Garborg og Odysseen

Greske arkeologar hevdar at dei har funne Odyssevs’ palass på øya Ithaka. Det er forskning.no som i dag kjem med denne meldinga. Eg nyttar høvet og tek med eit lokalt vinkla notat om Arne Garborg og Odysseen.

I bokhylla mi står to utgåver av diktverket. I tillegg til ei nyare bok frå Den norske Bokklubben, har eg ei nynorsk utgåve frå 1919, omsett av Garborg. Førsteutgåva var komen i 1918.

Homer: Odyssevskvædet

Paa norskt ved Arne Garborg

Andre upplag

Kristiania. H. Aschehoug & Co (W. Nygaard)

1919

Her er eit utdrag frå Garborg sitt forord:

Homeros, gamle meisterskalden, er ein av grunnsteinarne under den europæiske kulturen; og folki, dei minste som dei største, hev daa òg fenge verki hans, Ilioskvædet og Odyssevskvædet, yverførde kvart til sitt heimemaal.

Tanken um ei norsk Homer-umsetjing maatte daa vakna hjaa oss med, i vaar nasjonale nyreisingstid. Det var telemarkingen Aasmund Vinje, som fyrst drøymde um aa setja tanken i verk; men me veit, korleis me stelte oss med honom. Sidan arbeidde saalungen J. E. Nielsen med aa fornorske den store Hellenaren.

(…)

Overlærar S. Schjøtt, ein annan av deim som var med i det norske arbeidet fraa den fyrste tidi, og som skyna, at det ikkje burde draga altfor lenge ut med aa faa Homer paa norskt, tok etterkvart til aa undrast paa, um underskrivne skulde vera brukande til medhjelpar i umsetjingsarbeidet. Og me kom til lags um aa gjera ein freistnad med eit samarbeid her: han, den klassiske filologen, fekk nytte nokre av sine kvilestunder fraa anna arbeid til aa gaa igjenom grunnteksten til eit Homerverk med meg, og so fekk eg sidan sjaa, um eg kunde koma nokon veg med fornorskingi.

Me ser her at Arne Garborg var sentral, også når det gjaldt å fremja kjennskapen til klassisk gresk litteratur her heime.

Her på Bryne er me sjølvsagt mange som alltid reknar Garborg både som sentral og aktuell. Men akkurat nå er han ekstra aktuell, i og med at Nasjonalt Garborgsenter nå i 2010 er under bygging like nede i gata.

Garborg si gjendikting var den første norske utgåva av Odysseen. Riksmålsutgåva kom i 1922, gjendikta av Peter Østbye. Den norske Bokklubben har dessverre ikkje fått med seg at Garborg gjorde dette store arbeidet, og opplyser at Odysseen første gong blei utgjeven på norsk i 1922.

Men Bokklubben har likevel gjort ein god jobb; dei har fått Erik Fosnes Hansen til å skriva forord, – og det gjer han på ein glimrande måte. Han sluttar slik:

Når Den norske Bokklubben nå utgir P. Østbyes gjendiktning fra 1922, har norske lesere sjansen til å tilegne seg klassisk dannelse i ordets bokstaveligste forstand. Og dessuten anledningen til å legge ut på verdens største, eldste og mest fantastiske odyssé, nemlig selve Odysseen.

5 svar til Garborg og Odysseen

  1. Erik Skjeveland seier:

    Arne: Vet du om Garborgs versjon av Odyssevskvædet er gitt på nytt i nyere tid? F.eks. i rimelig paperback. Om ikke, hvorfor?

  2. Arne Berge seier:

    Interessant spørsmål, Erik! Eg veit ikkje om Garborgs versjon er gjeven ut på nytt. Det dreier seg vel, som så mykje anna, om kva som er økonomisk forsvarleg. Kanskje ei nettutgåve er meir realistisk? Vil du ha tak i boka, bør du ta kontakt med eit antikvariat.

  3. Knut Sparre seier:

    Jeg har funnet en digitalisert versjon av Fyrste Songen, men skulle så gjerne ha tilgang til en digitalisert versjon av Tolvte Songen (som forteller om sirenene).

  4. Erik Skjeveland seier:

    NB: Vidarforlaget / Bokvennen skal gi Garborgs versjon ut på nytt i 2012!
    Klaus Johan Myrvoll har gått gjennom teksten og fjernet feil.

    Her er mer info:

    Hei

    Den kommer i original utgave, men det blir en kombinasjon av 1919 og 1918 utgave + for- og etterord. Jeg har hatt en filolog ansatt i 6 mnd. for å gå grundig igjennom den og rette opp feil og ellers korrigere teksten i henhold til den greske teksten. Den skulle vært klar nå i høst, men kommer først på nyåret grunnet at arbeidet har vært betydelig mer omfattende enn planlagt.

    Det blir en begivenhet når den kommer.

    Mvh
    Gunnar R. Totland
    gunnar@transit.no

    Bokvennen • Vidarforlaget • Transit
    Postboks 6794 St. Olavs plass, 0130 Oslo
    Universitetsgaten 14, 3. etg., 0164 Oslo

  5. Arne Berge seier:

    Takk for info, Erik. Jammen flott at Bokvennen satsar så grundig på dette prosjektet! Takk óg til Gunnar R. Totland om du les her. Mvh Arne

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: