Dramatikk ved Anafora

31/01/2011

Det koptiske senteret Anafora er til vanleg ein fredeleg stad. I helga opplevde også dei som bur og arbeider der, at uroen kom heilt inn på livet.

Det er sjølvsagt dei dramatiske hendingane i Kairo og andre byar som først og fremst får omtale i norske aviser i desse dagar. Det er naturleg, for her skjer det ein viktig kamp for folket sin fridom.

Eg tar likevel med ei lenke til eit oppslag om at uroen laurdag nådde Anafora, fordi eg er opptatt av dette kristne senteret og fordi den koptiske biskop Thomas her kjem til orde og kommenterer utviklinga.

Sjå også tidlegare omtale av Anafora her på bloggen.

Her er eit utdrag frå oppslaget i Vårt Land:

Truga kristen retreat-stad

Då fangane i egyptiske fengsel vart sleppte fri laurdag, vart også den koptiske retreat- og konferansestaden Anafora truga av fangar på rømmen. Frå eit fengsel like ved kom ei gruppe fangar mot Anafora.

– Vi samla det som var av arbeidarar for å vise styrke. Fangane gav opp og vart borte. Heldigvis vart det ikkje vald, og heldigvis vart ingen skadde, seier den koptiske biskopen Thomas til Vårt Land. Anafora som er bygt opp av biskop Thomas, ligg langs hovudvegen mellom Kairo og Alexandria.

Han er fortvilt over at det som starta som demonstrasjonar med krav om fridom i Egypt, med eit slag vart gjort om til anarki og kaos då fengselsportane over heile landet vart opna og fangane kunne rømme.

Les meir

Advertisements

Jesus stiller stormen

27/01/2011

Notat til søndagens tekst: Matteus 8,23-27

Sjølv om Gennesaretsjøen ikkje er så stor, kan det raskt koma kraftig vind der. Eg har sjølv opplevd dette naturfenomenet utpå sjøen.

Matteus kjenner Markus si historie (Markus 4,35-41), men gjer den kortare og fokuserer på etterfølginga (v 23), sjå samanhengen han har plassert forteljinga i (v 18-22).

Teksten om då Jesus stilte stormen, handlar konkret om eit naturunder. Likevel har alltid kyrkja forstått det slik at teksten også har ei overført tyding. Kyrkja er eit skip. Jesus er ombord. Den som følgjer Jesus vil oppleva at det stormar i livet.  Jesus kan hjelpa. Disiplane var redde. Dei ropte: Herre, frels! Ei bøn som minnar om vår liturgiske bøn Kyrie eleison.

Jødisk bakgrunn for teksten: Både i GT og i andre jødiske tekstar er havet/sjøen symbol for kaosmaktene. Jesus viser her at han har makta over kaos/det vonde. Me finn den same symbolikken knytt til havet i Op 21,1 i omtalen av den nye himmel og den nye jord. Her står det at «havet var ikkje meir». Det betyr sjølvsagt ikkje at det ikkje er vatn på den nyskapte jorda, men at kaosmaktene er borte.

(Til Markus-varianten av teksten; sjå notatet Evangelisten Markus).


Tunnel nær tempelhøgda

25/01/2011

Arkeologar har grave ut ein gamal dreneringstunnel som bind saman Davidsbyen i Jerusalem med området ved tempelhøgda. Tunnelen er frå tida før år 70 e. Kr.

Haaretz skriv:

Digging completed on tunnel under Old City walls in East Jerusalem

(…) The tunnel, which was uncovered during excavations conducted over the past few months, was formerly used for drainage and dates back to the Second Temple. It links the City of David in Silwan with the Archaeological Park & Davidson Center, which is located near the Western Wall.

(Les meir)

Arbeidet med tunnelen har vore kjent i nokre år. Eg skreiv om den i 2007 i notatet Imponerande dreneringskanal. Desse utgravingane også har nær samanheng med funnet av den gamle pilegrimsvegen som gjekk opp frå Siloadammen til tempelhøgda (her).

BiblePlaces Blog skriv også om samanhengen mellom pilegrimsvegen og dreneringstunnelen.

(via PaleoJudaica)


Lite fisk i Gennesaretsjøen

21/01/2011

Det er lite fisk i Gennesaretsjøen (Lake Kinneret) for tida.

I 1999 blei det fanga 2.144 tonn fisk.

I 2009 blei det bare fanga 157 tonn.

Biletet viser fiskarar i arbeid i 2006.

Jerusalem Post skriv nå: «Kinneret could become a fish-free lake».

I følgje avisa er grunnen at det har kome rekordlite regn. Årsaksforholda er vel truleg meir samansette enn som så.

(via BiblePlaces Blog)

Sjå også tidlegare notat om krisen i fisket her.


Mosaikken frå Lod

20/01/2011

I 1996 blei det funne nokre flotte romerske mosaikkbilete i Lod nær Tel Aviv. I desse dagar skal noko av dette visast fram på utstillingar i USA, og kritikaren James Gardner skriv i den samanheng om mosaikken frå Lod i The Wall Street Journal.

Lod er kjent frå bibelsk tid. I Apg 9,32-35 blir det fortalt om at Peter gjorde eit under her og at dette førte til at folket i byen vende om til Herren. Dette var før byen blei øydelagt i år 66 under Den jødiske krigen. Dei omtalte mosaikkfunna er frå ei seinare tid, ca år 300.

Her er eit utdrag frå artikkelen i The Wall Street Journal:

A Dining Room’s Feast for the Eyes

In 1996 a highway was being constructed in Lod, a town 10 miles southeast of Tel Aviv, when, as so often happens in those parts, the workers came upon an ancient and heretofore unknown archaeological site. Naturally all work stopped at once, a bevy of specialists, led by Dr. Miriam Avissar, was called in and, a few months later, a wonder was announced to the world.

The most conspicuous component of the excavations was a merchant’s house from about A.D. 300. Discovered therein was the nearly intact mosaic floor of a dining room.

(…)

Anciently known as Lydda, Lod was destroyed by Roman soldiers during the Jewish Wars in A.D. 66. Refounded by the emperor Hadrian as Diospolis some 60 years later, it fell to Muslim invaders in A.D. 636. Probably we will never know anything about the owner of the house in Lod. Whether he was a Roman or a native of Roman- occupied Judaea is unclear. It is equally uncertain whether he was Christian, Jewish or pagan. What is evident is that, at a time when Christianity was becoming the dominant creed of the Roman Empire, there is nothing visibly religious about the recently unearthed floor.

(les meir)

(via PaleoJudaica)


Vatn og vin; bryllaupet i Kana

15/01/2011

Notat til søndagens tekst: Joh 2,1-11

Historia om at Jesus gjorde vatn til vin, er ei forteljing som skil seg ut i NT. Dette var i følgje Johannesevangeliet det første teiknet han gjorde og han «openberra sin herlegdom» gjennom dette. Forteljinga er preiketekst i kyrkjene denne helga.

Oppdatering 2012: Omsider har eg vore i Kana! Les her om besøket i Kana sommaren 2012 då eg gjekk The Jesus trail: Å koma til Kana.

Her på bloggen kan du finna tidlegare notat relatert til teksten:

  • Frå vatn til vin. Ei preike over teksten der eg brukar mykje stoff frå den danske diktarpresten Kaj Munk. Preika inneheld blant anna noko om kva det vil seia at underet er eit teikn.
  • Bryllaupet i Kana. Eit notat der eg blant anna skriv om uttrykket den tredje dag og stiller spørsmålet om kven som kan ha vore brud og brudgom.
  • Kana i Galilea. Eit notat der eg refererer til arkeologiske funn som viser at byen Kana har røter tilbake til kong Salomo si tid på 900-talet f. Kr.

Rubljov: Treeininga

12/01/2011

Ikonet Den heilage treeininga frå ca 1410 fascinerer også i vår tid. Det er 650 år sidan kunstnaren Andrej Rubljov blei født. Jubileet har ført til fornya fokus på kunsten hans. Eg les for tida ei ny, norsk bok om dette ikonet. Morgenbladet skriv denne veka (papirutgåva 7.-13. januar 2011) om Rubljov: Ikonmaleren som samlet Russland. Stipendiat Caroline Serck-Hanssen (kunsthistorie, UiB) fortel til avisa om korleis ho opplevde å sjå originalen på Tretjakovgalleriet i Moskva:

Den største opplevelsen var at – wow – det er så stort! Mye større enn jeg hadde forestilt meg etter å ha sett avbildninger og kopier. Det andre er at det nærmest lyser av seg selv. Det har en lysintensitet som ingen reproduksjon kan få frem, og virker helt overnaturlig, som om det kommer lys innenfra og ut, sier hun.

Boka eg les er Kjærlighetens hus av biskop Halvor Nordhaug (Verbum 2010). Boka handlar om Rubljov sitt ikon. Nordhaug blir også intervjua av Morgenbladet. På spørsmål om korfor han har skrive bok om biletet, svarar han:

Fordi treenigheten er det sentrale i den kristne tro. Og fordi ikonet til Rubljov gir en vakker, emosjonelt bevegende og intellektuelt innholdsmettet fremstilling av hva det vi [sic!] si å tro på en Gud i tre personer, sier Nordhaug.

Den bibelske bakgrunnen for biletet er forteljinga i 1. Mosebok 18 om då Abraham og Sara fekk besøk av Herren, på ein merkeleg måte omtalt som tre menn (eller englar?):

Sidan synte Herren seg for Abraham i eikelunden i Mamre, ein gong han sat i teltdøra midt på heitaste dagen.  Då han såg opp, fekk han auga på tre menn som stod framfor han. Med det same han vart var dei, sprang han imot dei frå teltdøra, bøygde seg til jorda og sa: «Herre, dersom du har god vilje for meg, så gjer vel og sjå innom til tenaren din! Lat oss få henta litt vatn, så de kan vaska føtene og kvila dykk her under treet! Så skal eg finna ein bete mat, som de kan styrkja dykk med før de fer lenger – sidan de no har lagt vegen om tenaren dykkar.» Dei svara: «Ja, gjer som du seier!» (1. Mos 18,1-5).

Nordhaug skriv litt om denne forteljinga før han går inn i ulike detaljar i ikonet:

Her er det påfallende at Abraham tiltaler de tre mennene som «Herre». En av dem er altså «Herren». Eller er «Herren» alle tre, siden de nærmest svarer Abraham i kor? Senere i fortellingen leser vi at en av dem fører ordet, og at denne mannen kalles «Herren», mens de to andre beskrives som engler. Her synes det å være noe som ikke helt går opp. (Nordhaug: Kjærlighetens hus, s. 6f).

Eg anbefaler med dette både Nordhaug si bok, Morgenbladet sin artikkel og ikkje minst forteljinga i 1. Mosebok.


%d bloggarar likar dette: