Bibelen på 100 minutter

Nå i pinsen har eg lese det litle heftet Bibelen på 100 minutter. Ja, det tok ikkje meir enn ca 100 minutt, så eg har sjølvsagt også lese andre ting i pinsen. Men det er ei anna historie.

Eg er til vanleg skeptisk til forkorta og populariserte utgåver av bøker. Derfor vil eg gjerne seia at eg i dette tilfellet er imponert! Eg syns Bibelen på 100 minutter er eit vellukka prosjekt. Teksten er kraftig bearbeidd og forkorta. Likevel har den utruleg mykje med!

Den norske omsetjinga er ved Gerd og Eivind Skeie, og dei er viktige i denne samanhengen. Dei har gjort ein god jobb. Språket er lettlese og samtidig seriøst. Nokre gonger brukar dei tradisjonelle bibelske uttrykk og forklarer om nødvendig heilt kort. Andre gonger brukar dei nye ord og uttrykk. I nokre få tilfelle opplever eg dette siste litt unødvendig, for eksempel når fangevaktaren i Filippi (Apg 16) har blitt til fengselsdirektør (s 101).

Sidan det er pinse når eg skriv dette, tar eg med avsnittet som gjengir dei første fem kapitla i Apostelgjerningane:

I førti dager åpenbarte den oppstandne Jesus seg for vennene sine. På Oljeberget nær Jerusalem lovet han dem kraft ved Den Hellige Ånd og befalte dem å være hans vitner like til jordens ende. Så ble Jesus tatt opp til himmelen.

Kort etter, under den jødiske pinsefesten, falt Den hellige ånd over dem i kraftig vind og ild, og de begynte å tale i tunger. Mange jøder fra landene rundt Middelhavet var i Jerusalem under høytiden. De undret seg over disiplene. Peter forkynte at profeten Joel hadde forutsagt Den hellige ånds komme, og at Jesus, den korsfestede, var stått opp fra de døde som Herre og Messias.

Mange av dem som hørte Peter, ble med i den unge kristne kirken. Snart ble de flere tusen. De delte alt og dyrket Gud både i templet og hjemme. Ganske snart ble de lagt merke til, men de nektet å la være å forkynne om Jesus. Advarsler ble fulgt av trusler og pisking, men kirken fortsatte å vokse.

Bibelen på 100 minutter er ei norsk utgåve av ei engelsk bok. Det at den er gitt ut på Egmont Serieforlaget AS og har forord av Einar Gelius, gjorde meg i utgangspunktet ikkje mindre skeptisk. Men eg tok feil. Boka erstattar sjølvsagt ikkje den fullstendige Bibelen, men den kan sikkert vera ei god inspirasjonskjelde som gjer at nye menneske finn fram den gamle boka (helst i nyaste omsetjing!) frå bokhyller og nattbordskuffar. Bibelen på 100 minutter er på ein måte ein velskriven Barnebibel for ungdom og vaksne.

Den heilage ande

6a00d8341cb87053ef00e54f28ad768834-640wi

Det er pinse denne helga (27.05.2007). Dette er ei kristen høgtid som blir feira til minne om at Gud sendte sin Ande til Jesu disiplar. Dette skjedde fem veker etter Jesu død og oppstode i Jerusalem og det var grunnleggande for den kristne kyrkja sin misjon i verda.

På same måte som jul og påske blir feira til minne om historiske hendingar som var heilt grunnleggjande og som ikkje blir gjentatt, var også pinsehendinga i Jerusalem ei historisk hending som skjedde éin gong og som var heilt grunnleggjande. Dette gir grunnlaget for kristne si tru på Den heilage ande.

Før sin død og oppstode lova Jesus disiplane at dei ein gong skulle bli fylt av Guds Ande:

Siste dagen i høgtida, den store festdagen, stod Jesus fram og ropa: «Den som tørstar, skal koma til meg og drikka. Den som trur på meg, frå hans indre skal det, som Skrifta seier, renna elvar med levande vatn.» Dette sa han om Anden dei skulle få, dei som trudde på han. For endå var ikkje Anden komen, for Jesus var endå ikkje herleggjord. (Joh 7,37-39)

Eg har i kveld på pinseaftan funne fram meir av det Bibelen seier om Den heilage ande. Tekstutvalet har eg henta frå Bibelvegvisaren bak i Konfirmantbibelen, ei bibelutgåve som inneheld mykje bra oppslagsstoff og bakgrunnsinformasjon. Illustrasjonen av dua med den korsforma glorien har eg også henta frå denne bibelutgåva. Dua er eit symbol for Den heilage ande.

Kven er eigentleg Den heilage ande?

Guds Ande og Kristi Ande:

Men det er ikkje kjøtet som har makta over dykk, det er Anden – så sant Guds Ande bur i dykk. Den som ikkje har Kristi Ande, høyrer ikkje Kristus til. (Rom 8,9)

Gud i våre hjarte:

Og håpet gjer ikkje til skamme, for Guds kjærleik er aust ut i hjarta våre ved Den heilage ande som han har gjeve oss.  (Rom 5,5)

Jesus hos oss:

Elskar de meg, så held de boda mine. Då vil eg be Far, og han skal gje dykk ein annan talsmann, og han skal vera hos dykk alltid: Sanningsanden, som verda ikkje kan ta imot. For verda ser han ikkje og kjenner han ikkje. Men de kjenner han, for han bur hos dykk og skal vera i dykk. Eg vil ikkje la dykk vera att som foreldrelause born. Eg kjem til dykk. (Joh 14,15-18)

Kva gjer Den heilage ande?

Skaper og held i live:

Det er Guds Ande som har skapt meg, anden frå Den Allmektige held meg i live.  (Job 33,4)

Talar gjennom profetane:

«Brør,» sa han, «det måtte oppfyllast, det skriftordet som Den heilage ande lét David seia om Judas, han som vart vegvisar for dei som greip Jesus. (Apg 1,16)

Dei freista å finna ut kva tid Kristi Ande, som var i dei, viste fram til, og korleis den tida skulle vera. For Anden vitna om Kristi lidingar og den herlegdomen som sidan skulle koma. (1. Pet 1,11)

Vitnar om Jesus:

Når Talsmannen kjem, han som eg skal senda dykk frå Far, Sanningsanden som går ut frå Far, då skal han vitna om meg. (Joh 15,26)

Bur i dei som trur:

Sanningsanden, som verda ikkje kan ta imot. For verda ser han ikkje og kjenner han ikkje. Men de kjenner han, for han bur hos dykk og skal vera i dykk. (Joh 14,17)

Lærer og påminner:

Men Talsmannen, Den heilage ande, som Far skal senda i mitt namn, han skal læra dykk alt og minna dykk på alt det eg har sagt dykk. (Joh 14,26)

Kallar og sender ut:

Ein gong medan dei heldt gudsteneste og fasta, sa Den heilage ande: «Ta no ut Barnabas og Saulus for meg til den gjerning eg har kalla dei til!» (Apg 13,2)

Ta vare på dykk sjølve og på heile den flokken som Den heilage ande har sett dykk til å vera tilsynsmenn for! Ver hyrdingar for Guds forsamling, som han vann med sitt eige blod. (Apg 20,28)

Gjev Andens gåver:

Alt dette er eit verk av den eine og same Anden, som deler ut sine gåver til kvar einskild som han vil. (1. kor 12,11)

Gjev Andens frukter:

Men Andens frukt er kjærleik, glede, fred, tolmod, mildskap, godleik, truskap, audmjukskap og sjølvdisiplin. Slike ting er ikkje lova imot! (Gal 5,22-23)

Bibelprisen 2007

Bibelprisen 2007 blei i dag tildelt Svein Harry Schöttker Hauge ved Rogaland Teater. Eg var heldig og fekk med meg utdelinga, ei flott samling i Kjellerteateret med mykje heider til ein spennande mann!

Bibelselskapet skriv i dag på nettsida si:

Det Norske Bibelselskap har besluttet å gi Bibelprisen 2007 til Svein Harry Schöttker Hauge for rollen som Josef i teaterstykket "Jesus, gutten min" ved Rogaland Teater. Tildelingen er en anerkjennelse for teaterkunst med Bibelen som inspirasjonskilde, der skuespilleren sår frø til ettertanke hos publikum og presenterer stoffet med respekt og innlevelse.

Dette er slett ikkje nokon overdriving; eg ville bare lagt til at han også presenterer stoffet med ein god porsjon humor!

Det var fleire helsingar til skodespelaren, og sjølv gav han oss eit utdrag av Jesus, gutten min. Det var kjekt å sjå igjen litt av dette herlege teaterstykket. Dette er teater som på ein flott måte utvider perspektivet på bibelhistoria. Stykket er faktisk spelt over 170 gonger med til saman over 15.000 tilskodarar. Nå arbeider han forresten med førebuinga til Pasjon 2008, der han både er manusforfattar og regissør. Eg gleder meg!

Les meir om skuespelaren, grunngjevinga for prisutdelinga og om tidlegare prisvinnarar her.

Shavuot – den jødiske pinsen

Den jødiske pinsehøgtida (Shavuot) begynner i kveld ved solnedgang. Jødane feirar pinse til minne om lovgjevinga på Sinai. I gamal tid var det dessutan ein innhaustingsfest. I vår tid fungerer den som ein vårfest og synagogane blir pynta med blomster og grønt.

Shavuot blir feira sju veker (50 dagar) etter påske, og er kalla vekefesten. Ordet pinse kjem frå det greske ordet pentekosté som betyr den femtiande.

Les meir om den jødiske bakgrunnen for kristen pinsefeiring her.

Kristne sin situasjon i Tyrkia

For eit par år sidan var eg to turar i Tyrkia for å besøka stadar knytt til Bibelen og kyrkjehistoria. Det var verkeleg interessant. Både fordi det var mykje flott å sjå og læra om det historiske stoffet, og fordi eg gjennom forskjellige kontaktar fekk eit visst innblikk i dei kristne sin situasjon i landet i dag.

Dette siste har eg vore opptatt av frå eg for nokre år sidan las William Dalrymple si bok I skyggen av Bysants (anbefales!).

Både gresk-ortodokse og armenske kristne er i ein pressa situasjon i Tyrkia. Men dei ortodokse har framleis det viktige økumeniske patriarkatet i Konstantinopel (Istanbul). Elles er det nokre få katolikkar og ein svært liten protestantisk minoritet. I juni 2005 sat eg i Tyrkia og skreiv dette her på bloggen:

«Men biletet er ikkje bare mørkt, sett frå ein kristen synsstad. Eg har denne veka møtt evangeliske kristne som er her fordi Gud har sagt at dei skal vera her! Dei arbeider i det stille med kyrkjeplantings-prosjekt, og dei håper og trur at dette arbeidet skal gje vekst i framtida gjennom huskyrkjer i tyrkiske heimar. Det er godt å vita om desse, og det er viktig at me som er kristne i vesten er med og ber for dei som slik har ei viktig og spesiell misjonsteneste.» (les meir)

I dag (22.05.2007) har Erling Rimehaug ein større artikkel frå Tyrkia i Vårt Land under vignetten Tro, etikk, eksistens. Hovudperspektivet hans er spørsmålet om eit sekulært islam er mogleg. Men mykje av artikkelen handlar direkte om dei kristne sin situasjon i landet i vår tid.

Hald fram med å lese «Kristne sin situasjon i Tyrkia»

Gratulerer!

Medium_time_kulturskule_uten_tekst_ Time kulturskule er i dag blitt utnemnd til demonstrasjons-kulturskule.

Eg vil gjerne vera med blant gratulantane!

Jærbladet skriv under overskrifta Heider til Time kulturskule:

Time kulturskole er utnevnt til demonstrasjonskulturskule i perioden 2007-2009.

I alt var det nominert 11 kulturskular frå ni fylke. Utanom Time var det bare kulturskulen i Tolga kommune som vart utnemnd til demonstrasjonskulturskule under ei samling for alle demonstrasjonsverksemder i Trondheim mandag.

Dei to skulane får ein million kvar i tilskot.

Skulane er valde på grunn av arbeidet med å stimulera og utvikla kreativiteten til barn og unge, og det sterke søkelyset som er gjort på integrering av alle barn og unge.

Juryen har mellom anna lagt vekt på at skulane si allsidige satsing på å gje brukarane tilbod i alt frå judo, afrikansk dans, billedkunst til animasjon.

Det vert også systematisk satsa på inkludering av barn og unge fra ulike kulturar og med psykiske og fysiske funksjonshemninger.

Kristent ungdomsarbeid for 80 år sidan

6a00d8341cb87053ef00e54f27bcbd8834-640wi

Dette biletet fortel ei historie som eg syns fortener å koma fram. Me ser her «Gabriel Olsens bibelklasse» på Storhaug i Stavanger ca 1927. Gabriel Olsen, som sit midt i biletet på fremste rad, samla denne ungdomsgruppa i heimen sin kvar laurdag kveld!

Faren min, Trygve Berge (1912-2001), gjekk i bibelklassen. Han står lengst til venstre i den midterste rekka. Han fortalde meg fleire gonger om at han hadde gått i bibelklassen då han var ungdom, og han omtalte alltid Gabriel Olsen med stor respekt.

Biletet har kome fram fordi eg denne våren har vore med og rydda i papir, bilete og mykje anna etter at mor døydde i vinter (2007).

Himmelfartskapellet på Oljeberget

Getsemane og Oljeberget. Foto: Arne Berge 2005
Getsemane og Oljeberget. Foto: Arne Berge 2005

I dag (17. mai 2007) er det Kristi Himmelfarsdag, ein heilagdag som for dei fleste her i Norge truleg har forsvunne i skuggen av feiringa av nasjonaldagen.

I fjor skreiv eg på denne dagen om kva det betyr at Jesus «fór opp til himmlen» (her). I år vil eg skriva litt om Himmelfartskapellet på det høgaste punktet på Oljeberget (biletet) i Jerusalem.

Eigentleg er det nok meir korrekt å nytta namnet Himmelfartsmoskéen. Den vesle kristne kyrkja blei nemleg gjort om til ein muslimsk moske for drøyt 800 år sidan, etter at Saladin hadde vunne over korsfararane. Eg har vore innom staden ein gong. Bygningen som står der, er verken imponerande eller spesielt fin. Men staden er likevel interessant på grunn av tradisjonen som plasserer Jesu himmelfart her.

Her er eit par viktige bibeltekstar:

Så førte han dei ut av byen mot Betania. Han lyfte hendene og velsigna dei. Medan han velsigna dei, skildest han frå dei og vart teken opp til himmelen. Då fall dei på kne og tilbad han. Så gjekk dei tilbake til Jerusalem i stor glede. Sidan var dei stadig i tempelet og lova og prisa Gud. (Luk 24,50-53)

Då han hadde sagt dette, vart han lyft opp medan dei såg på, og ei sky tok han bort for auga deira. (…) Då vende dei tilbake til Jerusalem frå den høgda som heiter Oljeberget og ligg nær Jerusalem, berre ei sabbatsreise unna. (Apg 1,9-12)

Den danske avisa Kristeligt Dagblad har i dag ein artikkel som fortel at kristne frå fleire av dei kristne trussamfunna i Jerusalem i dag feirer Kristi Himmelfartsdag ved den muslimske heilagdomen.

På en almindelig dag er Himmelfartskapellet en forladt og nærmest kedelig bygning, sammenlignet med andre af Jerusalems helligdomme. Men på Kristi himmelfartsdag forvandler kristne fra fem forskellige kirkesamfund stedet til et farverigt centrum for fejringen af Kristi himmelfart.

Medlemmer af menighederne fra den armenske, græske, syriske, etiopiske og koptiske kirke kommer til Himmelfartskapellet med store telte, der hver især udgør menighedens improviserede kirke på det hellige sted.

Men den glædelige stemning er ofte kortvarig, og endda til tider blandet med bitterhed og vold. Ligesom kristne på almindelige dage skal betale for at gå ind i kapellet, forlanger de muslimske wakf-myndigheder i Jerusalem ofte store summer for at leje stedet ud til de forskellige kirker på den hellige dag.

– Ikke mange kristne i Europa er klar over de detaljer, siger dr. Petra Heldt, der bor i Jerusalem, og som forsker i de tidlige kirkers periode. Ved enkelte højtider er det sågar kommet så vidt, at muslimer har angrebet kristne med sten, fordi kirkerne nægtede at betale det, de betegner som overpris for leje af Himmelfartskapellet, siger hun.

Hald fram med å lese «Himmelfartskapellet på Oljeberget»

Fred

I dag feirar me nasjonaldagen vår. Me feirar at me lever i fridom og fred her i landet. Det er vanleg å tenkja at fred betyr fråver av strid og krig. Men det betyr også meir enn det. Eg tenkjer at me kan fylla ordet med eit positivt innhald og seia at det dreier seg om å byggja gode relasjonar mellom menneske, både i familie, lokalmiljø og i større samanhengar i samfunnet, nasjonalt og internasjonalt.

Eg har bladd litt i Bøneboka og vil gjerne dela noko av det eg fann med deg:

Flyktningar og heimlause

Kjære Herre, forbarm deg over alle flyktningar og heimlause. Gjer oss takksame for det landet du har gjeve oss. Gjer oss klar til å gje plass for dei som søkjer seg hit. Fri oss frå fordomar og nasjonalt hovmot. Når du vil gjera oss rikare i møte med utlendingar, hjelp oss då til å ta imot dei med eit ope sinn. (Britt G. Hallqvist)

Hjelp oss å skapa fred

Herre, hjelp oss å skapa fred
ved å gje menneske det dei treng for å leva,
ved å jamna ut kløfta mellom fattige og rike,
ved å løysa konfliktar utan å bruke vald,
ved å verna om ditt skaparverk
og ta vare på ditt heilage ord.
Lat kjærleik og rettferd vella fram blant oss
lik bekker som aldri vert tørre. (Gerd Grønvold Saue)

Fred over all forstand

Fred mellom grannar,
fred mellom slektningar,
fred mellom elskande,
i kjærleik til Livsens konge.

Fred mellom vener,
fred mellom mann og hustru,
fred mellom vaksne og born,
Kristi fred over all forstand.

Velsign, Kristus, andletet mitt.
Og lat andletet mitt velsigna det eg møter.
Velsign, Kristus, augo mine.
Og lat augo mine velsigna det eg ser. (Keltisk bøn, frå Carmina Gadelica)

Gjev fred på jorda

Allmektige, evige Gud, du som kan leia og bøya menneskehjarte, vi bed deg: Hjelp og styrk alle dei som i dag har det store ansvaret for fredssaka i verda. Ta i di mektige hand leiarane i nasjonane, vend hjarta deira til deg og gjev dei kraft i striden mot alt det som vil forføra oss til det som vondt er.

Gjev fred på jorda, og hjelp di kyrkje til å fremja freden mellom folka. Vern vårt folk og våre heimar mot krig og splid, og lat oss byggja og bu i fridom og fred i dette kjære fedrelandet vårt som du har gjeve oss. Hjelp oss å tena deg med truskap og saman med alle folk på jorda å stå faste i striden mot det vonde, ved Son din, Jesus Kristus, vår Herre, som med deg og Den Heilage Ande lever og råder, éin sann Gud frå æve til æve. (Fredsbøna til kyrkja)

Fred for Jerusalem

Evige Gud, vi bed om fred for Jerusalem og for alle folkeslag som knyter håpet og lengslene sine til denne byen. (Etter Sal 122,6 i Bibelen)

Ny prestestilling på Bryne

Bryne er i vekst og Bryne kyrkjelyd ønskjer å vera med i utviklinga av byen. Derfor satsar soknerådet nå stort på å oppretta ei ny prestestilling for å arbeida med kyrkjeleg arbeid på Rosseland, den austre delen av Bryne, og for å styrkja ungdomsarbeidet i kyrkja.

Dette er eit eksempel på koss me arbeider innanfor Den norske kyrkja. Sjølv om me er ei "statskyrkje" kan me ikkje sitja og venta på pengar til nye stillingar utan å gjera noko sjølv på lokalplan. Derfor tar kyrkjelyden sjølv ansvar økonomisk for å skapa ei ny stilling som me trur kan bli veldig viktig.

Eg er sokneprest for Bryne sokn og har vore med og starta opp det kyrkjelege arbeidet på Rosseland. Men det er svært begrensa kva tid eg har til dette, i tillegg til alle andre oppgåver i prestetenesta. Derfor er det godt for meg at kyrkjelyden tar dette initiativet og satsar så kraftig på å få dette til.

Les utlysinga med meir info om stillinga her.

Herodion הרודיון

Herodion er eit av dei største byggverka som er kjent frå antikken. Det har vore i fokus i mange medier denne veka (mai 2007) på grunn av Herodes den store si grav som nå er funnen på staden.

Herodion er ei borg og eit slott som ligg ute i ørkenen 12 km sør for Jerusalem, nær Betlehem. Kong Herodes den store bygde anlegget ca 20 f Kr, til minne om ein militær seier han tidlegare hadde vunne her. På avstand ser det ut som ein vulkan, men det er faktisk eit kunstig fjell. På toppen finn me restane etter sjølve slottet, som var på sju etasjar. Dei to nederste etasjane var under jorda, inne i den kunstige fjellet. Her oppe er det ein fantastisk utsikt. På sletta nedanfor finn me restane etter det nedre Herodion. Her var det store bygningar, basseng, hage og ulike anlegg som egna seg for konkurranse og idrett.

Herodes den store er kjent frå NT, først og fremst for forteljinga om barnemordet i Betlehem (Matt 2,16). Han bygde mange store og imponerande bygg, f eks borga Masada ved Dødehavet og tempelet i Jerusalem. Herodes begynte som ein klok og framgangsrik leiar som gjekk i allianse med romarane og dermed kunne bli konge. Han enda opp som ein gal despot som til og med drepte fleire i sin næraste familie. Då han forstod at han kom til å døy, befalte han at fleire hundre menneske skulle drepast i dødsaugeblikket hans. Slik kunne han vera trygg på at det blei sorg i landet!

Herodes døydde i Jeriko, men blei etter eigen vilje ført til Herodion for å bli gravlagt der. Historikaren Josefus, som skreiv mykje om Herodes, fortel om koss sonen Arkelaus gjennomførte dette:

Han sparte ingenting når det gjaldt farens begravelse. Katafalken var av gull med innlagte edelsteiner, og legemet var kledt i fiolett. En gullkrone stod på hans hode, og han hadde et septer i sin høyre hånd. Omkring katafalken marsjerte Herodes´sønner og hans tallrike slektninger. De ble fulgt av vaktene, fremmede tropper og hæren. Foran dem gikk hærførerne og offiserene. Fem hundre tjenere som bar velluktende urter, fulgte etter i toget mot Herodion der begravelsen fant sted. (Sitert frå Paul L Maier: Josefus hovedverk s 256).

Arkeologar har i årevis arbeidd på Herodion og det er etterkvart blitt ein spennande stad å besøkja. Det går an å gå gjennom mange og lange ganger inne i fjellet, og det er gravd fram mykje som fortel om Herodes sitt byggverk. Men sjølve gravstaden har ein ikkje funne, ikkje før nå i april i år. Eg anbefaler denne biletserien om Herodion og funnet av Herodes si grav.

Arkeologen Ehud Netzer, som i ein årrekke har leia arbeidet på staden, ville eigentleg ha arbeidd ein stund til med gravstaden, før han offentleggjorde funnet. Men så blei det klart at journalistar hadde fått tak i nyheten og ville skriva om saka, og då tok Netzer styringa på informasjonen ved å innkalla til pressekonferanse.  Her kan du lesa den offisielle meldinga.

Dersom du vil vita meir om staden, anbefalar eg denne offisielle israelske nettsida med god og sakleg  informasjon. Du kan også lesa på Wikipedia.

Interessen for Herodes» grav

Funnet av Herodes den store si grav har blitt omtalt i medier over heile verda denne veka. Her er ein interessant artikkel der den danske arkeologen Morten Hørning Jensen omtaler og vurderer den store interessen for saka.

Herodes den Store skabte tætte forbindelser mellem Israel og Rom, men har som regel fået negativ omtale i både jødiske og kristne sammenhænge, vurderer dansk bibelarkæolog.

Først var der Judasevangeliet og Da Vinci Mysteriet. Så kom historien om, at Jesu jordiske rester var fundet. Og forleden handlede det så om Herodes den Store, hvis grav angiveligt var blevet lokaliseret af en israelsk arkæolog.

Historier om personer, der er omtalt i Bibelen i sammenhæng med Jesus, er blevet varmt nyhedsstof. Det måtte arkæolog Ehud Netzer fra Det Hebræiske Universitet i Jerusalem sande, da historien om hans arkæologiske opdagelse – resterne af en royal sarkofag i borgkomplekset Herodium – på kort tid gik medieverdenen rundt. Men også herhjemme har den store interesse for fortidens religiøse mysterier og personligheder gjort indtryk.

– Hvis vi går 10 år tilbage, ville dette bare have været en sensation i arkæologiske og historiske kredse. Men i dag er det noget helt andet, vurderer Morten Hørning Jensen fra Aarhus Universitet, som forsker i Herodes-dynastiet og selv har deltaget i flere arkæologiske udgravninger i Israel.

Og han forstår godt fascinationskraften i historien.

– Fundet er uhyre interessant. Det ser ud til, at vi her har graven for den vigtigste bygmester i Israel til alle tider og en af de vigtigste bygmestre i antikken i det hele taget. Det er og skal være markant, siger han, men tilføjer samtidig, at der er en væsentlig forskel på de to seneste historier om Jesu grav og Herodes den Stores grav. (les meir)

Med og utan vokalar

G R FSCNRT V KSS SRLRR KN LS HBRSK TN VKLR. DTT HR G TNKT LTT P D SST VKN. G HR NMLG, FR FRST GNG P N MNNSLDR, BGNT RPTR LTT V HBRSK-KNNSKPN MN.

Forstår du ingenting? Eg begynner omigjen:

Eg er fascinert av koss israelarar kan lesa hebraisk utan vokalar. Dette har eg tenkt litt på dei siste vekene. Eg har nemleg, for første gang på ein mannsalder, begynt å repetera litt av hebraisk-kunnskapen min. Nå har eg lyst til å læra meg litt moderne hebraisk i tillegg til å repetera det grunnleggjande av bibel-hebraisken. Til hausten vil eg bestilla ein kopp kaffi på det lokale språket i Jerusalem!

Det at ein les frå høgre mot venstre er bare ein bagatell i forhold til det at dei les vanleg tekst tilsvarande det eg innleia denne artikkelen med. Og dei treng faktisk ikkje vokalane for å forstå meininga og uttalen!

Det er visst bare i barnebøker, lærebøker og i heilage tekstar dei tar med vokalane. Og sidan heilage tekstar (GT) var grunnen til at eg lærte meg noko hebraisk då eg var student, har eg altså vent meg til å ha vokalane der for å kunna uttala teksten.

Det hebraiske alfabetet er også ein ting for seg. Dei 22 konsonantane er heilt forskjellige frå våre latinske bokstavar. Og vokalane, viss ein altså tar seg bryderiet med å skriva dei, består av prikkar og strekar under og over konsonantane. Skriftbiletet (utan vokalar) ser slik ut:

פגישתה של ממלאת מקום ראש הממשלה ושרת החוץ ציפי לבני עם נשיא מצרים, חוסני מובארק, במצרים הסתיימה. בסיומה של הפגישה הודיע שר החוץ המצרי, אחמד אבו אלע’יט, כי בכוונת צוות ההכנה של הליגה הערבית, הכולל את שרי החוץ של מצרים וירדן, להגיע לביקור בישראל בשבועות הקרובים כנציגי הליגה הערבית. יהיה זה ביקור ראשון מסוגו של נציגות רשמית של הליגה הערבית בישראל.

Herodes den store si grav

Kong Herodes den store si grav er funnen! Dette er verkeleg ein stor arkeologisk sensasjon. Nyheten blei offentleggjort på ein pressekonferanse på det hebraiske universitetet i Jerusalem i dag.

The grave and tomb of King Herod, the legendary builder of ancient Jerusalem, have been uncovered, ending an archeological mystery that has riveted scholars for decades, an Israeli archeologist said Tuesday.

The remains of Herod’s grave, sarcophagus and mausoleum were uncovered in the beginning of April on the northeastern slopes of the Herodion, a hilltop in the Judean Desert where Herod had a palace and where archeologists had long assumed he was buried, said Hebrew University archaeologist Prof. Ehud Netzer. (les meir)

Dette er interessante nyheter! Eg kjem tilbake med meir stoff om funnet og om Herodion etter kvart.

Evangelisering i israelsk storby

"Tidvis var det tøft å være ute på gaten, fordi folk kunne være aggressive verbalt og fysisk da de ble konfrontert med evangeliet. Men hver gang vi ble skjelt ut, merket vi at vi kunne velsigne disse menneskene tilbake og elske dem, fordi Gud fylte oss med sin kjærlighet."

Det har vore ein omfattande evangeliseringskampanje på gata i Tel Aviv. Dette er ikkje dagleg kost. Det ville vera ei sterk overdriving å seia at evangeliet om Jesus er kjent i Israel.

Johannes Elgvin skildrar sine opplevingar frå evangeliseringskampanjen i artikkelen Jesus i Tel Aviv. Johannes er ein ung og dyktig korttidsmisjonær i Israel. Han har den store fordelen at han har vakse opp i landet og dermed snakkar hebraisk. Mange i Israelsmisjonen omtalar han, med eit smil om munnen, som "evangelisten Johannes".

Konfirmasjon

Bilete_april_2007_093 "Kjære konfirmantar. Til den kristne trua er de døypte. I den kristne trua er de opplærte. Kom no fram til Herrens altar, så vi kan be for kvar einskild av dykk i Jesu namn."

Dette er høgdepunktet i konfirmasjons-gudstenesta. Nå kjem ein og ein av konfirmantane fram til altaret og kneler, namnet deira blir nemnt og me ber for livet deira og for framtida deira.

Det er konfirmasjonsdag på Bryne i dag. Eg syns kvart år at konfirmasjonen er ei flott og sterk oppleving.

Selve konfirmasjonen er en forbønnshandling som ikke forutsetter noen bekjennelse fra konfirmantens side. Ordet "konfirmere" betyr "bekrefte". I Den norske kirke understrekes at det er Gud som bekrefter sine løfter. (her)

Her på Bryne blir ca 80-90 % av dei ungdomane som er medlemer i Den norske kyrkja, konfirmert i kyrkja. Konfirmasjonsarbeidet er ein naturleg og viktig del av den trusopplæringa som døypte barn og unge har rett på å få.

Konfirmantane lovar ikkje noko. Men sjølv om me "ikke forutsetter noen bekjennelse fra konfirmantens side", seier eg noko i preika om kva me kvar for oss kan gjera denne dagen. Det er Gud som bekrefter løftene, me kan bekrefta trua. Dette gjeld både konfirmantane og alle oss andre. Og eg seier at eg syns det er flott om konfirmantane gjer dette stille for seg sjølv, mens dei er framme ved altaret.

Me som har vore leiarar for konfirmantane, har hatt gleda over å vera mykje saman med desse ungdomane det siste året. Som Ingfrid (kateketen) sa det i si avsluttande helsing i dag: Me har ledd, me har vore på grininga, me har sett film, me har vore på tur, me har lese i Bibelen, me har bede, me har vore på konsert, me har snakka om livet, me har snakka om døden, me har gått med bind for auga rundt i kyrkja, me har sunge, me har snakka om Jesus.

Biletet er frå ein av turane eg i vår har hatt saman med pilegrims- og friluftsgruppa i konfirmantarbeidet. Me er på Mastravarden på Mosterøy, på veg til Utstein kloster.

Konfirmasjonssalme

Heidi Strand Harboe har skrive ein flott konfirmasjonssalme. Her på Bryne har me den med som solosong kvar gong me har konfirmasjonsgudsteneste. Kanskje er det snart så mange som kan den, at me kan bruka den som salme i gudstenesta? Melodien er skriven av Johanne Ur Sæbø. Eg tillet meg å sitera salmen din, Heidi, på denne konfirmasjonssøndagen!

Glade samlast me i kyrkja for å vera i din nærleik
Her er våre konfirmantar, Herre signa dei med kjærleik
For dei unge vil me be
Signa dei med mot og fred
Herre gje dei kraft og tru
Signa dei du.

Stolte bar me dei til dåpen, og nå samlast me i glede
Nå er dåpsbarna blitt store, dei står her i kvite klede
Sjå til alle som er her
Signa oss og ver oss nær
Ver hos oss i tvil og tru.
Signa oss du.

Gje dei unge mot og vilje, vakne sinn, og sterke røter
Så dei vågar sjå og høyra, vera midt i alt dei møter
Kunna tola slit og strid
Halda fast og vera fri
Signa dei med mot og tru
Signa dei du.

Signa alle deira dagar, dei som gret og dei som smiler
Ver du nær dei alle timar, når dei trur og når dei tvilar
Herre signa deira liv
Gje dei håp og perspektiv
Signa dei med song og tru
Signa dei du.

Gladiatorar i Efesos

6a00d8341cb87053ef00e54f1143328833-640wiArkeologar har funne ein gravstad for gladiatorar i Efesos. Denne byen er ein viktig by i nytestamentleg samanheng. Ein stor del av NT er anten skrive i Efesos eller skrive til kristne i dette området i det første hundreåret.

Biletet viser det store teateret i Efesos der det foregjekk gladiator-kampar. Teateret hadde plass til ca 25.000 tilskuarar. Her var det også det blei opprørsk stemning mot Paulus, slik det er skildra i Apg 19,23 ff.

Sjølv om gladiator-kampar ikkje har noko direkte med NT å gjera, tar eg likevel med ein notis om dette temaet som seier mykje om den romerske kulturen dei første kristne i Lilleasia levde i.

Skjeletta som er funne på gravstaden, kjem hovudsakleg frå menn i alderen 20-30 år og dei fortel om koss gladiatorane levde, kjempa og døydde. BBC News skriv om funnet:

Scientists believe they have for the first time identified an ancient graveyard for gladiators. Analysis of their bones and injuries has given new insight into how they lived, fought and died. The remains were found at Ephesus in Turkey, a major city of the Roman world, BBC Timewatch reports.

Gladiators were the sporting heroes of the ancient world. Archaeological records show them celebrated in everything from mosaics to graffiti. Motifs of gladiators are found on nearly a third of all oil lamps from Roman archaeological digs throughout the Empire.

But how much did they risk every time they stepped into the arena? Did they have much chance of getting out alive? The discovery of what is claimed to be the first scientifically authenticated gladiator graveyard has given researchers the opportunity to find out. (les meir)

(via Thoughts on Antiquity)