Garborg: Om pengar

Kongen siterte frå Garborgteksten Om pengar i nyttårstalen sin i går kveld (31.12.2009). Her i Time kommune, Arne Garborg sin heimstad, blir sjølvsagt dette lagt merke til og sett pris på.

Dette er dermed eit høve til å henta fram denne teksten, som eg første gong møtte i litteraturhistoria eg hadde på gymnaset. Eg har alltid sidan tenkt at Garborg her fekk fram noko grunnleggjande om at det viktigaste i livet ikkje kan kjøpast for pengar. Er det forresten nokon som veit kva samanheng eller i kva bok Garborg skreiv dette? (Oppdatering: Til dette spørsmålet, les kommentarfeltet under).

Om pengar

Pengar har ikkje nokon verd i seg sjølve. Du kan ikkje ete dei, ikkje drikke dei, ikkje kle deg med dei. Du kunne ha lomma full av pengar, og svelte, tyrste, fryse i hel – om det ikkje var mat og drikke og klede å få.

Pengar er langt ifrå det største gode, ikkje det nest største heller. Men dei er eit stort gode for dei som brukar dei vitug.

For pengar kan ein få alt, heiter det. – Nei, ein kan ikkje det.

Ein kan kjøpa seg mat, men ikkje mathug,
dropar, men ikkje helse,
mjuke senger, men ikkje svevn,
lærdom, men ikkje vit,
stas, men ikkje venleik,
glans, men ikkje hyggje,
moro, men ikkje glede,
kameratar, men ikkje truskap,
gråe hår, men ikkje ære,
rolege dagar, men ikkje fred.

Skalet av alle ting kan ein få for pengar. Men ikkje kjernen; den er ikkje for pengar fal.

Etter å ha sitert delar av dette, konkluderte kongen slik:

– Kanskje har vi vært flinkere til å telle våre penger, enn vi har vært til å telle våre dager. Klarer vi ikke å hanskes bedre med ubalansen i klodens klima, vil vi stå overfor svært alvorlige konsekvenser. (Les meir)

Slik fekk kongen med utgangspunkt i Garborgsitatet sagt noko viktig både om dagsaktuelle utfordringar og om det evige perspektivet på livet. Den som kjenner sin Bibel, høyrer at kongen her har bøna frå Salme 90 i tankane:

Lær oss å telja våre dagar,
så vi kan få visdom i hjarta!

(Sal 90,12)

6 svar til Garborg: Om pengar

  1. Heidi seier:

    Klokt sagt av Garborg, kongen og deg. :-)Og viktige tankar å gå inn i eit nytt år med.

  2. Per Halse seier:

    Orda om pengane er eit godt døme på at det før i tida vart laga kvalitetstekster til nye skulebøker. Stykket du siterer er rett og slett ei leseboktekst, og eg meiner at ho fyrst vart prenta i ei av Andreas Austlid sine bøker i byrjinga av 1900-talet.

  3. Arne seier:

    Hei Per. Du har rett. Eg har sjølv nyleg funne teksten i opphavleg form og med ei tilvising til Austlids lesebok frå 1903, i eit programark for ein Garborgkveld me hadde her på Jæren ved jubileet i 2001. Men eg var ikkje klar over at Garborg skreiv teksten for denne leseboka. Interessant!

  4. […] Garborg: Om pengar (2010) […]

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: