Tilbakeblikk

31/12/2005

Eit tilbakeblikk på året som har gått vil vel vera på sin plass her på bloggen i dag. Nokon fullstendig årsmelding har eg ikkje tenkt å prestera. Men nokre tankar vil eg gjerne dela.

Prestetenesta

Kva gjer eigentleg ein prest? Det er eit spørsmål eg får ein gong iblant. Av og til er eg klar og har eit fornuftig svar parat. Andre gonger veit eg ikkje kva eg skal seia eller kor eg skal begynna. I dag er det eg sjølv som stiller spørsmålet: Kva er det eigentleg eg gjer når eg er prest?

Hovudoppgåva er å forkynna det kristne budskapet om Jesus gjennom "å forvalta Ord og sakrament". Men kva vil det seia i praksis? Vel, for det første: Ingen dagar er like. Det har dei heller ikkje vore dette året. Dagane er som oftast fylte med mange ulike oppgåver. Det dreier seg sjølvsagt om førebuing og leiing av gudstenester, gravferd og vigslar. Men også om samtalar med menneske i mange ulike livssituasjonar, om forkynning og undervisning, om planleggings- og samarbeidsmøte med andre kyrkjeleg tilsette og frivillige medarbeidarar og mykje meir. For det andre: Midt i alt dette er viktig å sjølv skaffa seg påfyll og inspirasjon gjennom å setja av tid til studium og personleg fornying. For det tredje: Eg treff utruleg mange menneske gjennom prestetenesta. Flotte og interessante menneske. Det er faktisk aldri kjedeleg å vera prest!

Er det mykje å gjera? Har du nokon gong fri? Slike spørsmål får eg også. Eg pleier å svara at periodevis kan det vera ganske travelt. Heldigvis er det også rolegare periodar. Det er forresten mange yrker som er krevjande, så dette er jo ikkje noko spesielt for mi yrkesgruppe. Samtidig må eg seia at me prestar gjennom dei siste åra har fått mykje betre fritidsordningar som sikrar oss fridagar og frihelger, i tillegg til at me sjølvsagt har den same ferien som alle andre.

Familielivet og fritida

Eg har ikkje tenkt å gjera dette til noko veldig privat, så her tar eg bare med det heilt sentrale:  Mine næraste er kona mi, Inger (som er tekstilkunstnar og kulturskulelærar), og våre fire ungdomar; to vaksne ungdomar som har flytta ut som studentar og to vaksne ungdomar som bur heime og går på vidaregåande skule. Året 2005 har innehalde mange gode fellesopplevingar, og me har det bra saman, sjølv om me også finn på litt av kvart kvar for oss (den som har fulgt familien på bloggen veit f eks at Inger har sykla Nordkapp-Lindesnes åleine i år og at eg har vore på diverse turar til sydlege breiddegradar).

Eit høgdepunkt i sommar var ferien på Solgården i Spania, der eg var saman med våre to yngste ungdomar. Me hadde 14 herlege dagar med mykje sol og varme og gode opplevingar, saman med mange flotte menneske. Eg var leiar for opplegget som var ein feriereise for familiar og vaksne i alle aldrar, arrangert av Fokus Reiser.

To andre interessar som eg har dyrka i året som ligg bak, må òg nemnast: Eg trivst svært godt når eg kjem meg opp i fjellet i Ryfylkeheiane, og eg trivst også svært godt når eg set meg ned med ei god bok. 

Fagleg interesse kombinert med reiseliv

Dei siste åra har eg blitt meir og meir interessert i det eg her på bloggen har kategorisert som Bibelsk arkeologi, historie og geografi. Det dreier seg først og fremst og den nytestamentlege delen av Bibelen. Eg syns det er viktig at den kristne trua er ein historisk religion, først og fremst ved at Gud konkret kom inn i vår historie og geografi. Det betyr òg at eg aldri blir ferdig med å søkja kunnskap om Jesu kome og om den tida og det samfunnet han kom inn i. Det nye testamentet er rett og slett ei utruleg interessant bok! Men denne interessen har også ført til ein generell interesse for dagens folk og situasjon i Israel og dei palestinske områda. Spesielt har eg eit engasjement for dei som trur på Jesus i Det Heilage Landet i dag! Dei er ikkje mange, men treng vår støtte. Dette gjer at eg har eit engasjement for Den Norske Israelsmisjon sitt arbeid.

I 2005 har denne interessen ført meg til Israel/dei palestinske områda og til Tyrkia. I april hadde eg permisjon og budde tre veker i Jerusalem mens eg deltok på studieprogrammet "Pastoral Erfaringsutveksling". Eg har skrive nokre artiklar frå denne perioden her på bloggen. Og så har eg vore to turar til Tyrkia på besøk til bibelhistorisk og kyrkjehistorisk interessante stadar. Først i mai/juni på rekognosering og så i oktober då eg var ein av reiseleiarane på ein tematur med deltakarar frå menighetane her i prestegjeldet. Eg har òg skrive ein del frå desse turane her på bloggen. Den som leiter, vil nok finna dette stoffet.

Takk for det gamle …

Då står det bare att å seia "Takk for deg gamle …" til lesarane av bloggen. Eg held meg til tradisjonen og ventar til i morgon med å seia "Godt nytt år"!


500-tals bilete av Jesus?

29/12/2005

Jesus_goto Discovery Channel fortel om eit interessant arkeologisk funn som truleg viser eit bilete av Jesus. Arkeologar som arbeider i Tiberias har funne eit blysegl med diameter 2 cm med bilete på den eine sida og eit kors på den andre sida. Seglet er frå 500-talet og er blant dei eldste funna av kunst med kristen symbolikk.

"It is around this time that various images that later became popular in Christianity began to be depicted, such as Maria Theotocus — the Virgin Mary holding the baby Jesus — which appears on both seals and coins throughout the empire," uttaler utgravingsledar Yizhar Hirschfeld, professor i arkeologi ved The Hebrew University of Jerusalem.

Les Discovery News’ artikkel om funnet her. Eg fann artikkelen pga ein omtale på bloggen PaleoJudaica.com


Ingen tam løve!

27/12/2005

Det eneste som skuffer med den nye Narnia-filmen, er at den ikke varer lenger” skriv Stavanger Aftenblad i omtalen Alt stemmer i Narnias rike og gir filmen ein seksar!

Legenden om Narnia var ein akkurat så fascinerande film som eg hadde håpt og trudd den skulle vera. Eg har alltid likt bøkene og det var ei fin oppleving å sjå filmen i dag. Dei ulike dyra og fantasivesena var imponerande animerte; spesielt har eg sansen for for dei to beverne (men bevares: Aslan er jo bare stor!). Dei fire unge skuespelarane gjorde ein sterk innsats. Filmen er prega av ein god humor. Og sist, men ikkje minst er jo sjølve historia flott.

Dette er fantasi på sitt beste. Samtidig som det ikkje er tvil om at bibelhistoria er med og dannar bakgrunnen for innhaldet. Det kjem fram på fleire plan, f eks når det gjeld Edmund sitt svik og det at han blir tilgitt, og i Aslans offerdød og oppstode. Aslans makt til å gripe inn kjem òg tydeleg fram, og han er slett ingen tam løve!”

Oppdatert


Deilig er jorden!

26/12/2005

For mange er Deilig er jorden julesongen over alle julesongar. Me høyrer den og syng den i mange samanhengar nå i jula.

Ein periode då eg var tenåring lot eg vera å syngja denne songen i protest. Eg syntest den var totalt urealistisk og gjenspeila ikkje mi oppfatning av verda i det heile! Eg har slutta å tenkja slik. Men framleis møter eg folk som har problem med songen. Dei oppfattar den for idyllisk: Jorda er deilig, Guds himmel er prektig, og vegen mellom jorda og himmelen går ”gjennom de fagre riker”.

Men verda er jo ikkje slik ….?

Verda var heller ikkje idyllisk då den danske Bernhard Severin Ingemann skreiv teksten i 1850. Sjølv hadde han smertelege erfaringar med sjukdom og død i sin eigen familie. Og i 1850 raste treårskrigen (1848-1850) mellom mellom Danmark og Tyskland. Ingemann var sjølvsagt fortvila over det han såg av smerte og liding rundt seg.

Det som gjer jorda deilig, er ikkje det me menneske har gjort den til! Men det har kome eit budskap til oss, midt i nøden på jorda, eit budskap om Guds frelse. Engelen sa: ”Ver ikkje redde! Sjå, eg kjem til dykk med bod om ei stor glede, ei glede for heile folket. I dag er det født dykk ein frelsar i Davids by. Han er Messias, Herren. Og det skal de ha til teikn: De skal finna eit barn som er sveipt og ligg i ei krubbe.”

Me kan altså seia at julebudskapet er så sterkt at det forandrar verda. Jesu kome til oss gjer at livet kan levast ut frå eit nytt perspektiv: Det fullkomne Guds Rike er opna for oss ufullkomne menneske. Me kan ta imot det i tru.

Eg las forresten ein gong at me også kan sjå på Deilig er jorden som ein protestsong, ein song full av protest mot øydelegginga av Guds fullkomne skaparverk. Det er ein protest me aldri skal gløyma!

Biskop Per Lønning sa ein gong i ei preike: Når kristne syng ”Deilig er jorden, prektig er Guds himmel”, er det ikkje fordi dei ser mindre av virkeligheten enn andre folk, det er fordi dei ser meir!

Deilig er jorden, prektig er Guds himmel, skjønn er sjelenes pilgrimsgang! Gjennom de fagre riker på jorden går vi til Paradis med sang.

Tider skal komme, tider skal henrulle, slekt skal følge slekters gang; aldri forstummer tonen fra himlen i sjelens glade pilgrimssang.

Englene sang den, først for markens hyrder; skjønt fra sjel til sjel det lød: Fred over jorden, menneske fryd deg! Oss er en evig frelser født!


Salmekonkurranse

26/12/2005

Nynorsk kultursentrum ønskjer nå å få fram nyskrivne salmar til dåp, konfirmasjon og bryllup, og dei inviterer derfor til ein stor salmekonkurranse. Eit interessant initiativ, syns eg.

"Vi håpar at ein slik konkurranse kan vere med på å få fram fleire nye gode nynorske salmar og salmediktarar", seier informasjonsleiar Gaute Øvereng.

Eg veit at fleire av dei som les bloggen min, er gode skribentar. Eg håper dei som har evner, overskot og ikkje minst nådegåve til dette, blir med i konkurransen! Kanskje blir du representert i neste utgåve av salmeboka? Les meir om konkurransen her.

Elles vil eg òg nemna at Den norske kyrkja, etter initiativ frå Ungdommens kirkemøte, har sett igang ein omfattande prosess med gudstenestefornying. Les meir på nettsida Møtestedet.


Julebudskapet fascinerer

24/12/2005

Julens budskap har hatt en forunderlig evne til å fascinere mennesker gjennom 2000 år. Historien, dramatikken og mystikken gjør sitt. Men også kjernen – den innerste hemmeligheten i den usle stallen berører oss. Det nyfødte, det håpefulle. Barnet som bærer i seg forsoninga, troen, kjærligheten og dette nærmest mystisk forlokkende budskapet om et evig liv. I all enkelhet for den som vil lytte, la seg fascinere, og våger å tro.

Slik skreiv Stavanger Aftenblad i ein leiarartikkel julaftan 2002, og eg vil bare leggja til eit “Amen”. Eg har tatt vare på desse orda frå avisa fordi eg syns dei på ein flott måte uttrykker kor sterkt Jesu fødsel i Betlehem berører oss som lever i vår tid og vår del av verda.


Jesu føderom

24/12/2005

Img_6184_stjerna_i_fdselsgrotta_i_2 Eg har vore i Betlehem fleire gonger. Det som er viktigast for meg når eg er i byen, er besøk i den gamle Fødselskyrkja og kontakt med dei kristne palestinarane som bur der i dag.

Fødselskyrkja er bygd på det som truleg var Jesu fødestad. Den eldste kyrkja på staden blei vigsla 31. mai 339. Altaret blei bygd rett over grotta som var kjent som Jesu fødestad blant dei lokale kristne. Denne kyrkja blei seinare øydelagt, men det er restar av den som er bygd inn i dagens kyrkje, som er frå 500-talet. Sidan har faktisk kyrkja fått stå, og her har det vore kristent gudstenesteliv i alle dei hundreåra som har gått sidan.

Biletet er frå Fødselsgrotta under kyrkja. Biletet viser den store sølvstjerna som er felt ned i golvet under eit altar i grotta og som skal minna oss om Jesu fødsel.

Mitt hjerte alltid vanker i Jesu føderom, der samles mine tanker som i sin hovedsum. Der er min lengsel hjemme, der har min tro sin skatt; jeg kan deg aldri glemme, velsignet julenatt!

Fødselskyrkja har ei heilt spesiell betydning for meg. Det er flott å vera der. Nå for tida er det dessverre få som får sjangs til å koma til Betlehem, pga den urolege politiske situasjonen i området. Dei siste gongene eg har vore der, har eg vore nesten åleine. Det kan sjølvsagt vera fint, stille og roleg. Men i denne samanhengen er det negativt, fordi det er så mange over heile verda som gjerne ville reist dit, og fordi dei kristne i byen svært gjerne vil ta imot pilegrimar og turistar.

Eg har tidlegare skrive om Fødselskyrkja og om besøk hos kristne i byen i vår tid i artikkelen Kristne palestinarar i Betlehem, ein meir dagboksprega artikkel frå eit besøk i byen i april i år.

Når eg skriv dette, er det tidleg på dagen på julaftan. Eg skal i dag feira Jesu fødsel både i kyrkja der eg er prest og heime saman med familien min. Det er ein spesiell dag, med fokus på det sentrale at Gud kom inn i verda gjennom Jesus. Det er viktig å huska på at dette budskapet er for alle, både for dei som opplever julehøgtida som ein fest og for dei som strevar med livet på slike høgtidsdagar.

Finn fram juleevangeliet i Bibelen din eller på www.bibelen.no som gir oss den siste omsetjinga, både på bokmål og nynorsk. Teksten står i Lukasevangeliet, kapittel 2. Her tar eg med det sentrale verset der me får høyra engelen sitt bodskap til gjetarane utanfor Betlehem: «Ver ikkje redde! Sjå, eg kjem til dykk med bod om ei stor glede, ei glede for heile folket. I dag er det fødd dykk ein frelsar i Davids by. Han er Messias, Herren. Og det skal de ha til teikn: De skal finna eit barn som er sveipt og ligg i ei krubbe.»

Oppdatering 2. juledag: I år har det faktisk for første gong på fleire år vore mange som har reist til Betlehem i jula! Det er bra! Både for dei som får oppleva dette, og for den palestinske befolkninga som treng inntektene frå tilreisande pilegrimar og turistar. Det er Dagbladet som fortel om julefeiringa i Betlehem i artikkelen Julefred over Betlehem.


%d bloggarar likar dette: