Paulus si opningshelsing

Den mest brukte gudstenesteliturgien i Den norske kyrkja begynner med at presten helsar forsamlinga med nåde og fred frå Gud. Dette blir sagt med ord som er henta rett frå Bibelen.

Me er inne i eit Paulusår, og eg markerer det her på bloggen med eit kjent sitat kvar månad, eitt frå kvart av dei tretten Paulusbreva i NT.

Eg har nå kome til Efesarbrevet, og sitatet denne månaden er Paulus si brevopning som inneheld den gamle helsinga som lyder søndag etter søndag i kyrkjene:

Paulus, etter Guds vilje Kristi Jesu apostel, helsar dei heilage i Efesos, dei truande i Kristus Jesus: Nåde vere med dykk og fred frå Gud, vår Far, og Herren Jesus Kristus! (Ef 1,2)

Paulus begynner brevet med å presentera seg sjølv, seier deretter kven brevet er retta til, og helsar så mottakarane med Guds nåde og fred.

Det er interessant å merka seg at dei nytestamentlege breva kombinerer ei gresk-romersk brevform og ei orientalsk brevform som jødane stort sett nytta. Gjennom dette blir det danna ei nytestamentleg, kristen brevform.

Eg siterer frå Håndbok til Det nye testamentet (Luther forlag 2007):

Brevskikken i den gresk-romerske verden følger et nokså fast mønster: A. Brevet innledes med et såkalt preskript som omfatter avsender, hilsen og adressat. B. Deretter følger brevets hoveddel, gjerne kalt brevkorpus. C. Avslutning med hilsen og ønske(r).

Vi har i NT tre eksempler på hvordan et slikt gresk-romersk brev har sett ut: Apg 15,23-29 (brevet som meddeler vedtaket fra apostelmøtet i Jerusalem); Apg 23,26 og overskriften i Jak 1,1.

Jødene fulgte i sine brev den orientalske innledningsformen, som etter navnet på avsender og mottaker hadde et religiøst fredsønske. Brevåpningsformelen ser der slik ut: N.N. til N.N. Fred være med deg! (eller lignende).

De nytestamentlige brevene følger i store trekk konvensjonelle mønstre, i en blanding av gresk-romersk og orientalsk-jødisk brevskikk, men modifiserer dem likevel slik at vi får en kristen brevform. Hvis vi forenkler overskriftene i Paulus’ brev, vil vi lett se at den følger gammel brevskikk, men på kristent vis:

“Paulus, Jesu Kristi tjener, hilser alle dere i Roma, dere Guds elskede som er kalt til å være hellige: Nåde være med dere og fred fra Gud, vår Far, og Herren Jesus Kristus!” (Rom 1,1-7). Enda tydeligere blir den kristne formen når en legger merke til alle innskuddene som det ligger apostelen på hjertet å få tatt med, jf igjen Romerbrevet som har et usedvanlig langt preskript (7 vers)., der Paulus i kortform presenterer seg selv og sitt evangelium. Etter preskriptet og før brevkopus følger dessuten i de fleste Paulus’ brev et annet fast ledd med takk til Gudfor menigheten, jf for eksempel takksigelsen i Rom 1,8-15.

Det høyrer med til historia at dei to orda som identifiserer mottakarane av brevet (“i Efesos”) manglar i dei eldste handskrifta. Det er heller ingenting i brevet som tyder på at brevet er skrive akkurat til forsamlinga i Efesos. Dei fleste Paulusbreva er ganske sterkt knytt til den forsamlinga dei er sendte til. Det er vanleg å tru at brevet eigentleg har vore eit rundskriv til ulike forsamlingar i Lilleasia. Då Paulusbreva etterkvart blei samla i det andre hundreåret, blei kanskje orda “i Efesos” lagt til fordi ein nytta det eksemplaret av brevet som var kjent frå denne viktige byen.

Tidlegare sitat:

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: