Filips grav i Hierapolis

Eg var nyleg på studietur i Vest-Tyrkia, og ein av stadane me besøkte, var Hierapolis / Pamukkale. Eg hadde vore her eit par gonger før, men det var så langt tilbake som i 2005. Etter den tid er det her gjort eit arkeologisk funn som eg syns er svært interessant; i 2011 blei apostelen FilipsLes meir «Filips grav i Hierapolis»

Bysantinsk kyrkjefunn (i Betsaida?)

Oppdatering 28.07.2019: Nå har Vårt Land skrive om saka, sjå her: Kan ha funnet Apostlenes kirke. Arkeologar har denne veka informert om funnet av ei stor bysantinsk kyrkje nordaust for Gennesaretsjøen. Funnet er gjort i El-Araj, éin av to stadar som kan vera lokaliseringa av den bibelske byen Betsaida. Utgravingane er avslutta for i årLes meir «Bysantinsk kyrkjefunn (i Betsaida?)»

Vinpresse i Zippori

Eg har fleire gonger dei siste åra vore innom utgravingane etter den historiske byen Zippori/Sepphoris i Galilea, blant anna som viktig plass for ein lang og god pause når eg går pilegrimsvandring på Jesus trail. Sjå bilde av landskapet her. Nå les eg om eit nytt arkeologisk funn på staden; det er funne restar etter toLes meir «Vinpresse i Zippori»

Den tyske Mariakyrkja, Jerusalem

Restane etter den tyske Mariakyrkja ligg sentralt i det jødiske kvarteret i Gamlebyen i Jerusalem. Likevel er den så bortgøymt at få legg merke til den. Kva kan ein sjå på staden? Og kva veit me om denne kyrkja frå korsfarartida? Først litt om bygningsrestane slik dei er å finna i dagens jødiske kvarter. NårLes meir «Den tyske Mariakyrkja, Jerusalem»

Hurtado om Megiddo-mosaikken

Professor Larry Hurtado skriv at det er fagleg debatt om dateringa av mosaikken som er funnen i Megiddo. Godt at dei sensasjonsprega avisoppslaga får litt fagleg motstand! Den israelske arkeologen som har hatt ansvar for funnet, meiner mosaikken kan vera frå ca år 230, ei oppsiktsvekkjande tidleg datering med tanke på det tydelege kristne innhaldet.Les meir «Hurtado om Megiddo-mosaikken»

Ein «ny» Titusbue i Roma

Arkeologar har funne restar etter ein annan og større Titusbue enn den kjente Titusbuen som står på Forum Romanum i Roma. Funnet er gjort ved Circus Maximus. Buen blei bygd som minnesmerke etter sigeren over jødane og øydelegginga av Jerusalem i år 70. Det er Haaretz som skriv om dette i dag: Second Monumental Arch ofLes meir «Ein «ny» Titusbue i Roma»

Keisar Augustus sitt hus

Keisar Augustus sitt palass på Palatinhøgda i Roma er nyleg opna etter fleire års restaureringsarbeid (september 2014). Palatinhøgda er ein flott plass å vera. Stille og fredeleg, og likevel midt i byen. Og full av interessante arkeologiske utgravingar. Mange som er i Roma, går gjennom Forum Romanum og ser bare opp på Palatinhøgda. Eg vilLes meir «Keisar Augustus sitt hus»

Mausolos sitt mausoleum

Ordet «mausoleum» har eit heilt konkret opphav. Kong Mausolos i den greske byen Halikarnassos, dagens tyrkiske Bodrum, ville på 300-talet f. Kr. bygga eit stort gravmæle over seg sjølv. Det gjorde han så grundig at ordet mausoleum sidan har blitt eit internasjonalt ord som også blir brukt på norsk. Byggverket hans blei rekna som eitLes meir «Mausolos sitt mausoleum»

Uluburun-vraket

The Bodrum Museum of Underwater Archaeology Uluburum-vraket er restane av ein båt som gjekk ned på kysten av dagens Tyrkia for snart 3.500 år sidan. Vraket frå det 14. hundreåret f. Kr. er det største klenodiet på museet i Bodrum; det skal vera det eldste skipsvraket som er undersøkt av arkeologar. Båten var laga avLes meir «Uluburun-vraket»

Maresha og Bet-Guvrin

Grottene i Maresha og Bet-Guvrin er nå med på UNESCO-lista over verdsarven Maresha / Bet-Guvrin er ein historisk stad med imponerande grotter og interessant historie. Desse historiske byane ligg i låglandet sørvest for Jerusalem. I dag har UNESCO avslutta møtet som har utvida lista over verdsarven, og Maresha og Bet-Guvrin er blant dei 26 nyeLes meir «Maresha og Bet-Guvrin»

Kyrkjefunn, Aluma i Israel

Denne veka har israelske arkeologar presentert eit nytt kyrkjefunn frå bysantinsk tid. Funnet er gjort i Aluma, 50 km sør for Tel Aviv. Eg syns det er interessant å følgja med i pressemeldingane frå Israel Antiquities Authority (IAA). Det er mange arkeologiske utgravingar i Israel kvart einaste år, og mange av funna kan relaterast til BibelenLes meir «Kyrkjefunn, Aluma i Israel»

Frå det hasmoneiske Jerusalem

… none of the Hasmonean city’s buildings have been uncovered so far … Josefus har gitt oss gode skildringar av Jerusalem i den hasmoneiske tidsperioden, men det har hittil vore få eller ingen større arkeologiske funn frå denne tida. Det er derfor interessant at israelske arkeologar nå presenterer det som skal vera funn etter einLes meir «Frå det hasmoneiske Jerusalem»

Menorah, Jerusalem ca 600

Det er i dag kunngjort eit spennande funn av ein gullmedaljong med jødisk symbolikk, bl a ein menorah. Funnet er gjort på området like sør for tempelplassen i Jerusalem. (Foto: Ouria Tadmor / Copyright: Eilat Mazar). Medaljongen skal vera frå bysantinsk tid, dvs byens kristne periode. Arkeologane knyter funnet til dei urolege tidene omkring 614, dåLes meir «Menorah, Jerusalem ca 600»

Shikhin, landsby i Galilea

Det er nyleg offentleggjort informasjon om arkeologiske utgravingar i landsbyen Shikhin nær Zippori i Galilea, ca 8 km nordvest for Nasaret. Landsbyen blei øydelagt på 300-talet. Jerusalem Post skriv: Shikhin, Talmudic village home to many potters, found near Tzipori Findings include ancient synagogue, remnants of pottery production, could be instrumental in the study of theLes meir «Shikhin, landsby i Galilea»

Bysantinsk mosaikkfunn

Denne veka blir det presentert eit nytt interessant funn med bysantinsk mosaikk i Israel. Her er eit utdrag frå pressemeldinga frå Israel Antiquities Authority: A Spectacular 1,500 Year Old Mosiac was Exposed in the Fields of Kibbutz Bet Qama in the South of the Country (May 2013) (…) The main building at the site wasLes meir «Bysantinsk mosaikkfunn»

Bysantinsk kyrkjelykt

Eg syns denne 1500 år gamle lykta er fascinerande. Det er israelske arkeologar som denne veka har presentert funnet av ei keramikk-lykt frå bysantinsk tid, forma som ei kyrkje. Hovudfunnet på staden er ei stor vinpresse. IAA skriv: The owner of the wine press was probably a Christian, because near it we found a ceramicLes meir «Bysantinsk kyrkjelykt»

Utgravingar nær Golgata

Det er gjort arkeologiske utgravingar under The Church of the Redeemer, den lutherske kyrkja som ligg like ved Gravkyrkja i Jerusalem. Utgravingane er nyleg opna for publikum. Dette var eg ikkje klar over då eg var i Jerusalem i forrige veke. Dermed har eg altså program klart for neste besøk i denne fascinerande byen. DWLes meir «Utgravingar nær Golgata»

Jerusalems sekulære religion

Eg les Montefiore sin Jerusalemsbiografi for tida. Det er ei stor bok i alle tydingar av ordet. Eg er fascinert og kjem sikkert tilbake til boka seinare. I dag vil eg sitera frå eit par avsnitt som blei sjølvransakande for meg i mi interesse for Jerusalems arkeologi. Eg står sikkert i fare for å oversjå menneskaLes meir «Jerusalems sekulære religion»

Meir om hamna i Akko

Det er gjort omfattande arkeologiske undersøkingar av hamneanlegget i Akko, eller Ptolemais som byen heitte i nytestamentleg tid (Apg 21,7). Sjå rapport frå IAA her: Akko’s Magnificent Harbor from 2,300 Years Ago is Exposed on the Seabed. Sjå også tidlegare notat: Hamna i Akko / Ptolemais frå 2009.

Synagogefunn i Huqoq

Det er grave fram ein synagoge frå bysantinsk tid i Huqoq vest for Kapernaum i Galilea. Synagogen har flott mosaikk med bibelske motiv blant anna av Samson frå Domarboka. Her er eit utdrag frå pressemeldinga frå IAA, som også inneheld lenke til bilete av mosaikken: Monumental synagogue building discovered in excavations in Galilee A monumentalLes meir «Synagogefunn i Huqoq»

Beinkista til Jakob, Jesu bror?

Det har dei siste åra gått ei sak om ei beinkiste som er funne i Jerusalem. Kista har påskrifta Jakob, Josefs son, Jesu bror. Det har vore stor usemje om innskrifta. Spørsmålet er om den er autentisk. Siste ord er neppe sagt om dette, sjølv om Biblical Archaeology Society i dag har sendt ut følgjande pressemelding:Les meir «Beinkista til Jakob, Jesu bror?»

Sidkias grotte

Oppdatering: Eg har i 2019 skrive eit meir oppdatert notat om denne grotta etter sjølv å ha besøkt den. Sjå: Salomos steinbrot eller Sidkias grotte? Sidkias grotte er eit stort og gamalt steinbrot som går langt inn under Gamlebyen i Jerusalem. Inngangen ligg på utsida av bymuren, nær Damaskus-porten. Foto: Wikipedia. Ved å lesa artikkelen FindingLes meir «Sidkias grotte»

Kultfunn frå kong Davids tid

Det er gjort viktige arkeologiske funn av kultiske gjenstandar frå kong Davids tid i utgravingane i Khirbet Qeiyafa. Dette kom fram under ein presentasjon i Jerusalem i går. Khirbet Qeiyafa ligg i Ela-dalen ca 30 km sørvest for Jerusalem, eit område som er omtalt i forteljinga om David og Goliat i 1. Sam 17,2-3. Tidlegare bibelomsetjingarLes meir «Kultfunn frå kong Davids tid»

Kathisma-kyrkja

Den bysantinske kyrkja Kathisma låg ved vegen mellom Jerusalem og Betlehem, ved det som i dag heiter Hebron Road (nær Eliaklosteret). Kyrkja var bygd på 400-talet på ein stad der Maria i følgje tradisjonen sette seg og kvilte på veg til Betlehem. Kathisma (καθισμα) betyr sete.  Tradisjonen kjem frå Jakobs protevangelium. Sjå omtale av kyrkja her. Tidsskriftet «Atiqot har nåLes meir «Kathisma-kyrkja»

Afghansk geniza?

Oppdatering 03.05.2012: Les meir om funnet på The Talmud Blog. Det er visstnok funne ei samling gamle jødiske skrifter i ei hole i Afghanistan. Det blir sagt at det dreier seg om ein såkalla geniza, ein «gravstad» for jødiske heilage skrifter. Samlinga skal blant anna innehalda 1000 år gamle bibelske tekstar (avsnitt frå Jesaia). JerusalemLes meir «Afghansk geniza?»