Kristi fred

31/12/2007

Til lesarane av bloggen seier eg "takk for det gamla", og venter slik tradisjonen er til over midnatt med å ønskja godt nytt år. Men bibelteksten for denne nyårsaftan, eit vers frå Johannesevangeliet, ser først og fremst framover:

Jesus seier: Fred etterlèt eg dykk, min fred gjev eg dykk. Eg
gjev dykk ikkje fred på same måten som verda gjer det. Lat ikkje
hjartet dykkar uroast, og ver ikkje motlause!
(Joh 14,27)

Seinare i kveld skal eg på midnattsmesse og gå inn i det nye året i takk og bøn. Teksten om Kristi fred vil truleg stå i sentrum for gudstenesta.

Advertisements

4000 salmeforslag

29/12/2007

Arbeidet med ny salmebok er godt i gang som ein del av den store gudstenestereforma i Den norske kyrkja. Like før jul kom salmeforslag nr 4000 inn til utvalet som arbeider med boka. Det må vera litt av ein jobb å vurdera alle desse skikkeleg!

– Arbeidet med ny salmebok i Den norske kirke har vist at salmen som
sjanger lever i beste velgående her i landet, sier liturgikonsulent Åge
Haavik i Kirkerådet. – Det er mye større interesse for salmer enn vi
kunne ane! (les meir)


Julefeiring i kyrkja

29/12/2007

Eg har for første gong på mange år feira jul utan sjølv å vera forrettande prest på nokon gudsteneste. Men eg har sjølvsagt delteke på gudstenester i jula, både på julaftan og juledag. Det har vore flotte opplevingar.

I tillegg til den private delen med familiens eigne juletradisjonar, var juledagsgudstenesta i Bryne kyrkje høgdepunktet i feiringa mi dette året. Ei fantastisk festgudsteneste med grundig forkynning og med ei breidde av ytringsformer som gjekk frå prosesjon, røykjelse og gregoriansk musikk til tenåringar som deltok med tekstlesing, song og dans.

Det blir meldt om mykje folk i kyrkjene over heile landet (her). Jærbladet, lokalavisa her på Bryne, hadde følgjande gledelege oppslag i romjula:

Mange på Jæren gjekk i kyrkja julaftan. I Bryne kyrkje var det 200 fleire som gjekk til gudsteneste, samanlikna med i fjor. (les meir)

Det er mange som syns den norske jula blir veldig kommersialisert. Eg er blant dei. For meg er det ei viktig motvekt å la adventstida vera ei førebuingstid og ikkje ei julefeiring på forskot, og så la julefeiringa i kyrkja vera sentral i sjølve høgtida. Dette hjelper meg til å halda fokus på Han som kom og som er grunnen til all feiringa.


Ramaskrik

28/12/2007

28. desember blir markert som Dei uskuldige barna sin dag. Den kristne tradisjonen fokuserer denne dagen spesielt på historia om at Herodes den store drap barna i Betlehem for å rydda Jesus av vegen.
Bibelhistoria finn me hos evangelisten Matteus (Matt 2,16-18):

Då Herodes skjøna at vismennene hadde lurt han, vart han brennande harm. Han sende ut folk og drap alle guteborn i Betlehem og nabolaget som var to år eller yngre; dette svara til den tida han hadde fått vita av vismennene. Då vart det oppfylt, det som er tala gjennom profeten Jeremia:

Eit rop høyrest i Rama
gråt og høglydt klage:
Rakel græt over borna sine
og vil ikkje la seg trøysta.
For dei er ikkje meir.

Eg har lese at det kan ha vore om lag 20 barn som blei drepne i denne terroraksjonen. Dette er sjølvsagt eit høgst usikkert tal, men skal vera rekna ut på grunnlag av estimert folketal i Betlehem på den aktuelle tida (Gunnar Johnstad: Håndbok til Det nye testamentet, s 22).

Det er forresten frå denne bibelteksten me har uttrykket ramaskrik. Rama er eit gamalt bibelsk bynamn og sitatet som Matteus nyttar, er frå Jer 31,15.

Les meir om Dei uskuldige barna sin dag på Den katolske kyrkja si nettside.


Å kom, bli med til Davids by. Del 3

28/12/2007

Etter besøk på Hyrdemarkene (del 1) og i Fødselskyrkja (del 2) forlet me nå fortida og skal møta nokre av dei kristne palestinarane som bur i området i dag (28.12.2007). Tidlegare var Betlehem ein kristen by, nå er muslimane i fleirtal. Og dei kristne blir stadig færre. Mange reiser ut for å få eit enklare liv. Den kristne kyrkja i området prøver å motverka denne tendensen, men det er vanskeleg å gjera noko med det.

Dei fleste kristne palestinarane høyrer til den gresk-ortodokse kyrkja, men det finst fleire kyrkjesamfunn her. For oss er det naturleg å oppsøkja den evangelisk-lutherske kyrkja, og me finn igjen fram til ein drosjesjåfør og bed han køyra oss til Reformasjonskyrkja i Beit Jala.

Beit JalaHer blir me tatt godt i mot av pastor Jadallah Shihadeh, som har gode kontaktar i europeiske kyrkjer og som bl a har besøkt Bryne. Han fortel meir om den kristne delen av det palestinske folket. Dei har vore eit kristent folk sidan Paulus si tid, dei er ikkje muslimar som har blitt kristne! Vidare fortel han om den lutherske kyrkjelyden som er ein minoritet i Beit Jala med ca 500 medlemer i ein bydel med 15.000 innbyggjarar.

Me blir invitert med på gudsteneste med kyrkjelyden. Liturgi og preike er på arabisk, men me kjenner oss heime likevel. Og når dei hentar fram brød og vin, får me feira vår felles tru på at den Jesus som blei født i Betlehem, også lever i dag.

Beit Jala, interiørEtterpå inviterer presten oss inn i gjestehuset deira, Abrahams Hus. Me får høyra om visjonen: ”Det eine folket si lukke er avhengig av det andre folket si lukke.” Kyrkjelyden ønskjer å vera eit senter for kultur, samtale og forsoning, og dei arbeider for å overvinna motsetnadar og konfliktar. I denne samanhengen er dei heller ikkje redde for å knyta kontaktar med jødar og muslimar.

Turen vår rundt i Betlehem har ført oss til ein kristen kyrkjelyd i byen der Jesus blei født. Her møter me menneske som lever i ei verd full av konfliktar, og som tar Bibelens ord om forsoning på alvor. Dei har eit håp om fred på jord, og dei trur at dei som kristne har ei viktig oppgåve i å arbeida for den freden.


Nanobibelen

27/12/2007

Kor liten kan Bibelen bli? I jula har eg lese historia om at israelske forskarar ved hjelp av nanoteknologi  har forminska Det gamle testamentet og plassert det på ein chip som er mindre enn eit knappenålshovud.
Motivasjonen er nok først og fremst å skapa blest omkring denne teknologien. Og det har dei kanskje greidd? Du kan i alle høve lesa om nanobibelen fleire stadar på nettet, f eks hos BBC og i Jerusalem Post.


Å kom, bli med til Davids by. Del 2

27/12/2007

Les del 1

FødselskyrkjaJuleevangeliet fortel at gjetarane fekk ei himmelsk oppfordring til å gå inn i byen og finna det nyfødde barnet. Me følgjer i gjetarane sine spor, og finn ein drosje som kan frakta oss vidare inn til sentrum av Davids by, til Fødselskyrkja.

Sjåføren køyrer oss heilt inn på Krubbeplassen og stansar framfor den store bygningen. Fødselskyrkja er ei svært gamal kyrkje, den har røter tilbake til keisar Konstantin si tid på 300-talet. Her har det vore eit samanhengande gudstenesteliv i snart 1700 år! Og tradisjonane om staden går enda lenger tilbake. Det er fleire skriftlege kjelder som syner at Jesu fødestad var kjent blant dei kristne i dei første hundreåra, og det var dei lokale kristne som peika ut staden då bygginga av den første Fødselskyrkja starta i 326.

Konstantins kyrkje blei øydelagt på 500-talet, og keisar Justinian bygde då ei ny og større kyrkje. I hovudsak er det faktisk denne kyrkja som står her ennå. Interiøret er rett nok sterkt prega av korsfarartida på 1100-talet. Og muslimar fjerna på 1500-talet marmoren som dekte kyrkja, og brukte den på Tempelplassen i Jerusalem.

Men kyrkja har utruleg nok blitt spart for meir omfattande herjingar i urolege tider, for eksempel i 614 då persarane øydela mykje i denne delen av det bysantinske riket.

Mange kyrkjer blei brent, men Fødselskyrkja blei ståande. Grunnen skal vera at den persiske hæren her møtte eit stort mosaikkbilete av tre menn med gull, røykjelse og myrra, – og dei hadde persiske klede på seg! I respekt for dette møtet med vise menn frå sin eigen kultur, sparte dei kyrkja.

Fødselskyrkja har verkeleg bevart preget av å vera ein heilagdom. Sjølv om det til tider kan vera mange menneske her, opplever me at roen senker seg. Og me blir uvilkårleg dregne mot trappa ned til grotta under hovudaltaret.

Stjerna

Fødselsgrotta er ein stad for undring og tilbeding, og svært mange som kjem hit, endar opp med å knela ned ved sølvstjerna som markerer Jesu fødestad. Me òg knelar ned, og me les innskrifta på stjerna: Hic de Virgine Maria Jesus Christus natus est (her blei Jesus Kristus født av jomfru Maria).

Besøket i Fødselsgrotta er eit høgdepunkt på turen rundt i Betlehem. Dette er ein fantastisk stad å koma! Sjølv om me har lese juleevangeliet tidlegare på dagen, tar me på nytt fram nytestamentet og les: ”Og medan dei var der, kom tida då ho skulle føda, og ho fekk son sin, den førstefødde; ho sveipte han og la han i ei krubbe, for dei fann ikkje husrom nokon stad.”

Og etterpå fell det naturleg å syngja Brorson sin julesalme:

Mitt hjerte alltid vanker i Jesu føderom,
der samles mine tanker som i sin hovedsum.
Der er min lengsel hjemme,
der har min tro sin skatt;
jeg kan deg aldri glemme, velsignet julenatt!

Men verda er full av paradoks. Midt i dette heilage rommet blir me minna om sølvstjerna si spesielle historie. Den blei først plassert her av katolikkane i 1717. Den gresk-ortodokse kyrkja fjerna den i 1847, men blei seks år seinare tvunge til å setja den på plass igjen av det tyrkiske (muslimske) styret.

Og denne ”stjernekrigen” var faktisk ei medverkande årsak til Krimkrigen (1853-1856) mellom Russland på den eine sida og England, Tyrkia og Frankrike på den andre sida. I dag er det den gresk-ortodokse kyrkja som har ansvar for grotta, og det verkar ikkje som om dei har nokon problem med å ha sølvstjerna her.

Les del 3


%d bloggarar likar dette: