Ein tur ned Wadi Qelt

14/11/2018
IMG_6698

Wadi Qelt med St Georgsklosteret. Foto: Arne Berge 2018

Ein av planane for haustferien i Israel og dei palestinske områda, var å gå ned Wadi Qelt til St. Georgsklosteret. Det blei ein flott tur. I løpet av dagen blei turen også utvida slik at Inger og eg gjekk vidare ned til Jeriko, og fekk oss ein ettermiddag i sentrum av den palestinske byen.

Den tronge dalen med det gamle gresk-ortodokse klosteret blir knytt til fleire bibeltekster, for eksempel forteljinga om den miskunnsame samaritanen. Jesu likning handlar jo om ein mann som var på veg frå Jerusalem til Jeriko og som fall i hendene på røvarar (Luk 10,30 ff). Det er heller ikkje unaturleg å sjå for seg Wadi Qelt som bakgrunn for desse orda i Salme 23:

Om eg så går i dødsskuggens dal,
er eg ikkje redd for noko vondt.
For du er med meg.
Din kjepp og din stav,
dei trøystar meg. (Salme 23,4)

Me var ein del dagar i Jerusalem, og éin av desse dagane brukte me til dagsturen til Wadi Qelt. Me tok buss frå Jerusalem ned mot Dødehavet og gjekk av i krysset der vegen går inn til Mizpe Yeriho.

Foto: Arne Berge 2018

Herfrå gjekk me på sidevegen ned mot Wadi Qelt. Me hadde følge med eit polsk par som hadde same planar som oss. Det var dei som som gav oss det som burde vore ein opplagt tanke, at det både var lettare og meir interessant å gå vidare ned til Jeriko etter klosterbesøket, enn å gå tilbake (og i motbakke) til dette vegkrysset. Ikkje minst sidan gradestokken viste 30 gradar.

Me følgde vegen til den første plassen me kunne sjå klosteret. Her er det plassert eit stort kors. Så gjekk me vidare på åsryggen til eit flott utsiktspunkt. Her såg me klosteret frå denne vinkelen:

IMG_6711

St Georgsklosteret. Foto: Arne Berge 2018

Frå dette utsiktspunktet gjekk me ned igjen til vegen der det er parkeringsplass og sti vidare ned til klosteret. «Stien» var eigentleg ein bratt og smal veg med fast dekke. Det var stadig trafikk med esel fram og tilbake. Ein stad arbeidde ein svartkledd munk saman med nokre arbeidsfolk med å bygga ein mur, – og dei hadde ein liten traktor til disposisjon. Elles var dette eit område for folk som gjekk til fots. Som oss.

Klosteret er ope for gjestar nokre timar kvar føremiddag. Men dessverre var det mange låste dører då me var der. Eg skulle for eksempel gjerne fått sett kyrkja til desse munkane! Dermed er det som sit igjen hos meg som det mest spesielle ved klosteret, den heilt utrulege plasseringa i den tronge ørkendalen. Rett skal vera rett, me fekk koma inn i grotta som ein gamal tradisjon knyter til profeten Elia. Denne tradisjonen seier at det var her Elia var då Gud sende ramnar som gav han mat, sjølv om bibelteksten seier at dette skjedde ved ein bekk aust for Jordan (1 Kong 17,2-6). Wadi Qelt ligg vest for Jordan.

Etter besøket i klosteret gjekk me tilbake til parkeringsplassen ved vegen. Her blei det litt handel som eigentleg var heilt unødvendig, før me gjekk vidare nedover vegen mot Jeriko. Dette stykket var vegen i vesentleg dårlegare forfatning. Den var ikkje lenger vedlikehalden og dimensjonert for turistbussar. Handelen på parkeringsplassen bestod i nypressa og nydeleg granateplesaft og eit kvitt tørkle til hovudet mitt. Palestinarane som dreiv handel der, meinte det var heilt uhaldbart at eg skulle gå vidare med ein heilt vanleg caps.

Som du forstår, valde me ein enkel variant av turen ned Wadi Qelt, i og med at me følgte vegen ned dalen. Ein stad mellom klosteret og Jeriko blei me til og med innhenta av ein bil. Sjåføren stoppa og spurte om alt var ok med oss. Det var det. Men spørsmålet sette me stor pris på, der me var ute og gjekk i ørkenen.

Det er også mogleg å gå på sti gjennom denne dalen. På det neste bildet ser me tydeleg koss stien følgjer den bratte fjellsida. Det ville vera ein meir krevjande tur som måtte vera betre planlagt. Det får bli til ein annan gong!

Wadi Qelt. Foto: Arne Berge 2018

Her har me kome til ein stad med god utsikt over Jeriko nede i Jordandalen. Jeriko er eigentleg ein stor oase, og derfor ein grøn by midt i ørkenen. Byen ligg 250 muh og er den lågastliggjande byen i verda.

IMG_8951

På veg ned mot Jeriko. Foto: Inger Bakke Berge 2018

Etter ei tid kom me ned i bebyggelsen. Det var framleis tidleg på ettermiddagen, og me såg ingen grunn til å ta raskaste veg tilbake til Jerusalem. Me gjekk derfor inn i sentrum av byen. «Velkomen til Jeriko!» var det mange smilande menneske som sa til oss. Etter kafebesøk og nokre kilometers trasking i bygater, tok me taxi til Almog Junction. Der gjekk det ikkje mange minutt før det kom ein buss som kunne frakta oss tilbake til Jerusalem, 1000 høgdemeter opp frå Jordandalen.

Les meir om klosteret her.

Advertisements

Den blinde ved Jeriko

25/01/2014

Notat til søndagens tekst: Lukas 18,35-43

Då Jesus nærma seg Jeriko, sat det ein blind mann ved vegen og tigga. Mannen høyrde at det var mykje folk på vegen, og spurde kva som stod på. Dei svara: «Det er Jesus frå Nasaret som kjem forbi.» Då ropa han: «Jesus, du Davids son, miskunna deg over meg!» Dei som gjekk føre, tala hardt til han og bad han teia, men han ropa berre endå høgare: «Du Davids son, miskunna deg over meg!» Jesus stansa og bad dei leia den blinde til han. Og då han kom nærare, spurde Jesus han: «Kva vil du eg skal gjera for deg?» «Herre, lat meg få synet att!» svara han. Jesus sa til han: «Du skal bli sjåande! Trua di har frelst deg.» Straks kunne han sjå, og han gav seg i følgje med Jesus og lova Gud. Og alt folket som såg det, prisa Gud.

Teksten har parallellar i Matt 20,29-34 og Mark 10,46-52. Matteus fortel at det er to blinde menn. Markus fortel at den blinde heiter Bartimeus. Både Matt og Mark fortel at dei/den blinde sat ved vegen der Jesus gjekk ut frå byen, mens Lukas let dette skje mens Jesus var på veg inn i byen.

Kenneth E. Bailey peiker i boka Jesus Through Middle Eastern Eyes (s 170) på at tekstavsnittet 18,35 – 19,11 utgjer ei naturleg eining med Jesu besøk i Jeriko som geografisk ramme. Kapittel-inndelinga er mykje yngre enn grunnteksten. Bailey let så Fork 4,1 vera bakgrunn for refleksjon om dette tekstavsnittet. I den første delen (18,35-43) helbredar Jesus ein undertrykt tiggar. I den andre delen (19,1-11) viser Jesus kjærleik til ein undertrykkjar.

Igjen såg eg alle dei undertrykte,
dei som lid urett under sola.
Sjå, tårene rann på dei undertrykte,
og det var ingen som trøysta dei.
Handa til undertrykkjarane slo dei,
og det var ingen som trøysta dei. (Fork 4,1)

Bailey strukturerer tekstavsnittet vårt slik: Tekstavsnittet har ei innleiing (v 35) og ein konklusjon (v 43b). Mellom desse blir tiggaren først involvert i ein dialog med folket (v 36-39) og så med Jesus (v 40-43a).

Bailey peiker vidare på ein kristologisk progresjon i teksten:

  • Folket: Jesus frå Nasaret (v 37)
  • Tiggaren: Jesus, du Davids son (v 38)
  • Tiggaren: Du Davids son (v 39)
  • Tiggaren: Herre (v 41)
  • Folket: Lovprising av Gud – for å ha helbreda tiggaren (v 43)

Jesus, du Davids Son, miskunna deg over meg

Den blinde sitt rop til Jesus inneheld både ei viktig messiansk utsegn og den bøna som sidan har blitt kjent som Jesusbøna og som det liturgiske ropet Kriste eleison.

Tanken på Messias som Davids son, går tilbake til Natanløftet i 2. Sam 7. Dette var ein viktig del av Messiasforventninga på Jesu tid, jfr Matt 22,42 og Mark 12,35. Det var viktig for dei Jesustruande jødane i det første hundreåret å presentera Jesus som Davids son, jfr  Matt 1,1. Dette er også eit poeng i barndomsforteljingane hos Lukas, jfr Luk 1,27; 1,32 og 2,4. Begge dei to ættetavlene til Jesus fører slekta hans (via ulike greiner av Davidsætta) tilbake til kong David (Matt 1,6 og Luk 3,31).

Kva vil du eg skal gjera for deg?

Olav Skjevesland peiker på korleis dette spørsmålet viser oss Jesu respektfulle haldning i møte med tiggaren. Han skriv at det ligg minst to viktige poeng i spørjemåten. ”(1) Jesus vil, av respekt for mannen, at han selv, uten intervenerende overstyring, får uttrykke sitt ønske. (2) Jesus vil gi mannen mulighet til å uttrykke sin tro. Mannen tiltaler da Jesus som Herre / kyrie.” (…) Respektfullt går Jesus inn i en menneskeskjebne. Han utløser tro, helbredelse og lovprisning. Og trolig også etterfølgelse!” (Skjevesland: Den gode jord. Verbum 2013. Side 72 ff)

Alt folket

Teksten konkluderer med at alt folket som såg underet, prisa Gud. Jesu verksemd skjedde i ein jødisk kontekst. Det er derfor naturleg å tenkja seg at ”alt folket” (gresk: pas ho laos, hebraisk: kol ha’am) vil seia det jødiske folket og at det i fleire samanhengar var stor oppslutnad om Jesus blant vanlege folk, jfr ”ei glede for heile folket” (Luk 2,10). Men me skal ikkje sjå bort frå at Jesus raskt også gjorde seg upopulær blant mange i Jeriko ved at han tok inn hos ein av undertrykkjarane (Sakkeus).

Til preika

Jesus kan hjelpa oss når me er i naud. Han er Den gode. Han er Den som har makt til å gjera under. Han er Herren, vår lege (jfr 2. Mos 15,26). Men korleis forkynna dette på ein rett og sann måte, når det som gir oss håp, også gir grunn til smerte for mange menneske? Forkynning over Jesu under bør også ha med eit sjelesørgerisk sikte som tar med opplevinga til dei mange som ropar og ber om hjelp. Det er mange som lid, anten på grunn av fattigdom eller helseproblem eller andre ting, og som ikkje opplever at dei får så direkte og konkret hjelp av Jesus.

Slik er det i Bibelen òg. Ikkje alle blinde og fattige i Jeriko eller Jerusalem fekk hjelp. Éin tråd å ta tak i, kan vera evangelisten Johannes si vektlegging av Jesu under som teikn. Dette kan vera eit nyttig perspektiv sjølv om me denne søndagen forkynner over ein synoptisk tekst. Me kan blant anna peika på at Jesus viste oss noko om himmelen då han gav Bartimeus synet. Jesus viste Bartimeus og heile Jeriko (og oss!) korleis Bartimeus ein dag skal få ein heilt ny kropp (med nye auge) i det evige livet hos Gud. Då skal alt vera i orden. Derfor kan trua på Jesus gje oss håp, både for dette livet og for det evige livet.

Dette notatet er skrive for Den Norske Israelsmisjon sin preikeverkstad (4. søndag i openberringstida 2014), og er her på bloggen gjengitt i ein lett bearbeidd versjon.


Jeriko 10.000 år, del 2

09/11/2010

Jerikos 10.000-års byjubileum er sjølvsagt viktig med tanke på å få fleire turistar til byen, som er godt kjent frå ulike tekstar i Bibelen.

Jeriko starta markeringa av jubileet 10.10.10 (sjå her).

Her er eit utdrag frå ein artikkel i The Christian Century som skriv om korleis palestinarane satsar i samband med jubileet.

World’s «lowest city» Jericho celebrates 10,000 years

Jericho, made famous in the Bible and one the earth’s lowest and oldest inhabited cities, has begun a year-long celebration of its 10 000th anniversary.

(…)

The Palestinian Ministry of Tourism said it hoped to «solidify» Jericho as a key tourism destination by building on the city’s «ancient history, culture, religious heritage and unique geography».

(…)

The Palestinian ministry says it is working in conjunction with the private sector and donors on the three-year «Jericho 10 000» project to develop the tourism infrastructure in Jericho and the Jordan Valley. Projects range from site restorations and developing new themed routes that would combine spiritual, cultural and nature activities.

(…)

Archaeologists have uncovered evidence of 20 consecutive settlements in Jericho, the first dating back to 9000 BC. They have also found urban fortifications dating back to 7000 BC. Archaeological remains in the area also include the winter palace of King Herod, who ruled in the area at the time of Jesus. There is the winter palace, dating from AD 743 and what Israeli archaeologists claim to be the world’s oldest Jewish synagogue dating back to 50-70 BC.

(Les heile artikkelen her)

(via PaleoJudaica)


%d bloggarar likar dette: