løyndomar og eig all kunnskap,
og om eg har all tru så eg kan flytta fjell,
men ikkje har kjærleik,
då er eg ingen ting.

Om eg gjev alt eg eig til mat for dei fattige,
ja, om eg gjev meg sjølv til å brennast,
men ikkje har kjærleik,
då har eg ingen ting vunne.

Kjærleiken er tolmodig, kjærleiken er velvillig,
misunner ikkje, skryter ikkje, er ikkje hovmodig.

Kjærleiken krenkjer ikkje, søkjer ikkje sitt eige,
er ikkje oppfarande, gøymer ikkje på det vonde.

Han gleder seg ikkje ved urett,
men gleder seg ved sanninga.

Alt held han ut, alt trur han, alt vonar han, alt toler han.

Kjærleiken tek aldri slutt.
Profetgåvene skal bli borte,
tungene skal teia
og kunnskapen forgå.

For vi skjønar stykkevis og talar profetisk stykkevis.

Men når det fullkomne kjem,
skal det som er stykkevis, ta ende.

Då eg var barn, tala eg som eit barn, tenkte eg som eit barn, forstod eg som eit barn.
Men då eg vart vaksen, la eg av det barnslege.

No ser vi i ein spegel, i ei gåte,
men då skal vi sjå andlet til andlet.
No skjønar eg stykkevis,
men då skal eg kjenna alt fullt ut, liksom eg fullt ut er kjend av Gud.

Så blir dei verande desse tre: tru, von og kjærleik.
Og størst av dei er kjærleiken.

(Henta frå 1. korintarbrev kap. 13, i samband med at dette er preiketekst i kyrkja i morgon, søndag før faste. Sjå også her)


«Livsstil-nazien Paulus»

19/02/2009

I dag er eg sjokka av Aftenbladet si filmmelding Fantastisk Penn mot Paulus. Ikkje fordi meldaren rosar filmen Milk (som eg ikkje har sett) og gir den terningkast fem. Heller ikkje fordi han tydelegvis mislikar apostelen Paulus, som har skrive store delar av NT. Men fordi han omtalar Paulus som «livsstil-nazi». Dette er ei uttrykksform eg ikkje har nokon ting til overs for.

Slik avsluttar filmmeldinga:

Dessuten er det en veldig betimelig påminnelse at den tenkende delen av Vesten også har vært nødt til å slåss mot kristne fundamentalister. På slutten av 1970-tallet kjempet homofile aktivister mot Anita Bryants korstog for en lov som forbød homofile og de som forsvarte dem å ta jobb i skolen. Kanskje hersker den tidlige livsstil-nazien Paulus ennå. Vi får se.

Eg reknar meg ikkje som kristen fundamentalist, langt derifrå! Eg er rett og slett ein vanleg kristen i Den norske kyrkja. Eg har også eit sjølvbilete som gjer at eg pleier å plassera meg innanfor «den tenkende delen av Vesten». Og nettopp derfor aksepterer eg på ingen måte at avisa mi, som eg les med stor glede kvar dag, omtalar Paulus på denne måten. Dette er uønska språkbruk, verken meir eller mindre!


%d bloggarar likar dette: